{"id":336,"date":"2011-04-04T21:02:54","date_gmt":"2011-04-04T21:02:54","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-04-04\/fegursta-tvibanda-silkiprjonid-og-vangaveltur-um-brugdid-prjon\/"},"modified":"2011-04-04T21:02:54","modified_gmt":"2011-04-04T21:02:54","slug":"fegursta-tvibanda-silkiprjonid-og-vangaveltur-um-brugdid-prjon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/04\/04\/fegursta-tvibanda-silkiprjonid-og-vangaveltur-um-brugdid-prjon\/","title":{"rendered":"Fegursta tv\u00edbanda silkiprj\u00f3ni\u00f0 og vangaveltur um brug\u00f0i\u00f0 prj\u00f3n"},"content":{"rendered":"<p><b><font size=\"-1\">Saga prj\u00f3ns I<\/font><\/b><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong><font size=\"2\">Ath. a\u00f0 umfj\u00f6llun um \u00feetta efni hefur veri\u00f0 f\u00e6r\u00f0 \u00e1 vef, sj\u00e1 <a href=\"http:\/\/www.this.is\/harpa\/saga_prjons\/index.html\" title=\"Saga prj\u00f3ns\"><em>S\u00f6gu prj\u00f3ns<\/em><\/a>.<\/font><\/strong><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c9g \u00e6tla\u00f0i reyndar a\u00f0 halda beint \u00e1fram \u00ed fyrstu prj\u00f3nu\u00f0u sokkana en sn\u00e9rist hugur og \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 gera grein fyrir tveimur merkilegum prj\u00f3nab\u00fatum fyrst.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Richard Rutt telur \u00ed b\u00f3k sinni <i>The History of Hand Knitting<\/i> langl\u00edklegast a\u00f0 prj\u00f3n s\u00e9 upprunni\u00f0 \u00ed hinu islamska Egyptalandi. \u00c1ri\u00f0 641 n\u00e1\u00f0i\u00a0Amr ibn al-As\u00a0v\u00f6ldum \u00ed Egyptalandi og r\u00edkti \u00fear \u00ed umbo\u00f0i kal\u00edfans \u00ed Med\u00edna (sem h\u00e9t Umar og var pers\u00f3nulegur vinur og r\u00e1\u00f0gjafi M\u00fahame\u00f0s sp\u00e1manns, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 komi prj\u00f3nas\u00f6gu kannski ekki miki\u00f0 vi\u00f0). Amr ibn al-As ger\u00f0i Fustat a\u00f0 h\u00f6fu\u00f0borg r\u00edkisins en \u00fear er n\u00fa\u00a0Ka\u00edr\u00f3.<\/font><b><sup><font size=\"-2\">1<\/font><\/sup><\/b><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/saga_prjons\/myndir_bloggfaerslur\/ikle_skannad_m_thomas.jpg?resize=331%2C220\" alt=\"Silkiprj\u00f3n Fritz Ikl\u00e9\" align=\"left\" height=\"220\" width=\"331\" \/><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/saga_prjons\/myndir_bloggfaerslur\/munstur_ikle.gif\" title=\"Munstur silkiprj\u00f3n Fritz Ikl\u00e9\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/saga_prjons\/myndir_bloggfaerslur\/munstur_ikle_litid.gif?resize=236%2C158\" alt=\"Munstur silkiprj\u00f3n Fritz Ikl\u00e9\" align=\"right\" height=\"158\" width=\"236\" \/><\/a><font size=\"-1\">\u00cd Fustat fannst prj\u00f3nab\u00fatur sem komst \u00ed eigu Dr. Fritz Ikl\u00e9 (1877-1946) sem bj\u00f3 \u00ed Basel \u00ed Sviss. Ikl\u00e9 \u00e1tti st\u00f3rt einkasafn austurlenskra muna, s\u00e9rstaklega gott \u00farval af glerv\u00f6rum og austurlenskum ofnum mottum og teppum en einnig annan text\u00edl. \u00deessi merkilegi prj\u00f3nab\u00fatur er n\u00fa glata\u00f0ur en var\u00f0veist hefur g\u00f3\u00f0 l\u00fdsing \u00e1 honum \u00ed <i>Mary Thomas&#8217;s Knitting Book,<\/i> \u00fatg. 1938, og svarthv\u00edt lj\u00f3smynd. