{"id":352,"date":"2011-06-01T11:24:44","date_gmt":"2011-06-01T11:24:44","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-06-01\/fjordungsdomur-um-18-marka-bok\/"},"modified":"2011-06-01T11:24:44","modified_gmt":"2011-06-01T11:24:44","slug":"fjordungsdomur-um-18-marka-bok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/06\/01\/fjordungsdomur-um-18-marka-bok\/","title":{"rendered":"Fj\u00f3r\u00f0ungsd\u00f3mur um 18 marka b\u00f3k"},"content":{"rendered":"<p><font size=\"-1\">\u00dea\u00f0 er ekki \u00e1hlaupsverk a\u00f0 lesa <i>S\u00f6gu Akraness<\/i> eftir Gunnlaug Haraldsson. Hvort bindi er gr\u00ed\u00f0arlega \u00feungt, hi\u00f0 fyrra er 18 merkur enda prenta\u00f0 \u00e1 150 gramma glanspapp\u00edr. St\u00e6r\u00f0in er u.\u00fe.b. 25 sinnum 35 cm. Af \u00feessu m\u00e1 r\u00e1\u00f0a a\u00f0 einungis aflraunamenn lesa b\u00f3kina \u00ed fangi s\u00e9r, flestir \u00feurfa s\u00e6milega st\u00f6ndugt bor\u00f0 vi\u00f0 lesturinn. <\/font><font size=\"-1\">\u00c9g las um fj\u00f3r\u00f0ung <i>S\u00f6gu Akraness I. bindi. Fr\u00e1 landn\u00e1mst\u00ed\u00f0 til 1700 <\/i>og gafst \u00fe\u00e1 upp. \u00deessi umfj\u00f6llun er \u00fev\u00ed ekki hef\u00f0bundinn ritd\u00f3mur um verki\u00f0 (bindin tv\u00f6) enda er \u00e9g ekki sagnfr\u00e6\u00f0ingur (\u00fea\u00f0 er h\u00f6fundurinn reyndar ekki heldur) og treysti m\u00e9r ekki til a\u00f0 meta nema afmarka\u00f0a \u00fe\u00e6tti. M\u00e6tti \u00fev\u00ed kalla f\u00e6rsluna fj\u00f3r\u00f0ungsd\u00f3m \u00fev\u00ed h\u00fan byggir \u00e1 lesnum fj\u00f3r\u00f0ungi og flettingum I. bindis; \u00e9g h\u00e6tti vi\u00f0 a\u00f0 opna seinna bindi\u00f0.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"2\"><strong>Helstu ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur m\u00ednar eru a\u00f0 me\u00f0fer\u00f0 heimilda er mj\u00f6g \u00e1b\u00f3tavant, myndir eru oft rangt merktar e\u00f0a nota\u00f0ar \u00ed heimildaleysi,\u00a0umfj\u00f6llun um landn\u00e1msmenn eru studdar v\u00e6gast sagt h\u00e6pnum r\u00f6kum og ni\u00f0ursta\u00f0an er, a\u00f0 m\u00ednu mati,\u00a0t\u00e6rt bull.<\/strong><\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Afar fallegar lj\u00f3smyndir pr\u00fd\u00f0a k\u00e1pur beggja b\u00f3kanna og \u00ed \u00feeim er fj\u00f6ldi gullfallegra lj\u00f3smynda sem Fri\u00f0\u00fej\u00f3fur Helgason hefur teki\u00f0. \u00deess er hins vegar ekki geti\u00f0 \u00ed myndaskr\u00e1 hven\u00e6r myndirnar voru teknar eins og venja er. S\u00f6mulei\u00f0is eru kort Hans H. Hansen mj\u00f6g v\u00f6ndu\u00f0 og vel ger\u00f0. M\u00f6rg \u00feeirra eru \u201emyndkort\u201c, \u00fe.e.a.s. \u00f6rnefni og fleira eru merkt inn \u00e1 gr\u00ed\u00f0arlega st\u00f3rar