{"id":301,"date":"2010-12-22T19:07:26","date_gmt":"2010-12-22T19:07:26","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2010-12-22\/1102\/"},"modified":"2010-12-22T19:07:26","modified_gmt":"2010-12-22T19:07:26","slug":"1102","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2010\/12\/22\/1102\/","title":{"rendered":"Jesse r\u00f3t"},"content":{"rendered":"<p>Flestum finnst s\u00e1lmurinn &#8220;\u00dea\u00f0 aldin \u00fat er sprungi\u00f0&#8221; vera \u00f3missandi \u00feegar j\u00f3lahelgin gengur \u00ed gar\u00f0. M\u00e9r til andlegrar upplyftingar n\u00fa \u00e1\u00f0an\u00a0\u00e1kva\u00f0 \u00e9g a\u00f0 kanna hva\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 &#8220;af fr\u00ed\u00f0ri Jesse r\u00f3t&#8221; \u00fe\u00fd\u00f0ir eiginlega. Man nefnilega eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa p\u00e6lt sem krakki (me\u00f0an \u00e9g enn s\u00f3tti messur) \u00ed \u00fev\u00ed hva\u00f0 \u00feetta &#8220;jesser\u00f3t&#8221; v\u00e6ri og aldrei almennilega komist til a\u00f0 kanna \u00fea\u00f0 &#8230; fyrr en n\u00fana.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/jesse_rot1.jpg?resize=194%2C187\" alt=\"Jesse r\u00f3t\" align=\"right\" height=\"187\" width=\"194\" \/>Jesse r\u00f3t \u00e1 vi\u00f0 tr\u00e9 e\u00f0a \u00e6ttartr\u00e9\u00a0Jesse, sem var fa\u00f0ir Dav\u00ed\u00f0s konungs. \u00dea\u00f0 fl\u00e6kir m\u00e1li\u00f0 a\u00f0 n\u00e1unginn heitir n\u00fana \u00cdsa\u00ed, \u00ed \u00edslensku bibl\u00edu\u00fe\u00fd\u00f0ingunni. \u00cd Jesaja 11:1 segir: &#8220;Af stofni \u00cdsa\u00ed mun kvistur fram spretta og sproti vaxa af r\u00f3tum hans &#8230;&#8221; (\u00cd latnesku Vulgata bibl\u00edunni sem notu\u00f0 var \u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum er klausan \u00feannig: &#8220;et egredietur virga de radice Iesse et flos de radice eius ascendet &#8221;\u00a0e\u00f0a &#8220;og sproti og bl\u00f3m mun r\u00edsa af r\u00f3t Jesse&#8221;. Jes\u00fas er <em>Virga Jesse<\/em> e\u00f0a sproti Jesse.) \u00c1 mi\u00f0\u00f6ldum var vins\u00e6lt a\u00f0 s\u00fdna \u00e6ttartr\u00e9 Jes\u00fa fr\u00e1 Jesse me\u00f0 \u00fdmiss konar myndr\u00e6num h\u00e6tti, s.s. s\u00e9st \u00e1 myndinni h\u00e9r til hli\u00f0ar (en h\u00fan er \u00far fr\u00f6nsku mi\u00f0aldahandriti). B\u00e6\u00f0i Mar\u00eda og J\u00f3sef voru af h\u00fasi og kyn\u00fe\u00e6tti Dav\u00ed\u00f0s svo \u00feau voru afkomendur \u00cdsa\u00ed \/ Jesse.<\/p>\n<p>S\u00e1lmurinn sem sr. Matth\u00edas \u00fe\u00fdddi \u00e1 \u00edslensku \u00e1 s\u00e9r langa s\u00f6gu. H\u00e9r er \u00fe\u00fd\u00f0ing Matth\u00edasar og upphaflegi \u00fe\u00fdski textinn, tv\u00f6 erindi \u00far Es ist ein Ros entsprungen:<\/p>\n<table cellSpacing=\"7\" border=\"0\" width=\"50%\">\n<tr>\n<td vAlign=\"top\" align=\"left\"><font size=\"-1\">\u00dea\u00f0 aldin \u00fat er sprungi\u00f0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">og ilmar s\u00f3lu m\u00f3t,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">sem fyrr var fagurt sungi\u00f0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">af fr\u00ed\u00f0ri Jesse r\u00f3t.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">Og bl\u00f3mstri\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 \u00fer\u00f3tt<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">a\u00f0 veita vor og yndi<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">um vetrar mi\u00f0ja n\u00f3tt.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0\u00a0<\/font><br \/>\n\u00a0<\/td>\n<td vAlign=\"top\" align=\"left\"><font size=\"-1\">Es ist ein&#8217; Ros&#8217; entsprungen,\u00a0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">aus einer Wurzel zart.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">Wie uns die Alten sungen,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">von Jesse war die Art.