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">B\u00faturinn var a\u00f0eins 6,5 cm brei\u00f0ur, prj\u00f3na\u00f0ur \u00far silki og prj\u00f3ni\u00f0 afar f\u00edngert, u.\u00fe.b. 15 lykkjur \u00e1 cm. Munstri\u00f0 var d\u00f6kk-v\u00ednrautt \u00e1 gullnum bakgrunni og prj\u00f3ni\u00f0 austr\u00e6nt sn\u00fai\u00f0 prj\u00f3n. A\u00f0fer\u00f0in er hef\u00f0bundi\u00f0 tv\u00edbandaprj\u00f3n sem s\u00e1st vel \u00e1 r\u00f6ngunni. Mary Thomas segir a\u00f0 munstri\u00f0 hafi veri\u00f0 prj\u00f3na\u00f0 \u00e1 hvolfi, \u00feannig hafi lykkjurnar sn\u00fai\u00f0, en litla lj\u00f3smyndin sem h\u00fan birtir \u00ed sinni b\u00f3k sn\u00fdr r\u00e9tt. \u201eEkkert gl\u00e6silegra s\u00fdnishorn af tv\u00edbanda silkiprj\u00f3ni hefur fundist: \u00deetta ber af \u00f6llu enn \u00feann dag \u00ed dag\u201c, skrifar h\u00fan.<\/font><b><sup><font size=\"-2\">2<\/font><\/sup><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Ikl\u00e9 aldursgreindi prj\u00f3nlesi\u00f0 fr\u00e1 7.-9. \u00f6ld. Rutt bendir \u00e1 a\u00f0 engar leifar af isl\u00f6msku prj\u00f3nlesi hafi veri\u00f0\u00a0taldar yngri en fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1100 en au\u00f0vita\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 ganga \u00far skugga um hvort greining Ikl\u00e9 var r\u00e9tt \u00fev\u00ed stykki\u00f0 er n\u00fa t\u00fdnt og tr\u00f6llum gefi\u00f0.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Til h\u00e6gri s\u00e9st litla svarthv\u00edta lj\u00f3smyndin sem b\u00f3k Mary Thomas var\u00f0veitir. Til vinstri er l\u00edtil mynd af munstrinu, s\u00e9 smellt \u00e1 hana opnast miklu st\u00e6rri mynd. \u00c9g teikna\u00f0i munstri\u00f0 upp eftir svarthv\u00edtri sm\u00e1ger\u00f0ri munsturteikningu Richard Rutt \u00e1 s. 33 \u00ed b\u00f3k hans en reyndi a\u00f0 s\u00fdna litina r\u00e9tta, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 l\u00fdsingu Mary Thomas.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00de\u00f3tt menn hafi komist upp \u00e1 lagi\u00f0 me\u00f0 a\u00f0 prj\u00f3na tv\u00edbanda munstur fyrir um 900 \u00e1rum, jafnvel fyrr, \u00fe\u00e1 vir\u00f0ist n\u00e1nast allt prj\u00f3nles hafa veri\u00f0 prj\u00f3na\u00f0 \u00ed hring, \u00fe.e.a.s. menn kunnu einungis a\u00f0 prj\u00f3na sl\u00e9tt prj\u00f3n. Elstu d\u00e6mi um brug\u00f0nar lykkjur eru \u00e1 sokkum Elenoru af Toledo, fr\u00e1 1562 e\u00f0a f\u00e1um \u00e1rum fyrr. \u00c1 sokkunum hennar eru brug\u00f0nu lykkjurnar til skrauts. E.t.v. hafa menn komist upp \u00e1 lag me\u00f0 a\u00f0 prj\u00f3na sl\u00e9tt og brug\u00f0i\u00f0 fram og til baka til prj\u00f3na h\u00e6l \u00e1 sokk en engin s\u00f6nnun \u00feess hefur fundist. Fr\u00e1 \u00fev\u00ed prj\u00f3n var\u00f0 til var \u00fev\u00ed allt prj\u00f3nles lengi vel r\u00f6rlaga og \u00e6tti stykki\u00f0 a\u00f0 vera flatt \u00feurfti a\u00f0 klippa prj\u00f3nlesi\u00f0 \u00ed