{"id":309,"date":"2011-01-11T18:42:21","date_gmt":"2011-01-11T18:42:21","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-01-11\/dasemdir-laesis\/"},"modified":"2011-01-11T18:42:21","modified_gmt":"2011-01-11T18:42:21","slug":"dasemdir-laesis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/01\/11\/dasemdir-laesis\/","title":{"rendered":"D\u00e1semdir l\u00e6sis"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/heili_stor.jpg\" title=\"Prj\u00f3na\u00f0ur heili\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/heili_litill.jpg?resize=240%2C141\" alt=\"Prj\u00f3na\u00f0ur heili\" align=\"left\" height=\"141\" width=\"240\" \/><\/a>Undanfarna m\u00e1nu\u00f0i hef \u00e9g veri\u00f0 \u00f3l\u00e6s \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00e9g hef ekki geta\u00f0 haldi\u00f0 \u00fer\u00e6\u00f0i \u00ed b\u00f3k og gleymt jafnhar\u00f0an \u00fev\u00ed sem \u00e9g las. Fyrir svona m\u00e1nu\u00f0i s\u00ed\u00f0an komst \u00e9g upp \u00e1 lag me\u00f0 a\u00f0 skanna vefs\u00ed\u00f0ur og vefmi\u00f0la &#8230; svo t\u00f3kst a\u00f0 skanna b\u00e6kur og taka \u00far \u00feeim punkta og sko\u00f0a \u00ed \u00feeim myndirnar, ekki miki\u00f0 meira.<\/p>\n<p>Af \u00feessu hefur leitt a\u00f0 \u00e9g hef einkum lesi\u00f0 (og skrifa\u00f0) um tv\u00f6 \u00e1hugam\u00e1l m\u00edn, sem hafa undanfari\u00f0 veri\u00f0 saga prj\u00f3nat\u00e6kninnar og si\u00f0blinda. \u00dearf varla a\u00f0 taka fram hve hamingjus\u00f6m \u00e9g var\u00f0 \u00feegar \u00e9g fann fr\u00e9tt um konu sem sam\u00fe\u00e6ttir einmitt \u00feetta tvennt: \u00c1huga \u00e1 ge\u00f0veilum og \u00e1huga \u00e1 prj\u00f3naskap! S\u00fa er ge\u00f0l\u00e6knir og hefur lagt \u00e1 sig a\u00f0 prj\u00f3na heilan\u00a0heila &#8230; \u00e9g s\u00e9 reyndar strax \u00ed hendi m\u00e9r a\u00f0 heilaprj\u00f3n er br\u00e1\u00f0sni\u00f0ug a\u00f0fer\u00f0 til a\u00f0 n\u00fdta afganga. Til vinstri s\u00e9st prj\u00f3na\u00f0i heilinn, smella m\u00e1 \u00e1 myndina til a\u00f0 gl\u00f6ggva sig betur \u00e1 stykkinu (e\u00f0a heilanum) og <a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.scientificamerican.com\/blog\/post.cfm?id=abby-normal-nope-psychiatrist-knits-2009-01-16\" title=\"ge\u00f0l\u00e6knir prj\u00f3nar heila\">fr\u00e9ttina um ge\u00f0l\u00e6kninn sem prj\u00f3na\u00f0i hann m\u00e1 lesa h\u00e9r<\/a>.<\/p>\n<p>En \u00ed g\u00e6rkv\u00f6ldi <strong>las \u00e9g heila b\u00f3k<\/strong>, var reyndar enga stund a\u00f0 \u00fev\u00ed enda b\u00f3kin stutt og \u00e9g gj\u00f6rkunnug efninu. \u00deetta var st\u00f3r \u00e1fangi! B\u00f3kin s\u00fa arna heitir <em>S\u00fdnilegt myrkur. Fr\u00e1s\u00f6gn um vitfirringu<\/em> og er eftir William Stryker (kom \u00fat n\u00fana fyrir j\u00f3lin \u00ed ritr\u00f6\u00f0inni L\u00e6rd\u00f3msrit b\u00f3kmenntaf\u00e9lagsins). H\u00f6fundurinn er heims\u00feekktur rith\u00f6fundur, sennilega kannast flestir vi\u00f0 b\u00f3k hans\u00a0(e\u00f0a myndina sem ger\u00f0 var eftir b\u00f3kinni) <em>Sophie&#8217;s Choice<\/em>. Hana hef \u00e9g ekki lesi\u00f0 og ekki s\u00e9\u00f0 myndina af \u00fev\u00ed \u00e9g veit s\u00f6gu\u00fer\u00e1\u00f0inn og er of vi\u00f0kv\u00e6m s\u00e1l fyrir svolei\u00f0is.