loftmyndir (sem yfirleitt \u00feekja heila opnu). \u00deetta er verulega gl\u00e6silegt en erfitt er a\u00f0 lesa d\u00f6kkt letur \u00e1 d\u00f6kkum grunni (d\u00f6kkgr\u00e6num, d\u00f6kkbr\u00fanum, jafnvel n\u00e6stum sv\u00f6rtu bergst\u00e1li Akrafjalls, sj\u00e1 t.d. korti\u00f0 \u00e1 s. 151 og myndkorti\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0um 104-105). \u00c1 st\u00f6ku sta\u00f0 hefur \u00feess veri\u00f0 g\u00e6tt a\u00f0 nota hv\u00edtt letur \u00e1 d\u00f6kku grunnana. Almennt eru kortin sem Hans hefur gert mj\u00f6g sk\u00fdr og gott a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 \u00feeim. \u00c9g held samt a\u00f0 myndkortin s\u00e9u einungis fyrir mj\u00f6g sta\u00f0kunnugt f\u00f3lk e\u00f0a f\u00f3lk sem hefur brennandi \u00e1huga \u00e1 \u00f6llum kennileitum umhverfisins allt \u00ed kringum Akrafjall \u00fev\u00ed vitaskuld tekur ma\u00f0ur ekki me\u00f0 s\u00e9r 18 marka b\u00f3k \u00ed labbit\u00far e\u00f0a fjallg\u00f6ngu. V\u00e6ri mun handh\u00e6gara fyrir \u00fe\u00e1 sem vilja kynnast umhverfinu \u00f6\u00f0ru v\u00edsi en \u00far b\u00f3k liggjandi \u00e1 eldh\u00fasbor\u00f0inu a\u00f0 \u00fatb\u00faa s\u00edn eigin myndkort \u00far <a href=\"http:\/\/atlas.lmi.is\/kortasja\/\">Kortasj\u00e1 Landm\u00e6linga<\/a>. Reyndar er langt fr\u00e1 \u00fev\u00ed hver \u00fe\u00fafa merkt \u00e1 \u00feau kort en t.d. eru skerin kringum Akranes og \u00f6rnefni \u00ed Akrafjalli jafn vel merkt og \u00ed b\u00f3k Gunnlaugs og \u00fe\u00f3nokku\u00f0 af \u00f6\u00f0rum \u00f6rnefnum l\u00edka.<\/font><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/demosida.jpg\" title=\"Uppspunni\u00f0 s\u00fdnishorn af s\ufffd\u00f0u \ufffd S\u00f6gu Akraness\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/litil_demosida1.jpg?resize=161%2C179\" alt=\"Uppspunni\u00f0 s\u00fdnishorn af s\ufffd\u00f0u \ufffd S\u00f6gu Akraness\" align=\"left\" height=\"179\" width=\"161\" \/><\/a><font size=\"-1\">\u00der\u00e1tt fyrir \u00feessi fallegu og v\u00f6ndu\u00f0u kort og lj\u00f3smyndir Fri\u00f0\u00fej\u00f3fs er <strong>heildaryfirbrag\u00f0 \u00feessa fyrsta bindis ekki fallegt<\/strong> og geri \u00e9g n\u00e1nari grein fyrir \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ar. Kannski er best fyrir lesendur a\u00f0 smella \u00e1 litlu myndina h\u00e9r til hli\u00f0ar og sj\u00e1 uppspunna eftirl\u00edkingu af d\u00e6miger\u00f0ri s\u00ed\u00f0u \u00ed b\u00f3k Gunnlaugs, vilji \u00feeir sj\u00e1 <strong>sundurger\u00f0ina og smekklausan \u00edbur\u00f0inn<\/strong>. (\u00c1 hinni uppspunnu s\u00ed\u00f0u m\u00e1 sj\u00e1 d\u00fdrlingamynd af vefnum, eina myndanna sem Gunnlaugur stal af <em>Hurstwic<\/em> en \u00e9g