sundur (l\u00edkt og menn gera\u00a0vi\u00f0 opnar lopapeysur n\u00fa \u00e1 t\u00edmum). Yfirleitt sj\u00e1st skil milli umfer\u00f0a vel \u00e1 \u00feeim stykkjum sem hafa var\u00f0veist en \u00feau elstu eru reyndar flest sokkar. Ekki er vita\u00f0 hve margir prj\u00f3nar voru nota\u00f0ir til a\u00f0 byrja me\u00f0 og ekki heldur hvers konar prj\u00f3nar. \u00ddmislegt bendir til \u00feess a\u00f0 \u00feeir hafi haft kr\u00f3ka \u00e1 \u00f6\u00f0rum e\u00f0a b\u00e1\u00f0um endum,\u00a0svipa\u00f0 \u00fev\u00ed \u00e1haldi sem n\u00fa er nota\u00f0 vi\u00f0 tyrkneskt hekl og margir kannast vi\u00f0, en um \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekkert vita\u00f0 me\u00f0 vissu.<\/font><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/saga_prjons\/myndir_bloggfaerslur\/ranga_saenskt_stykki_unnnin.jpg\" title=\"mynsturprj\u00f3n (intarsia) \ufffd egypskum b\u00fat\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/saga_prjons\/myndir_bloggfaerslur\/ranga_saenskt_stykki_unnnin_litil.jpg?resize=150%2C191\" alt=\"mynsturprj\u00f3n \ufffd egypskum b\u00fat\" align=\"left\" height=\"191\" width=\"150\" \/><\/a><font size=\"-1\">Rutt nefnir samt d\u00e6mi af \u00feremur b\u00fatum sem vir\u00f0ast hafa veri\u00f0 prj\u00f3na\u00f0ir fram og til baka, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fe\u00e1 au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 kenningunni um a\u00f0 brug\u00f0i\u00f0 prj\u00f3n s\u00e9 miklu yngra en sl\u00e9tt er \u00fear me\u00f0 kollvarpa\u00f0 e\u00f0a hann geri r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 menn\u00a0hafi prj\u00f3na\u00f0\u00a0sl\u00e9tt fram og til baka. (L\u00edkt og Kaffe Fassett hefur kynnt svo r\u00e6kilega n\u00fa \u00e1 t\u00edmum, \u00ed myndprj\u00f3ni. Mig minnir a\u00f0 Fassett hafi sagst hafa l\u00e6rt a\u00f0fer\u00f0ina af j\u00fag\u00f3slav\u00edskum sveitakonum.)\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">D\u00e6min sem\u00a0Rutt nefnir eru tveir b\u00fatar \u00ed safni Carl Johann Lamm \u00ed Kulturhistoriska Museet \u00ed Lundi \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 og einn b\u00fatur \u00ed Victoria &amp; Albert safninu \u00ed London. \u00cd <i>The History of Hand Knitting<\/i> er svarthv\u00edt mynd af \u00f6\u00f0rum b\u00fatnum \u00ed s\u00e6nska safninu, \u00e1 r\u00e9ttunni og r\u00f6ngunni. S\u00e6nsk-var\u00f0veittu prj\u00f3nab\u00fatarnir eru \u00ed m\u00f6rgum litum og prj\u00f3na\u00f0ir \u00far ullargarni, me\u00f0 tv\u00edbandaprj\u00f3ni. En einnig eru \u00edprj\u00f3nu\u00f0 munstur \u00far \u00f3litu\u00f0u b\u00f3mullargarni. \u00c1 r\u00f6ngunni vir\u00f0ist a\u00f0 hv\u00edta b\u00f3mullargarni\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed myndprj\u00f3n (intarsia) en ekki tv\u00edbandaprj\u00f3n. Alveg eins er b\u00faturinn \u00ed safni Victoriu og Alberts, segir Rutt, hann er prj\u00f3na\u00f0ur me\u00f0 tv\u00edbandaprj\u00f3ni \u00far marglitu ullargarni en \u00f3litu\u00f0 b\u00f3mull einnig notu\u00f0 og \u00feeir hluta mynstursins prj\u00f3na\u00f0ir me\u00f0 myndprj\u00f3ni fram og til baka.