<\/p>\n<p>Satt best a\u00f0 segja bj\u00f3st \u00e9g ekki vi\u00f0 s\u00e9rlega miklu fyrirfram, ford\u00f3mafull sem \u00e9g er, auk \u00feess sem undirfyrirs\u00f6gnin, &#8220;Fr\u00e1s\u00f6gn um vitfirringu&#8221; trufla\u00f0i mig. En b\u00f3kin kom gle\u00f0ilega \u00e1 \u00f3vart: \u00deetta er fantag\u00f3\u00f0 b\u00f3k um \u00feunglyndi, sem \u00e9g m\u00e6li mj\u00f6g me\u00f0. Reyndar tekur h\u00f6fundurinn \u00fea\u00f0 sk\u00fdrt fram a\u00f0 <strong>ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 l\u00fdsa \u00feunglyndi<\/strong> fyrir \u00feeim sem aldrei hafa veikst af sj\u00fakd\u00f3mnum. Samt er \u00feetta ein besta l\u00fdsing sem \u00e9g hef lesi\u00f0 en \u00e9g get n\u00e1tt\u00farlega ekki gert m\u00e9r \u00ed hugarlund hvernig einhver sem ekkert \u00feekkir til \u00feessa hryllilega sj\u00fakd\u00f3ms upplifir e\u00f0a skilur b\u00f3kina. \u00dea\u00f0 eina sem m\u00e9r fannst a\u00f0 henni var a\u00f0 h\u00fan er ekki n\u00f3gu vel \u00fe\u00fddd og enskan sk\u00edn ansi miki\u00f0 \u00ed gegn. (\u00deetta kom m\u00e9r l\u00edka \u00e1 \u00f3vart, \u00e9g h\u00e9lt a\u00f0 kr\u00f6furnar sem ger\u00f0ar eru til L\u00e6rd\u00f3msrita b\u00f3kmenntaf\u00e9lagsins v\u00e6ru mj\u00f6g miklar.)<\/p>\n<p>Tv\u00edefld eftir a\u00f0 hafa komist gegnum <em>S\u00fdnilegt myrkur<\/em> \u00e1 engri stund skellti \u00e9g m\u00e9r \u00ed <em>Af heimasl\u00f3\u00f0um. Brot af s\u00f6gu Helgu og \u00c1rna P\u00e9turs \u00ed Mi\u00f0t\u00fani og samf\u00e9lagsins vi\u00f0 Leirh\u00f6fn \u00e1 Melrakkasl\u00e9ttu<\/em>, eftir N\u00edels \u00c1rna Lund. M\u00e9r fannst fyrsti fj\u00f3r\u00f0ungurinn frekar skemmtilegur en \u00fea\u00f0 sem eftir er b\u00f3karinnar er t\u00e6plega \u00e1hugavert fyrir a\u00f0ra en \u00fe\u00e1 sem \u00feekkja \u00feetta f\u00f3lk. \u00c9g veit bara hva\u00f0a f\u00f3lk \u00feetta er, sumt, get ekki sagt a\u00f0 \u00e9g \u00feekki \u00fea\u00f0 neitt. Svo \u00e9g lag\u00f0i fr\u00e1 m\u00e9r b\u00f3kina og f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a d\u00fakkul\u00edsufr\u00e6\u00f0i (<em>Pigedr\u00f8mme &#8211; om danske p\u00e5kl\u00e6dninsdukkers historie<\/em> &#8230; fr\u00e1b\u00e6r myndab\u00f3k) og prj\u00f3nafr\u00e6\u00f0i (<em>Kvardagsstrik. Kulturskattar fra fillehaugen<\/em> &#8230; einnig fr\u00e1b\u00e6r b\u00f3k me\u00f0 hellingi af myndum). \u00cd kv\u00f6ld ver\u00f0ur ger\u00f0 atlaga a\u00f0 reyfara.<\/p>\n<p>Eiginlega var\u00f0 \u00e9g svol\u00edti\u00f0 m\u00f3\u00f0gu\u00f0 yfir hva\u00f0 N\u00edels \u00c1rni Lund skautar framhj\u00e1 forfe\u00f0rum m\u00ednum. \u00c9g meina: \u00dea\u00f0 voru bara tv\u00f6 h\u00fas \u00e1 Raufarh\u00f6fn snemma \u00ed s\u00f6gunni, \u00ed \u00f6\u00f0ru bjuggu langafi hans og amma &#8211; seinna afi hans og amma\u00a0\u00a0og \u00ed hinu langafi minn og langamma &#8211; auk afa og \u00f6mmu seinna. Og langafi N\u00edelsar var br\u00f3\u00f0ir lang\u00f6mmu minnar &#8211; \u00feannig a\u00f0 hann hef\u00f0i n\u00fa m\u00e1tt minnast meir \u00e1 mitt f\u00f3lk en bara \u00ed setningunni: &#8220;\u00deetta \u00feykir nokku\u00f0 f\u00ednt f\u00f3lk, br\u00e1\u00f0myndarlegt og yfir \u00fev\u00ed mikil reisn.