hef aftur \u00e1 m\u00f3ti fullt leyfi til a\u00f0 nota einmitt \u00ed \u00feessum tilgangi og gullfallega lj\u00f3smynd, tekna af Atla Har\u00f0arsyni sem gaf m\u00e9r leyfi til a\u00f0 nota hana. N\u00e6rbuxnafj\u00f3lubl\u00e1u innskotsgreinina samdi\u00a0\u00e9g sj\u00e1lf upp \u00far\u00a0<em>Hversu Noregr bygg\u00f0ist<\/em>, s\u00f6mu efnisgrein og Gunnlaugur telur \u00f3tv\u00edr\u00e6tt sanna konunglegan uppruna Bresasona<em>.)<\/em>\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">H\u00f6nnun\u00a0<em>S\u00f6gu Akraness<\/em> I og II\u00a0var \u00ed h\u00f6ndum Gunnlaugs Haraldssonar og Egils Baldurssonar. Fyrir umsj\u00f3n mynda og umbrots er skr\u00e1\u00f0ur Gunnlaugur Haraldsson.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Venjulega er \u00fea\u00f0 svo \u00feegar fjalla\u00f0 er um b\u00e6kur a\u00f0 fyrst er fjalla\u00f0 um textann, s\u00ed\u00f0ar anna\u00f0, s.s. myndir, uppsetningu, me\u00f0fer\u00f0 heimilda, pr\u00f3farkalestur o.\u00fe.h. Fj\u00f3r\u00f0ungsd\u00f3murinn minn sn\u00fdr n\u00e1nast \u00f6fugt vi\u00f0 \u00feetta. Pr\u00f3farkalestur er me\u00f0 \u00e1g\u00e6tum.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><b><\/b><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">Me\u00f0fer\u00f0 heimilda er mj\u00f6g \u00e1b\u00f3tavant<\/font><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd II hluta <i>S\u00f6gu Akraness I, <\/i>\u201eFr\u00e1 landn\u00e1mi til loka \u00ferett\u00e1ndu aldar\u201c, er mj\u00f6g v\u00ed\u00f0a vitna\u00f0 beint \u00ed <i>\u00cdslenzk fornrit<\/i>, \u00fdmist innan g\u00e6salappa e\u00f0a \u00ed inndregnum klausum. Hvergi er notu\u00f0 sama stafsetning og \u00ed heimildum heldur eru allar tilvitnanir me\u00f0 n\u00fat\u00edmastafsetningu og greinarmerkjasetningu breytt. F\u00e1einar stikkprufur leiddu \u00ed lj\u00f3s villu \u00ed beinni tilvitnun: \u00cd tilvitnun \u00ed Sturlub\u00f3k <i>Landn\u00e1mu<\/i> \u00e1 s. 174 b\u00e6tir Gunnlaugur Kjarr\u00e1 inn \u00ed textann um Kalman svo beina tilvitnunin ver\u00f0ur \u00feannig: \u201eEn s\u00ed\u00f0an nam hann land fyrir vestan Hv\u00edt\u00e1 \u00e1 milli Kjarr\u00e1r og Flj\u00f3ta\u201c \u00ed sta\u00f0 \u201eEn s\u00ed\u00f0an nam hann land fyrir vestan Hv\u00edt\u00e1 \u00e1 milli ok Flj\u00f3ta\u201c (\u00cdF I, s. 81). Allt annar ma\u00f0ur, Hrosskell \u201enam Hv\u00edt\u00e1rs\u00ed\u00f0u milli Kjarr\u00e1r ok Flj\u00f3ta\u201c segir \u00ed \u00cdF I, s. 83. Og raunar birtist s\u00fa beina tilvitnun \u00e1 m\u00f3ti \u00ed opnunni, s. 175. Svona villur, \u00fe.e. <b>a\u00f0 geta ekki vitna\u00f0 beint \u00ed rit or\u00f0r\u00e9tt og stafr\u00e9tt og ruglast \u00e1 bla\u00f0s\u00ed\u00f0um og pers\u00f3num, eru alvarlegur galli \u00e1 fr\u00e6\u00f0ilegum skrifum<\/b>.