<\/font><b><sup><font size=\"-2\">3<\/font><\/sup><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Myndin er sk\u00f6nnu\u00f0 \u00far b\u00f3k Rutt og litla myndin kr\u00e6kir \u00ed miklu st\u00e6rri mynd. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00fdna \u00ed st\u00f3ru myndina af r\u00f6ngunni m\u00e1 skilja hva\u00f0 Rutt \u00e1 vi\u00f0.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">N\u00e6st vind \u00e9g m\u00e9r \u00f6rugglega \u00ed isl\u00f6msku sokkana \ud83d\ude42 Og enn og aftur augl\u00fdsi \u00e9g eftir lei\u00f0r\u00e9ttingum \u00e1 t\u00e6knior\u00f0afor\u00f0a, t.d. \u00edslenskun \u00e1 \u201eCross Eastern Stitch\u201c og \u201eintarsia\u201c \u00fe\u00fd\u00f0i \u00e9g \u00feetta rangt. Er til eitthvert \u00edslenskt prj\u00f3naor\u00f0asafn?<\/font><\/p>\n<hr width=\"100%\" \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0<\/font><font size=\"-1\">1 Rutt, Richard. 1989. <i>The History of Hand Knitting<\/i>. Interweave Press, Colorado,\u00a0 s. 32-33. (B\u00f3kin kom fyrst \u00fat 1987.) <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Sj\u00e1 einnig \u201e<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Arab_Egypt\">History of Muslim Egypt<\/a>\u201c \u00e1 <i>Wikipedia<\/i> hafi lesendur almennan s\u00f6gulegan \u00e1huga.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">2 Thomas, Mary. <i>Mary Thomas&#8217;s Knitting Book<\/i>. Dover Publications, New York 1972, s. 19. (B\u00f3kin var fyrst gefin \u00fat af Hodder and Stoughton, Ltd., London 1938.)<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">3 Rutt, Richard. 1989, s. 36-39. M\u00e9r finnst \u00feetta d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00f3tr\u00falegt \u00fev\u00ed \u00feetta \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 hef\u00f0bundi\u00f0 tv\u00edbandaprj\u00f3n er prj\u00f3na\u00f0 fram og til baka og mynsturprj\u00f3n \u00e1 st\u00f6ku sta\u00f0; Af hverju er ekki allt stykki\u00f0 prj\u00f3na\u00f0 me\u00f0 mynsturprj\u00f3ni? En \u00e9g\u00a0\u00fearf a\u00f0 ver\u00f0a m\u00e9r \u00fat um\u00a0litmynd sem til er af\u00a0samb\u00e6rilegu plaggi\u00a0\u00e1 V&amp;A safninu til a\u00f0 sj\u00e1 hvort \u00feetta hafi veri\u00f0 prakt\u00edsk a\u00f0fer\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 r\u00e6\u00f0st au\u00f0vita\u00f0 af \u00fev\u00ed hversu s\u00edmynstra\u00f0 stykki\u00f0 er.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saga prj\u00f3ns I Ath. a\u00f0 umfj\u00f6llun um \u00feetta efni hefur veri\u00f0 f\u00e6r\u00f0 \u00e1 vef, sj\u00e1 S\u00f6gu prj\u00f3ns. \u00c9g \u00e6tla\u00f0i reyndar a\u00f0 halda beint \u00e1fram \u00ed fyrstu prj\u00f3nu\u00f0u sokkana en sn\u00e9rist hugur og \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 gera <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/04\/04\/fegursta-tvibanda-silkiprjonid-og-vangaveltur-um-brugdid-prjon\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=336"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}