{"id":304,"date":"2010-12-28T08:14:38","date_gmt":"2010-12-28T08:14:38","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2010-12-28\/hvad-er-islensk-peysa\/"},"modified":"2010-12-28T08:14:38","modified_gmt":"2010-12-28T08:14:38","slug":"hvad-er-islensk-peysa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2010\/12\/28\/hvad-er-islensk-peysa\/","title":{"rendered":"Hva\u00f0 er \u00edslensk peysa?"},"content":{"rendered":"<p><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/islandspeysa_uppskrift.jpg\" title=\"\u00cdslandspeysa\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/islandspeysa_litil.jpg?resize=241%2C179\" alt=\"\u00cdslandspeysa\" align=\"left\" height=\"179\" width=\"241\" \/><\/a>Uppskriftin\u00a0h\u00e9r til h\u00e6gri birtist \u00ed <i>H\u00fasfreyjunni<\/i> 1.tbl. 8. \u00e1rg., marz 1957, s. 17. (S\u00e9 smellt \u00e1 myndina kemur \u00f6ll uppskriftin upp.) Fyrirs\u00f6gnin er: &#8220;SV\u00cdAR NEFNA \u00deESSA GER\u00d0 AF PEYSUM <b>\u00cdSLANDSPEYSU<\/b>&#8220;. Uppruna uppskriftarinnar er ekki geti\u00f0 n\u00e9 \u00fe\u00fd\u00f0anda hennar.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>M\u00e9r dettur \u00fe\u00f3 \u00ed hug a\u00f0 Elsa E. Gu\u00f0j\u00f3nsson hafi \u00fe\u00fdtt uppskriftina \u00fev\u00ed \u00ed aftanm\u00e1lsgrein Astrid Oxaal, vi\u00f0 greinina Et norsk strikkem\u00f8nster fra Gr\u00f8nland, \u00ed <i>Kunst og kultur<\/i> 3\/03, s. 171, \u00fear sem h\u00fan v\u00edsar \u00ed Susanne Pagoldh, <i>Stickat fr\u00e5n Norden<\/i>, Stockholm 1987, s. 41, segir: &#8220;Opplysningen har referanse til konservator Elsa Gudj\u00f3nssons beskrivelse at hun, i en ny svensk strikkebok fra ICA-kurien i 1956, hadde sett en genser med rundstrikket m\u00f8nster i fargene r\u00f8dt, bl\u00e5tt og hvitt, og som ble kalt for islandstr\u00f8ie. Gu\u00f0j\u00f3nsson ble s\u00e5 begeistret for genseren at hun publiserte den \u00e5ret etter i <i>H\u00fasfreyan<\/i> [svo!] som var den islandske kvinneforeningens medlemsblad&#8221;.<\/p>\n<p>S\u00e9\u00a0uppskriftin sko\u00f0u\u00f0 s\u00e9st a\u00f0 peysan er ekki me\u00f0 hring\u00fart\u00f6ku enda er h\u00fan hneppt a\u00f0 aftanver\u00f0u og prj\u00f3nu\u00f0 opin, fram og til baka. H\u00fan er heldur ekki prj\u00f3nu\u00f0 me\u00f0 tv\u00edbandaprj\u00f3ni \u00fev\u00ed\u00a0 munstri\u00f0 er gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 taka upp \u00f3prj\u00f3na\u00f0ar lykkjur \u00far umfer\u00f0inni \u00e1 undan. (Skemmtileg a\u00f0fer\u00f0 sem \u00e9g haf\u00f0i einmitt hugsa\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 pr\u00f3fa, reyndar \u00ed gar\u00f0aprj\u00f3nstrefli en ekki peysu &#8230;)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/tvibanda_peysur_uppskrift.jpg\" title=\"Uppskrift af tv\ufffdbandapeysum\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/tvibanda_peysa.jpg?resize=248%2C147\" alt=\"Tv\ufffdbandapeysa\" align=\"left\" height=\"147\" width=\"248\" \/><\/a>Til vinstri\u00a0er svo mynd af tveimur peysum, svok\u00f6llu\u00f0um tv\u00edbandapeysum. \u00de\u00e6r birtust \u00ed <i>H\u00fasfreyjunni<\/i> \u00e1ri\u00f0 eftir, \u00ed 1. tbl. 9. \u00e1rg., jan\u00faar-marz 1958, s. 17-18. Eins og t\u00ed\u00f0ka\u00f0ist er hvorki uppruna n\u00e9 \u00fe\u00fd\u00f0anda geti\u00f0. S\u00e9 smellt \u00e1 myndina kemur uppskriftin.