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd heimildaskr\u00e1 er geti\u00f0 hins fr\u00e6ga fyrirlestrar Hallgr\u00edms J\u00f3nssonar, sem hann flutti 13. jan\u00faar 1889, enda vitnar sagnaritari \u00ed hann \u00ed form\u00e1la. En skr\u00e1ningin er svona: <\/font><font size=\"-1\">\u201eHallgr\u00edmur J\u00f3nsson. 1977: \u201eL\u00edfi\u00f0 \u00ed Skaganum s\u00ed\u00f0astli\u00f0in 100 \u00e1r.\u201c <i>Borgfirzk blanda I. Sagnir og fr\u00f3\u00f0leikur \u00far M\u00fdra- og Borgarjar\u00f0ars\u00fdslum<\/i>. Akran., s. 9-34.\u201c Eftir allar yfirl\u00fdsingar sagnaritara um \u00fe\u00e1 feikilegu vinnu sem hann hefur lagt \u00ed \u00f6flun frumheilda er afar undarlegt a\u00f0 hann\u00a0noti ekki handrit Hallgr\u00edms J\u00f3nssonar sem heimild (\u00fea\u00f0 er reyndar geymt \u00e1 H\u00e9ra\u00f0sskjalasafni b\u00e6jarins) heldur prenta\u00f0a \u00fatg\u00e1fu \u00ed <i>Borgfirzkri bl\u00f6ndu<\/i>!<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd lestri kaflans \u201eFr\u00e1 landn\u00e1mi til loka \u00ferett\u00e1ndu aldar\u201c var\u00f0 \u00e9g \u00e1\u00fereifanlega v\u00f6r vi\u00f0 notkun yfirlitsritsins <i>\u00cdslensks s\u00f6guatlass <\/i>I. \u00c9g veit a\u00f0 \u00feetta er \u00e1g\u00e6tis b\u00f3k, krakkarnir \u00ed fj\u00f6lbraut nota hana miki\u00f0, en er \u00feetta t\u00e6k a\u00f0alheimild \u00ed fr\u00e6\u00f0ilegum texta?<\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/solkonungurinn.jpg?resize=141%2C200\" alt=\"S\u00f3lkonungurinn L\u00fa\u00f0v\ufffdk XIV\" align=\"left\" height=\"200\" width=\"141\" \/><font size=\"-1\">\u00cd heimildaskr\u00e1 yfir \u00f3prenta\u00f0ar heimildir eru taldar upp fj\u00f3rar <b>Vefs\u00ed\u00f0ur<\/b> [svo]. Ein \u00feeirra er http:\/\/www.wikipedia.org og er hva\u00f0 eftir anna\u00f0 v\u00edsa\u00f0 \u00ed http:\/\/www.wikipedia.org \u00far texta b\u00f3karinnar og myndaskr\u00e1m. N\u00fa ekki svo a\u00f0 \u00e9g hafi neitt \u00e1 m\u00f3ti <i>Wikipediu <\/i>og finnst \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r \u00f3\u00fearfi a\u00f0 banna framhaldssk\u00f3lanemendum a\u00f0 nota undirs\u00ed\u00f0ur af \u00fev\u00ed vefsetri sem heimildir \u00ed s\u00ednum heimildaritger\u00f0um.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">En \u00ed fyrsta lagi er er <i>Wikipedia <\/i>ekki ein vefs\u00ed\u00f0a (ekki frekar en B\u00f3kasafn Akraness telst ein heimild). \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi heitir vefsetri\u00f0 <i>Wikipedia<\/i> og ber a\u00f0 vitna \u00ed titil \u00feess\u00a0(alveg eins og venjan er a\u00f0 vitna \u00ed titil ritsafns en ekki heimilisfang