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">Und hat ein Bl\u00fcm&#8217;lein &#8216;bracht;<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">mitten im kalten Winter,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">wohl zu der halben Nacht.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0\u00a0\u00a0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0\u00a0\u00a0<\/font><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td vAlign=\"top\" align=\"left\"><font size=\"-1\">\u00de\u00fa lj\u00fafa liljur\u00f3sin,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">sem l\u00edfgar heli\u00f0 kalt<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">og kveikir k\u00e6rleikslj\u00f3sin<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">og kr\u00fdnir l\u00edfi\u00f0 allt.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00d3, Gu\u00f0 og ma\u00f0ur, grei\u00f0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">oss veg fr\u00e1 \u00f6llu illu<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">svo yfirvinnum dey\u00f0.<\/font><font size=\"-1\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/font><\/td>\n<td vAlign=\"top\" align=\"left\"><font size=\"-1\">Das Bl\u00fcmelein, so kleine,\u00a0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">das duftet uns so s\u00fc\u00df;<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">mit seinem hellen Scheine<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">vertreibt&#8217;s die Finsternis.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">Wahr&#8217;r Mensch und wahrer Gott!<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">Hilft uns aus allem Leide,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">rettet von S\u00fcnd&#8217; und Tod.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td vAlign=\"top\" align=\"left\"><font size=\"-1\">Matth\u00edas Jochumsson<\/font><br \/>\n\u00a0<\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p align=\"left\">Enginn veit hver samdi upphaflega textann. Hann birtist fyrst \u00ed\u00a0<em>Gebetbuchlein des Frater Conradus<\/em>, \u00fatg. 1582 e\u00f0a 1588.<em> <\/em>\u00de\u00e1 var \u00feetta 19 erinda ka\u00fe\u00f3lskur s\u00e1lmur me\u00f0 \u00e1herslu \u00e1 Mar\u00edu mey, sem er l\u00edkt vi\u00f0 \u00fe\u00e1 dularfullu r\u00f3s sem Sal\u00f3mon konungur lofsyngur \u00ed s\u00ednum Lj\u00f3\u00f0alj\u00f3\u00f0um: &#8220;\u00c9g er r\u00f3s \u00ed Saron, lilja \u00ed d\u00f6lunum.&#8221; S\u00e1lmurinn er talinn upprunninn \u00ed Trier og honum tengist s\u00fa saga a\u00f0 munkur \u00ed borginni hafi fundi\u00f0 bl\u00f3mstrandi r\u00f3s \u00fati \u00ed sk\u00f3gi, \u00e1 j\u00f3lan\u00f3tt. Hann setti r\u00f3sina \u00ed vasa \u00e1 altari Mar\u00edu meyjar. Sumar heimildir benda til a\u00f0 s\u00e1lminn megi rekja allt aftur til 14. aldar.<\/p>\n<p align=\"left\">M\u00f3tm\u00e6lendur t\u00f3ku svo \u00feennan s\u00e1lm upp og \u00e1herslan f\u00e6r\u00f0ist af Mar\u00edu til Jes\u00fa, me\u00f0 tilv\u00edsun \u00ed Jesaja 11:1. \u00c6ttartr\u00e9 Jesse \/ \u00cdsa\u00ed er oft s\u00fdnt \u00ed mi\u00f0aldaverkum sem r\u00f3sarunni. Reyndar hefur veri\u00f0 bent \u00e1 a\u00f0 \u00f3v\u00edst s\u00e9 hvort \u00ed upphafi s\u00e1lmsins eigi a\u00f0 vera Ros (r\u00f3s) e\u00f0a Reis (grein).<\/p>\n<p align=\"left\">&nbsp;<\/p>\n<p align=\"left\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/Praetorius.jpg?resize=98%2C131\" alt=\"Praetorius\" align=\"left\" height=\"131\" width=\"98\" \/>Hin l\u00faterska ger\u00f0 s\u00e1lmsins, eins og hann \u00feekkist \u00ed dag, birtist fyrst \u00ed einu af n\u00edu binda verki \u00dej\u00f3\u00f0verjans Michaels Praetorius,\u00a0<em>Musae Sioniae <\/em>\u00e1ri\u00f0<em> <\/em>1609. Fyrir misskilning er Praetorius stundum eigna\u00f0 lagi\u00f0. Flestir telja \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 \u00fej\u00f3\u00f0lag sem Praetorius hafi einungis\u00a0\u00fatsett. \u00datsetning hans \u00e1 Es ist ein Ros entsprungen er s\u00fa sem oftast heyrist \u00fe\u00f3tt fleiri hafi \u00fatsett lagi\u00f0 (t.d. Brahms).