<\/p>\n<p>Vinstri\u00a0peysan\u00a0er me\u00f0 hring\u00fart\u00f6ku en s\u00fa til h\u00e6gri er me\u00f0 laska\u00fart\u00f6ku. M\u00e9r finnst s\u00fa vinstra megin l\u00edkjast norskum &#8220;eskim\u00f3peysum&#8221;, t.d. \u00feeim sem Unn S\u00f8iland hanna\u00f0i, en s\u00fa til h\u00e6gri l\u00edkist mun meir Bohus peysunum s\u00e6nsku.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/unn_soland_eskimopeysa.jpg?resize=120%2C173\" alt=\"Unn S\u00f8iland \ufffd eskimo-peysu \" align=\"right\" height=\"173\" width=\"120\" \/>Unn S\u00f8iland, sem b\u00e6tti Dale vi\u00f0 nafni\u00f0 sitt \u00feegar h\u00fan giftist, var norsk fyrirs\u00e6ta me\u00f0 meiru en ger\u00f0ist svo\u00a0 h\u00f6nnu\u00f0ur og stofna\u00f0i prj\u00f3nav\u00f6rufyrirt\u00e6ki\u00f0 Lillunn Sport A\/S. 1951 sl\u00f3 h\u00fan \u00ed gegn me\u00f0 \u00feessari <em>Eskimo<\/em> peysu. \u00c1 b\u00e6klingnum, \u00fatg. 1951, situr h\u00fan sj\u00e1lf fyrir \u00edkl\u00e6dd eskim\u00f3peysunni.<\/p>\n<p>Sagt er a\u00f0 \u00feegar h\u00fan var a\u00f0 vinna sem fyrirs\u00e6ta \u00ed London hafi h\u00fan dag nokkurn s\u00e9\u00f0 mynd af d\u00f6nsku konungsfj\u00f6lskyldunni \u00edkl\u00e6ddri gr\u00e6nlenskum \u00fej\u00f3\u00f0b\u00faningum. \u00dea\u00f0 gaf henni hugmyndina a\u00f0 eskim\u00f3-munstrinu og peysu prj\u00f3na\u00f0ri \u00ed einu lagi, me\u00f0 hring\u00fart\u00f6ku. (Sj\u00e1 <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.nrk.no\/programmer\/radioarkiv\/sann_er_livet\/samfunn\/portrett\/945654.html\">heimild h\u00e9r<\/a>.)<\/p>\n<p>\u00deetta er skemmtileg saga &#8230; en \u00fev\u00ed mi\u00f0ur hanna\u00f0i Unn S\u00f8iland eskim\u00f3peysuna 1951 og danska konungsfj\u00f6lskyldan heims\u00f3tti ekki Gr\u00e6nland fyrr en 1952. \u00dea\u00f0 m\u00e6lir samt svo sem ekkert \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 Unn hafi s\u00e9\u00f0 gr\u00e6nlenska perlukraga einhvers sta\u00f0ar e\u00f0a a\u00f0 danska konungsfj\u00f6lskyldan hafi p\u00f3sa\u00f0 \u00ed gr\u00e6nlenskum b\u00faningi \u00e1\u00f0ur. M\u00e9r finnst \u00fe\u00f3 allt eins l\u00edklegt a\u00f0 h\u00fan hafi kynnt s\u00e9r h\u00f6nnun Annichen Sibbern, sem \u00e9g blogga\u00f0i um \u00ed s\u00ed\u00f0ustu f\u00e6rslu, og vita\u00f0 hugmyndina \u00e1 bak vi\u00f0 hana.\u00a0<\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/konungs_fjoldskyldan_1952.jpg\" title=\"Danska konungsfj\u00f6lskyldan 1952\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/konungs_fjoldskyldan_1952_litil.jpg?resize=118%2C128\" alt=\"Danska konungsfj\u00f6lskyldan\" align=\"left\" height=\"128\" width=\"118\" \/><\/a>Fyrir rojalista \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 mig er h\u00e9r mynd af k\u00f3ngafamil\u00edunni, tekin 1952 skv. Vibeke Lind, sj\u00e1 tilv\u00edsun \u00ed heimild til h\u00e6gri, og m\u00e1 sj\u00e1 st\u00e6rri mynd me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 smella \u00e1 litlu myndina.