b\u00f3kasafnsins \u00fear sem \u00fea\u00f0 ritsafn er geymt). <strong>\u00deessi skr\u00e1ning \u00ed heimildaskr\u00e1 er \u00fev\u00ed algerlega galin. Enn galnari eru tilv\u00edsanir \u00ed ne\u00f0anm\u00e1lsgreinum<\/strong>, t.d. \u00e1 s. 167 \u00fear sem segir \u201e\u00cd \u00feessum kafla er einkum stu\u00f0st vi\u00f0 eftirtaldar heimildir: Almgren, Bertil, 1967;[&#8230;] www.wikipedia.org; \u00deorvaldur Thoroddsen, 2003(1), s. 25-28.\u201c V\u00edsa\u00f0 er r\u00e9tt \u00ed ritin en \u00ed hva\u00f0a s\u00ed\u00f0u e\u00f0a s\u00ed\u00f0ur \u00e1 <i>Wikipediu <\/i>er sagnaritari a\u00f0 v\u00edsa? <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">[Myndin s\u00fdnir S\u00f3lkonunginn, L\u00fa\u00f0v\u00edk XIV. Frakklandskonung, sem reisti Versali.]<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Venjan er s\u00fa \u00feegar v\u00edsa\u00f0 er \u00ed vefs\u00ed\u00f0ur e\u00f0a vefsetur a\u00f0 l\u00e1ta \u00feess geti\u00f0 hven\u00e6r g\u00f6gnin voru sko\u00f0u\u00f0. \u00dea\u00f0 er hvergi gert \u00ed tilv\u00edsunum Gunnlaugs til heimilda \u00far texta og \u00ed myndaskr\u00e1.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd heimildaskr\u00e1 yfir \u00f3prenta\u00f0ar heimildir er einnig a\u00f0 finna <b>Heimildir \u00ed f\u00f3rum h\u00f6fundar<\/b>. Ein \u00feeirra er \u00deorsteinn J\u00f3nsson: H\u00fas og b\u00fdli \u00e1 Akranesi (\u00f3\u00e1rsett handrit). \u00deetta kom \u00deorsteini J\u00f3nssyni nokku\u00f0 \u00e1 \u00f3vart enda <strong>hefur hann aldrei veitt Gunnlaugi Haraldssyni leyfi til a\u00f0 lj\u00f3srita handrit sitt<\/strong>.<\/font><\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">\u00a0\u00a0 <\/font><\/b><\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">\u00a0 \u00a0<\/font><\/b><\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">Myndir, myndastuldur, \u00f3n\u00e1kv\u00e6m skr\u00e1ning mynda og myndaval<\/font><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Myndir \u00e1 Vefnum eru ekki almenningseign fremur en \u00ed b\u00f3kum. Nokkurn veginn s\u00f6mu reglur gilda um hvort tveggja. Raunar eru til myndir og myndas\u00f6fn \u00e1 Vefnum \u00fear sem menn hafa afsala\u00f0 s\u00e9r h\u00f6fundar\u00e9tti og \u00fe\u00e6r eru til \u00f3keypis afnota (stundum kalla\u00f0 \u201epublic domain\u201c e\u00f0a \u201ecreative commons\u201c a\u00f0gangur.)<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li><font size=\"-1\">\u00c9g reikna me\u00f0 a\u00f0 mynd 259, sem er einfalt kort yfir Bretlandseyjar, \u00e1 ensku nema \u00e1l\u00edmdur mi\u00f0i, sleppi sem almenningseign en tilv\u00edsunin \u00ed myndaskr\u00e1 er jafnvitlaus og \u00far textanum, \u00fe.e. \u201eSu\u00f0ureyjar (The Hebrides). http:\/\/www. wikipedia.org.