&#8221; (s. 36) Ekki svo a\u00f0 skilja a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 ekki samm\u00e1la \u00feessari l\u00fdsingu \u00e1 langafa og lang\u00f6mmu og er ekki fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 yfirbrag\u00f0i\u00f0 hafi erfst allar g\u00f6tur s\u00ed\u00f0an \ud83d\ude09<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/grimur_laxdal.jpg\" title=\"Gr\ufffdmur Laxdal\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/blogg_nytt\/grimur_laxdal_litil.jpg?resize=145%2C242\" alt=\"Gr\ufffdmur Laxdal\" align=\"left\" height=\"242\" width=\"145\" \/><\/a>En \u00e9g las samviskusamlega um Gr\u00edm Laxdal, br\u00f3\u00f0ur lang\u00f6mmu sem fluttist til Vesturheims. Haf\u00f0i einstaklega kvikindislegt gaman af \u00fev\u00ed hvernig N\u00edels \u00c1rni reynir a\u00f0 draga \u00far v\u00edsbendingum um a\u00f0 karlinn hafi veri\u00f0 alki og fannst athyglisvert a\u00f0 sj\u00e1 hva\u00f0 h\u00e6gt er a\u00f0 k\u00f3a m\u00f6rgum kynsl\u00f3\u00f0um seinna. T.d. l\u00e1 \u00fea\u00f0 or\u00f0 \u00e1 Gr\u00edmi Laxdal me\u00f0an hann bj\u00f3 \u00e1 \u00cdslandi a\u00f0 hann hef\u00f0i veri\u00f0\u00a0nokku\u00f0 drykkfelldur\u00a0(sem k\u00e6mi m\u00e9r ekkert \u00e1 \u00f3vart a\u00f0\u00a0liggi kannski \u00ed \u00feessum Laxdals-genum\u00a0\u00fevers og kruss). Um\u00a0Gr\u00edm segir \u00ed b\u00f3kinni: &#8220;Gr\u00edmur var or\u00f0lagt gl\u00e6simenni og mikill pers\u00f3nuleiki &#8230; \u00dea\u00f0 fylgir sumum fr\u00e1s\u00f6gnum um Gr\u00edm a\u00f0 honum hafi \u00fe\u00f3tt sopinn g\u00f3\u00f0ur h\u00e9r heima \u00e1 \u00cdslandi og veri\u00f0 talinn nokkur b\u00f3hem. Varlegt getur veri\u00f0 a\u00f0 treysta sl\u00edkum s\u00f6gum; \u00ed \u00feeim efnum getur fj\u00f6\u00f0rin or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 h\u00e6nsnah\u00f3pi fyrr en varir. Vel m\u00e1 hins vegar vera a\u00f0 hann hafi \u00e1 s\u00ednum yngri \u00e1rum neytt v\u00edns umfram a\u00f0ra, en v\u00edst er a\u00f0 hann hef\u00f0i ekki noti\u00f0 \u00feeirrar vir\u00f0ingar \u00ed Vesturheimi, eftir a\u00f0 fj\u00f6lskyldan flutti \u00feanga\u00f0 sem fj\u00f6ldi sta\u00f0reynda ber vitni um, ef hann hef\u00f0i l\u00e1ti\u00f0 Bakkus stj\u00f3rna l\u00edfi s\u00ednu.&#8221; Svo er vitna\u00f0 \u00ed konu hans, Sveinbj\u00f6rgu, sem sag\u00f0i v\u00edst \u00feegar h\u00fan var spur\u00f0 \u00fat \u00ed heg\u00f0un eiginmannsins &#8220;a\u00f0 horfa skyldi einnig \u00e1 bj\u00f6rtu hli\u00f0arnar &#8211; og &#8220;l\u00edttu til annarra&#8221;. \u00c1tti \u00fear vi\u00f0 a\u00f0 a\u00f0rir hef\u00f0u \u00fea\u00f0 ekki betra en h\u00fan. &#8220;(s. 38)<\/p>\n<p>Af \u00e1ratuga reynslu af \u00f6lkum og a\u00f0standendum af \u00f6llu tagi s\u00e1 \u00e9g strax a\u00f0 Sveinbj\u00f6rg var me\u00f0virkari en allt sem me\u00f0virkt er, af \u00feessum or\u00f0um a\u00f0 d\u00e6ma. Svol\u00edti\u00f0 seinna \u00ed b\u00f3kinni er vitna\u00f0 \u00ed barnabarn \u00feeirra vestra sem segir: &#8220;J\u00e1 \u00fea\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0 lengst af bjuggu \u00feau l\u00edti\u00f0 saman Gr\u00edmur og Sveinbj\u00f6rg en \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess g\u00e6ri hafa veri\u00f0 fj\u00e1rm\u00e1lalegum \u00e1st\u00e6\u00f0um og einnig hitt a\u00f0 \u00feau eignu\u00f0ust \u00ed raun aldrei neitt heimili &#8230; Amma og afi bjuggu alltaf hj\u00e1 b\u00f6rnum s\u00ednum en ekki alltaf \u00e1 sama t\u00edma.