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/ingrid_bergman_eskimo1.jpg?resize=253%2C148\" alt=\"Ingrid Bergman \ufffd eskimo peysu\" align=\"right\" height=\"148\" width=\"253\" \/>Eskimo-peysul\u00edna Unn S\u00f8iland var\u00f0 feikivins\u00e6l og fr\u00e6gt f\u00f3lk s\u00f3ttist eftir a\u00f0 eiga svona peysur. H\u00e9r m\u00e1 sj\u00e1 Ingrid Bergman me\u00f0\u00a0b\u00f6rnum s\u00ednum og eru \u00f6ll kl\u00e6dd \u00ed \u00feessar norsku\u00a0Eskimo peysur fr\u00e1 Lillunn Sport A\/S.\u00a0<\/p>\n<p>\u00deeir sem vilja kynna s\u00e9r Unn S\u00f8iland Dale \u00e6ttu a\u00f0 k\u00edkja \u00e1 grein um hana \u00ed <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.snl.no\/.nbl_biografi\/Unn_S%C3%B8iland_Dale\/utdypning\">Store norske leksikon<\/a> e\u00f0a bara g\u00faggla.\u00a0Stundum er nafni\u00f0 stafsett S\u00f8yland.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/bla_skimmer.jpg?resize=161%2C164\" alt=\"Bl\u00e5 skimmer fr\u00e1 Bohus Stickning\" align=\"left\" height=\"164\" width=\"161\" \/>Fj\u00f3rum \u00e1rum \u00e1\u00f0ur en Unn hin norska marka\u00f0ssetti s\u00edna eskim\u00f3-l\u00ednu, e\u00f0a 1947,\u00a0hanna\u00f0i hin s\u00e6nska Anna-Lisa Mannheimer Lunn, h\u00f6nnu\u00f0ur hj\u00e1 Bohus Stickning \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0, peysuna <i>Bl\u00e5 skimmer<\/i>.\u00a0S\u00fa sl\u00f3 r\u00e6kilega \u00ed gegn og er s\u00f6g\u00f0 hafa veri\u00f0 fyrsta s\u00e6nska peysan me\u00f0 hringlaga berustykki. \u00de\u00f3 var h\u00fan ekki bygg\u00f0 \u00e1 hef\u00f0bundnu s\u00e6nsku prj\u00f3ni heldur perlusaumu\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0legum kraga (&#8220;This first-ever yoked sweater was not based on a traditional Swedish knitted sweater, but on a netted folk collar.&#8221;), segir \u00ed <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.knitchmagazine.com\/bohus-stickning.html\">\u00e1g\u00e6tri \u00fattekt \u00e1 Bohus-peysunum<\/a>.\u00a0<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/ingrid_bergman_bohus.jpg?resize=104%2C136\" alt=\"Ingrid Bergman \ufffd Bohus-peysu\" align=\"right\" height=\"136\" width=\"104\" \/>Enn er \u00fev\u00ed bent \u00e1 gr\u00e6nlenska perlukragann sem fyrirmynd, \u00ed \u00feetta sinn a\u00f0 s\u00e6nsku Bohus-peysunum. \u00deetta er fari\u00f0 a\u00f0 l\u00edkjast ansi miki\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gu, a\u00f0 m\u00ednu mati!<\/p>\n<p>(Af \u00fev\u00ed Ingrid Bergman s\u00e9st h\u00e9r a\u00f0 ofan \u00ed norskri Eskimo-peysu er r\u00e9tt a\u00f0 gera ekki upp \u00e1 milli og setja inn mynd af henni \u00ed s\u00e6nskri Bohus peysu l\u00edka. \u00deetta er peysan R\u00f6da randen, sem Anna-Lisa Mannheimer Lunn hanna\u00f0i um 1945. Ingrid dvaldi einmitt l\u00f6ngum \u00ed <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fj%C3%A4llbacka\" title=\"Fj\u00e4llbacka\">Fj\u00e4llbacka<\/a> \u00ed Bohusl\u00e9ni.)