<\/p>\n<p align=\"left\">Praetorius \u00feessi (1571-1621) var sonur l\u00fatersks prests\u00a0og starfa\u00f0i lengst af sem organisti \u00ed Frankfurt og Wolfenb\u00fcttel, \u00fe\u00f3tt hann hef\u00f0i h\u00e1sk\u00f3lamenntun b\u00e6\u00f0i \u00ed gu\u00f0fr\u00e6\u00f0i og heimspeki. Hann var mikilvirkt t\u00f3nsk\u00e1ld og \u00fatsetti l\u00edka fj\u00f6lda verka fyrir flutning \u00ed kirkjum.<\/p>\n<p align=\"left\">&nbsp;<\/p>\n<p align=\"left\">&nbsp;<\/p>\n<p align=\"left\">\u00dea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 segjast eins og er a\u00f0 \u00fe\u00f3tt m\u00e9r finnist lagi\u00f0 undurfagurt \u00fe\u00e1 hef \u00e9g aldrei veri\u00f0 s\u00e9rlega hrifin af texta Matth\u00edasar, fremur en \u00f6\u00f0rum hans lj\u00f3\u00f0um. \u00dev\u00ed er gott til \u00feess a\u00f0 vita a\u00f0 til er mj\u00f6g fallegur j\u00f3las\u00e1lmur, eftir sr. Sigur\u00f0 Einarsson\u00a0\u00ed Holti, sem sunginn er undir sama lagi. \u00deessari f\u00e6rslu l\u00fdkur \u00e1 honum:<\/p>\n<table cellSpacing=\"7\" border=\"0\" width=\"50%\">\n<tr>\n<td>\n<table cellPadding=\"10\" cellSpacing=\"10\" border=\"0\" width=\"100%\">\n<tr>\n<td><font size=\"-1\">Enn breg\u00f0ur Drottins birtu<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00e1 bygg\u00f0ir s\u00e9rhvers lands,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00fev\u00ed l\u00edkn Gu\u00f0s eil\u00edf lifir<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">og leitar syndugs manns.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00de\u00fa birtist, j\u00f3labarn,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">sem \u00e6\u00f0sta \u00e1stgj\u00f6f Drottins<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">og \u00edmynd veru hans.<\/font><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><font size=\"-1\">Allt b\u00f6l og str\u00ed\u00f0 skal batna,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">oss brosir Drottins n\u00e1\u00f0.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00d6ll sorg og kv\u00f6l skal sefast,<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00f6ll synd skal burtu m\u00e1\u00f0.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00d3, blessa\u00f0 j\u00f3labarn!<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00de\u00e9r f\u00f6llum v\u00e9r til f\u00f3ta<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">og felum allt vort r\u00e1\u00f0.<\/font><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><font size=\"-1\">Sigur\u00f0ur Einarsson\u00a0\u00ed Holti<\/font><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<\/td>\n<td><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/jesubarnid.jpg?resize=190%2C266\" alt=\"Jes\u00fabarni\u00f0\" align=\"middle\" height=\"266\" width=\"190\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flestum finnst s\u00e1lmurinn &#8220;\u00dea\u00f0 aldin \u00fat er sprungi\u00f0&#8221; vera \u00f3missandi \u00feegar j\u00f3lahelgin gengur \u00ed gar\u00f0. M\u00e9r til andlegrar upplyftingar n\u00fa \u00e1\u00f0an\u00a0\u00e1kva\u00f0 \u00e9g a\u00f0 kanna hva\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 &#8220;af fr\u00ed\u00f0ri Jesse r\u00f3t&#8221; \u00fe\u00fd\u00f0ir eiginlega. Man nefnilega eftir <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2010\/12\/22\/1102\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-301","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/301\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}