&#8221; (s. 53) Sama barnabarn segir l\u00edka: &#8220;Me\u00f0 aldrinum var\u00f0 hann br\u00e1\u00f0ari \u00ed skapi. Honum l\u00edka\u00f0i ekki l\u00edkamleg vinna og gafst upp \u00e1 heimilinu og h\u00e9lt til hj\u00e1 b\u00f6rnum s\u00ednum.&#8221; (s. 42) Aftur \u00e1 m\u00f3ti er snyrtilega breitt yfir \u00feetta \u00e1stand \u00ed minningargrein um Sveinbj\u00f6rgu: &#8220;Fr\u00fa Sveinbj\u00f6rg var um flest mikil g\u00e6fukona; h\u00fan naut um langa \u00e6vi samvistar \u00e1g\u00e6ts eiginmanns, b\u00f6rn \u00feeirra m\u00f6nnu\u00f0ust vel &#8230;&#8221; (s. 55).<\/p>\n<p>Af \u00feessum tilvitnunum er nokku\u00f0 auglj\u00f3st hvernig var \u00e1statt fyrir \u00feeim Gr\u00edmi og Sveinbj\u00f6rgu. En l\u00fdsingin \u00ed b\u00f3kinni minnti mig d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00e1 \u00fe\u00e1 sem ekki mega heyra \u00e1 \u00fea\u00f0 minnst a\u00f0 J\u00f3nas Hallgr\u00edmsson hafi veri\u00f0 langt genginn alk\u00f3h\u00f3listi \u00feegar hann l\u00e9st (\u00fe\u00f3tt krufningarsk\u00fdrslan s\u00e9 til &#8230; minnir a\u00f0 megi lesa hana \u00ed <em>T\u00edmanum og t\u00e1rinu<\/em> hans \u00d3ttars Gu\u00f0mundssonar) e\u00f0a eru uppfullir af \u00feeirri hugmynd a\u00f0 Kristj\u00e1n Fjallask\u00e1ld hafi \u00f3vart drukki\u00f0 sig \u00ed hel \u00fat af \u00e1starsorg (og \u00fe.a.l. beri einhver st\u00falkukind \u00e1 H\u00f3lsfj\u00f6llum alla s\u00f6k \u00e1 dau\u00f0a sk\u00e1ldins) e\u00f0a einhverjum \u00e1l\u00edka b\u00e1biljum. \u00c9g get ekki s\u00e9\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 kasti neinni r\u00fdr\u00f0 \u00e1 J\u00f3nas a\u00f0 hann hafi veri\u00f0 veikur alki; snilldarverk hans \u00e1 svi\u00f0i sk\u00e1ldskapar og n\u00e1tt\u00farufr\u00e6\u00f0i ver\u00f0a enn rismeiri ef ma\u00f0ur veit a\u00f0 ma\u00f0urinn haf\u00f0i ekki fulla starfsorku. Og Gr\u00edmur lang\u00f6mmubr\u00f3\u00f0ir minn var jafn merkilegur ma\u00f0ur\u00a0\u00fe\u00f3tt hann hafi sennilega veri\u00f0 alki, sem me\u00f0virka eiginkonan gafst a\u00f0 lokum upp \u00e1.<\/p>\n<p>(Myndin er af Gr\u00edmi og \u00de\u00f3r\u00f0i syni hans. Sj\u00e1 m\u00e1 st\u00e6rri mynd me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 smella \u00e1 \u00fe\u00e1 litlu. \u00deetta var vissulega\u00a0gl\u00e6simenni og N\u00edels \u00c1rni getur veri\u00f0 stoltur af langafa s\u00ednum!)<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Undanfarna m\u00e1nu\u00f0i hef \u00e9g veri\u00f0 \u00f3l\u00e6s \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00e9g hef ekki geta\u00f0 haldi\u00f0 \u00fer\u00e6\u00f0i \u00ed b\u00f3k og gleymt jafnhar\u00f0an \u00fev\u00ed sem \u00e9g las. Fyrir svona m\u00e1nu\u00f0i s\u00ed\u00f0an komst \u00e9g upp \u00e1 lag me\u00f0 <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/01\/11\/dasemdir-laesis\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-309","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=309"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/309\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}