<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/islandstreyja1.jpg?resize=188%2C175\" alt=\"\u00cdslandstroja\" align=\"left\" height=\"175\" width=\"188\" \/><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ivar_Johnson_Islandstrojan.JPG\" title=\"Mannen i islandstroja\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/johanson_stytta.jpg?resize=98%2C180\" alt=\"Mannen i islandstroja\" align=\"right\" height=\"180\" width=\"98\" \/><\/a>Peysan til vinstri\u00a0er \u00fea\u00f0 sem Sv\u00edar nefndu til skamms t\u00edma <i>Islandstr\u00f6ja<\/i>. Sl\u00edk peysa er: &#8220;patentstickad ylletr\u00f6ja, vit med tv\u00e4rg\u00e5ende r\u00e4nder i r\u00f6tt och bl\u00e5tt. Den har troligen f\u00e5tt sitt namn av att importerad isl\u00e4ndsk ull anv\u00e4nts till stickgarn&#8221; segir \u00e1 <a href=\"http:\/\/www.ne.se\/islandstr%C3%B6ja\">Nationalencyklopedin 2010<\/a>.\u00a0<\/p>\n<p>Svona peysur voru \/ eru l\u00edka kalla\u00f0ar &#8220;<i>fiskartr\u00f6ja<\/i>&#8221; og &#8220;<i>pippi-tr\u00f6ja<\/i>&#8220;, hi\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda sennilega til hei\u00f0urs L\u00ednu langsokk &#8230;<\/p>\n<p>Raunar vir\u00f0ist n\u00fat\u00edmaskilningur Sv\u00eda \u00e1 <i>Islandstr\u00f6ja<\/i> enn yfirgripsmeiri, sem sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.violasgarn.se\/visa_produkt.asp?id=2518&amp;t=Islandstr%F6ja+och+m%F6ssa+i+Jubileumsgarn\">\u00feessari augl\u00fdsingu<\/a> (m\u00e9r finnst s\u00fa peysa l\u00edkjast helst f\u00e6reyskri peysu e\u00f0a \u00fev\u00ed sem Nor\u00f0menn og Danir k\u00f6llu\u00f0u \u00cdslandspeysu \u00e1\u00f0ur fyrr.)<\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.kristianstad.se\/Kristianstads-kommun\/Kultur-Fritid\/Kultur\/Skulpturer\/Skulpturkarta-over-Kristianstad\/Mannen-i-islandstroja\/\">Styttan h\u00e9r\u00a0til h\u00e6gri\u00a0stendur \u00ed Kristianstad<\/a> og heitir <i>Mannen i islandstr\u00f6ja<\/i>, ger\u00f0 af Ivar Johansson 1933. S\u00e9 smellt \u00e1 litlu myndina opnast s\u00ed\u00f0a me\u00f0 st\u00f3rri mynd (sem auk \u00feess m\u00e1 st\u00e6kka enn fremur) og \u00e6ttu allir a\u00f0 geta s\u00e9\u00f0 a\u00f0 \u00feessi ma\u00f0ur er a.m.k. alls ekki \u00ed \u00edslenskri lopapeysu, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 peysu me\u00f0 hringlaga berustykki\u00a0 \ud83d\ude42\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/knud_rasmussen.jpg\" title=\"Knud Rasmussen \ufffd islandsk sweater\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/knud_rasmussen_litil.jpg?resize=183%2C151\" alt=\"Knud Rasmussen\" align=\"left\" height=\"151\" width=\"183\" \/><\/a>Til a\u00f0 fl\u00e6kja m\u00e1lin er \u00feessi mynd af p\u00f3lfaranum danska Knud Rasmussen, tekin um 1920. \u00cd myndatexta segir hann s\u00e9 &#8220;if\u00f8rt en islandsk sweater.&#8221; Litla myndin kr\u00e6kir \u00ed st\u00e6rri og sk\u00fdrari mynd.Myndin er tekin \u00far b\u00f3k Vibeke Lind, <i>Strik me\u00f0 nordisk tradition<\/i>, 2. \u00fatg. 1995, H\u00f8st og S\u00f8ns Forlag, K\u00f8benhavn, s. 50.\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/knud_rasmussen.jpg\" title=\"Knud Rasmussen \ufffd islandsk sweater\"><\/a>\u00dear\u00a0kemur fram\u00a0a\u00f0 &#8220;Isl\u00e6ndere&#8221; hafi veri\u00f0 \u00e6tla\u00f0ar sj\u00f3m\u00f6nnum og \u00feeim sem unnu h\u00f6r\u00f0um h\u00f6ndum; \u00feetta hafi veri\u00f0 tv\u00edbanda, s\u00edmunstra\u00f0ar peysur, tv\u00edlitar og oftast \u00ed sau\u00f0litunum. \u00de\u00e6r voru \u00far gr\u00f3fu garni og sni\u00f0i\u00f0 afar einfalt &#8211; klippt fyrir ermum og \u00fe\u00e6r sauma\u00f0ar beint \u00ed. (Sj\u00e1 s. 48-49.)\u00a0<\/p>\n<p>Elsa Gu\u00f0j\u00f3nsson segir a\u00f0 s\u00e6nsku peysurnar hafi veri\u00f0 fyrirmyndin a\u00f0 \u00edslenskum peysum \u00ed sama d\u00far: &#8220;Seint \u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum voru hin vins\u00e6lu erlendu peysumunstur me\u00f0 hringlaga axlabekkjum &#8211; upprunnin \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 laust fyrir 1950 &#8211; tekin upp og a\u00f0l\u00f6gu\u00f0 lopaprj\u00f3ni. Hefur \u00feessi s\u00ed\u00f0arnefnda munsturger\u00f0 or\u00f0i\u00f0 og er enn h\u00f6fu\u00f0einkenni \u00edslenskra lopapeysa.&#8221; (Elsa Gu\u00f0j\u00f3nsson: &#8220;Um prj\u00f3n \u00e1 \u00cdslandi&#8221;, <i>Hugur og h\u00f6nd<\/i>, Rit Heimilisi\u00f0na\u00f0arf\u00e9lags \u00cdslands, 1985, s. 12.)\u00a0<\/p>\n<p>Mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0ra peysuna sem s\u00e9st \u00e1 myndinni h\u00e9r a\u00f0 ne\u00f0an, sem fylgdi vi\u00f0tali sem Elsa t\u00f3k sj\u00e1lf, er ekki r\u00e9tt a\u00f0 \u00feessi munstur hafi\u00a0&#8220;veri\u00f0 a\u00f0l\u00f6gu\u00f0 lopaprj\u00f3ni&#8221; seint \u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum. V\u00e6ri n\u00e6r a\u00f0 mi\u00f0a vi\u00f0 seint \u00e1 sj\u00f6tta \u00e1ratugnum.\u00a0<\/p>\n<p><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/heimilisidnadur_1957.jpg\" title=\"Lopapeysur 1958\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/hvad_er_islenskt\/heimilisidnadur_1957_litil1.jpg?resize=306%2C175\" alt=\"Lopapeysur 1958\" align=\"left\" height=\"175\" width=\"306\" \/><\/a>\u00deessi mynd birtist \u00ed vi\u00f0tali Elsu E. Gu\u00f0j\u00f3nson vi\u00f0 Sigr\u00fanu Stef\u00e1nsd\u00f3ttur, framkv\u00e6mdarstj\u00f3ra \u00cdslenzks heimilisi\u00f0na\u00f0ar 1958. (Sj\u00e1 &#8220;Okkur vantar g\u00f3\u00f0a heima\u00fevegna ull&#8221;, <i>H\u00fasfreyjan<\/i> 9. \u00e1rg. 3. tbl., j\u00fal\u00ed-sept. 1958, s. 18 og 19.) Mynd kr\u00e6kir \u00ed st\u00e6rri \u00fatg\u00e1fu.\u00a0\u00cd\u00a0vi\u00f0talinu\u00a0segir: &#8220;Eftirs\u00f3ttasta varan sem vi\u00f0 h\u00f6fum \u00e1 bo\u00f0st\u00f3lum eru \u00fe\u00f3 peysurnar. &#8211; Fr\u00fa Sigr\u00fan seilist upp \u00ed hillu og dregur fram allavega tv\u00edbanda sportpeysur, margar me\u00f0 &#8220;gr\u00e6nlenzku&#8221; sni\u00f0i. &#8211; \u00de\u00e6r eru \u00far tv\u00f6f\u00f6ldum e\u00f0a \u00feref\u00f6ldum \u00feellopa. Grunnurinn er alltaf \u00ed sau\u00f0alit, \u00fe\u00f3tt litir s\u00e9u st\u00f6ku sinnum nota\u00f0ir \u00ed bekkina. Sau\u00f0alitirnir eru s\u00e9rkennandi fyrir \u00edslenzkan ullari\u00f0na\u00f0 og er alltaf meiri sala \u00ed v\u00f6ru me\u00f0 sau\u00f0alit. \u00cd fullor\u00f0inspeysur hefur okkur reynzt bezt a\u00f0 nota sau\u00f0aliti a\u00f0 langmestu leyti, en barnapeysur mega vera \u00ed bj\u00f6rtum og sk\u00e6rum litum.&#8221; (s. 18).<\/p>\n<p>(Elsa birtir einmitt eigin teikningar af \u00feessum peysum me\u00f0 grein sinni &#8220;Um prj\u00f3n \u00e1 \u00cdslandi&#8221;, 1985, sem vitna\u00f0 er \u00ed h\u00e9r a\u00f0 ofan.)\u00a0<\/p>\n<p>Sem sj\u00e1 m\u00e1 l\u00edkist s\u00fa &#8220;hef\u00f0bundnari \u00edslenska&#8221;, \u00fe.e. s\u00fa til h\u00e6gri, talsvert miki\u00f0 fyrstu eskim\u00f3apeysu Unn S\u00f8land sem mynd er af ofar \u00ed f\u00e6rslunni.<\/p>\n<p>Talsvert l\u00f6ngu \u00e1\u00f0ur hafa konur veri\u00f0 byrja\u00f0ar a\u00f0 prj\u00f3na peysur \u00ed \u00feessum d\u00far, \u00far \u00f6\u00f0ru garni en lopa. T.d. er mynd af litskr\u00fa\u00f0ugri barnapeysu sem J\u00f3hanna Hjaltad\u00f3ttir segist hafa prj\u00f3na\u00f0 um 1950 og l\u00edkist b\u00e6\u00f0i norsku eskim\u00f3peysunum hennar Unn S\u00f8land Dale og s\u00e6nsku eskim\u00f3peysum Anna-Lisa Mannheimer Lunn, \u00ed <i>Hugi og h\u00f6nd<\/i> 1999.<\/p>\n<p>Um \u00fe\u00e1 peysu er sagt: &#8220;Um 1950 prj\u00f3nar J\u00f3hanna barnapeysu me\u00f0 r\u00fannu\u00f0u berustykki en \u00fe\u00e1 var aftur f\u00e1anlegt erlent prj\u00f3nagarn. Munstri\u00f0 f\u00e9kk h\u00fan \u00far d\u00f6nsku bla\u00f0i, Familie Journal e\u00f0a Hjemmet. \u00deetta munstur prj\u00f3na\u00f0i h\u00fan aldrei \u00far lopa og man ekkki fyrir v\u00edst hven\u00e6r h\u00fan byrja\u00f0i a\u00f0 prj\u00f3na &#8220;hef\u00f0bundnu lopapeysuna&#8221; sem sl\u00edka. H\u00e9r er um s\u00f6mu ger\u00f0 af peysu a\u00f0 r\u00e6\u00f0a oe Elsa getur um h\u00e9r a\u00f0 framan og hafi veri\u00f0 vins\u00e6l \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0. Af \u00feessu m\u00e1 draga a\u00f0 sams konar peysur me\u00f0 hringlaga her\u00f0astykki hafi veri\u00f0 algengar og vins\u00e6lar \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndunum um \u00feetta leyti og munstrin hafi borist hinga\u00f0 b\u00e6\u00f0i me\u00f0 peysum og prj\u00f3nabl\u00f6\u00f0um en vegna skorts \u00e1 prj\u00f3nagarni hafa konur a\u00f0laga\u00f0 munstrin a\u00f0 lopanum.&#8221; (Krist\u00edn Schmidhauser J\u00f3nsd\u00f3ttir: \u00cdslenska lopapeysan &#8211; prj\u00f3nalist &#8211; listi\u00f0na\u00f0ur&#8221;,\u00a0 <i>Hugur og h\u00f6nd<\/i>, Rit Heimilisi\u00f0na\u00f0arf\u00e9lags \u00cdslands, 1999, s. 13.)<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0<\/p>\n<p>\u00deegar allt kemur til alls \u00fe\u00e1 held \u00e9g a\u00f0 b\u00e6\u00f0i norski og s\u00e6nski h\u00f6nnu\u00f0urinn sem \u00e9g hef fjalla\u00f0 um h\u00e9r a\u00f0 ofan, hafi byggt ansi miki\u00f0 \u00e1 hugmynd Annichen Sibbern um a\u00f0 nota gr\u00e6nlenskan perlukraga sem fyrirmynd a\u00f0 berustykki e\u00f0a munstri \u00e1 peysu. Hennar peysa kom l\u00f6ngu fyrr fram \u00e1 sj\u00f3narsvi\u00f0i\u00f0 (sj\u00e1 fyrri f\u00e6rslu) og h\u00fan fann upp \u00e1 a\u00f0 nota hring\u00fart\u00f6ku. V\u00edst er a\u00f0 Unn S\u00f8land \u00feekkti vel til Annichen Sibbern \u00fev\u00ed h\u00fan nota\u00f0i t.d. b\u00f3k Annichen, <i>Norske strikkem\u00f8nstre<\/i>, sem kom fyrst \u00fat 1929 og hefur veri\u00f0 margendur\u00fatgefin, \u00ed <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.lillunn.no\/default.pl?showPage=181\">h\u00f6nnun \u00e1 \u00feeirri fr\u00e6gu <i>Marius<\/i>peysu<\/a>. <i>Eskimo<\/i>peysa Annichen Sibbern var\u00f0 afar vins\u00e6l \u00e1 s\u00ednum t\u00edma og var s\u00fdnd \u00e1 m\u00f6rgum s\u00fdningum. M\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e6tla a\u00f0 hr\u00f3\u00f0ur hennar hafi borist v\u00ed\u00f0a um Skandinav\u00edu.<\/p>\n<p>Sennilega hefur svo hver hermt eftir \u00f6\u00f0rum, munstrin hloti\u00f0 nafni\u00f0 eskim\u00f3 e\u00f0a gr\u00e6nlenskt eftir \u00fev\u00ed sem hverjum henta\u00f0i og \u00fe\u00f3tti eks\u00f3t\u00edskast og a\u00f0 lokum var\u00f0 \u00feetta a\u00f0 \u00edslensku lopapeysunni eins og flestir \u00feekkja hana. (Reyndar kemur upp lopapeysufj\u00f6ld \u00feegar leita\u00f0 er a\u00f0 Islandstr\u00f6ja e\u00f0a Islandsk sweater \u00e1 Google, \u00fe\u00f3tt \u00feessi n\u00f6fn hafi lengstum veri\u00f0 notu\u00f0 um allt annars konar peysur.)<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed st\u00f3r spurning um hva\u00f0 er s\u00e9r\u00edslenskt \u00ed \u00feessu\u00a0st\u00f3ra\u00a0peysum\u00e1li\u00a0&#8230; Og \u00ed rauninni svol\u00edti\u00f0 fyndi\u00f0 a\u00f0 kveikjan a\u00f0 \u00f6llu saman hafi veri\u00f0 kvikmynd og tenging vi\u00f0 p\u00f3lit\u00edskt bitbein Dana og Nor\u00f0manna \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratugnum, nefnilega eignarhald \u00e1 Gr\u00e6nlandi<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>Sj\u00e1 einnig f\u00e6rslurnar:<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2010-12-26\/hin-eina-sanna-eskimo-peysa-i-tilefni-80-ara-afmaelis-3\/\">Hin eina sanna Eskim\u00f3 peysa; \u00cd tilefni 80 \u00e1ra afm\u00e6lis<\/a>;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2010-08-17\/islenska-lopapeysan\/\">\u00cdslenska lopapeysan<\/a>;<\/p>\n<p>og jafnvel<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2010-08-15\/fridarey\/\">Fri\u00f0arey<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uppskriftin\u00a0h\u00e9r til h\u00e6gri birtist \u00ed H\u00fasfreyjunni 1.tbl. 8. \u00e1rg., marz 1957, s. 17. (S\u00e9 smellt \u00e1 myndina kemur \u00f6ll uppskriftin upp.) Fyrirs\u00f6gnin er: &#8220;SV\u00cdAR NEFNA \u00deESSA GER\u00d0 AF PEYSUM \u00cdSLANDSPEYSU&#8220;. Uppruna uppskriftarinnar er ekki geti\u00f0 <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2010\/12\/28\/hvad-er-islensk-peysa\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-304","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/304\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}