\u201c [R\u00e9tta sl\u00f3\u00f0in er http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hebrides, s\u00ed\u00f0an heitir \u201eHebrides\u201c og er \u00e1 <i>Wikipedia<\/i>.]<\/font><\/li>\n<li><font size=\"-1\">Mynd 365 er skr\u00e1\u00f0 \u00ed myndaskr\u00e1 \u201eTveir prestar. http:\/\/www.propheties.it.\u201c \u00c9g fann ekki m\u00e1lverki\u00f0 sem myndin er klippt \u00far \u00e1 \u00feeirri s\u00ed\u00f0u en sl\u00f3\u00f0in v\u00edsar \u00e1 <i><a href=\"http:\/\/www.propheties.it\">Propheties On Line. The largest library about Nostradamus for free<\/a><\/i>.<\/font><\/li>\n<li><font size=\"-1\">Ekki er nokkur lei\u00f0 a\u00f0 rekja mynd 262, skr\u00e1\u00f0 \u201eV\u00edkingar. http:\/\/www.icelandcoaches.\u201c<\/font><\/li>\n<li><font size=\"-1\">Jafnerfitt yr\u00f0i fyrir \u00feann sem tekur skr\u00e1ningu Gunnlaugs b\u00f3kstaflega a\u00f0 finna Lewis taflmennina fr\u00e6gu, \u201e266. Lewis chessmen fr\u00e1 12. \u00f6ld. The British Museum, London. http:\/\/www.wikipedia.org.\u201c<\/font><\/li>\n<li><font size=\"-1\">Svo ekki s\u00e9 tala\u00f0 um mynd 328 \u201eFr\u00e1 Borgarfir\u00f0i. http:\/\/www.mbl.is.\u201c<\/font><\/li>\n<li><font size=\"-1\">Aftur \u00e1 m\u00f3ti var ekkert m\u00e1l a\u00f0 finna mynd 268 af heil\u00f6gum Finan \u00e1 http:\/\/www.financlan.net, sem er vefsetur Finan fj\u00f6lskyldunnar \u00ed Bandar\u00edkjunum, <a href=\"http:\/\/www.financlan.net\"><i>Finan family history<\/i> <\/a>en h\u00fan er \u00f3venjulegt val \u00e1 heimild um heilagan Finan.<\/font><\/li>\n<\/ul>\n<p><font size=\"-1\">Gunnlaugur hefur <b>stoli\u00f0 myndum af vefnum<\/b>, a.m.k. myndum nr. 277, 278, 283, 288, 326 og 329 af vefsetri <i>Hurstwic<\/i> (sem eru v\u00edkingasamt\u00f6k \u00ed Bandar\u00edkjunum -lei\u00f0r\u00e9tt 4. j\u00fan\u00ed 2011). Sumar eru \u00ed eigu Dover Publications sem veittu Hurstwic leyfi til a\u00f0 birta \u00fe\u00e6r. A\u00f0rar eru \u00ed eigu <i>Hurstwic<\/i>. \u00c9g bar \u00feetta undir umsj\u00f3narmann vefsetursins (William R. Short pr\u00f3fessor), sem er kunningi minn, og var hann ekki par hrifinn af \u00feessu r\u00e1\u00f0slagi sagnaritarans.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Inni \u00ed \u00f6rnefnakaflanum mikla er au\u00f0vita\u00f0 fjalla\u00f0 um Akranes. \u00dear er falleg myndaopna, s. 88-89. Sumar myndirnar eru eigna\u00f0ar \u00c1rna B\u00f6\u00f0varssyni en a\u00f0rar eru <strong>h\u00f6fundalausar<\/strong>, einungis v\u00edsa\u00f0 til Lj\u00f3smyndasafns Akraness um \u00fe\u00e6r. \u00dea\u00f0 t\u00f3k mig um fimm m\u00edn\u00fatur a\u00f0 finna h\u00f6fundana \u00e1 vef Lj\u00f3smyndasafnins: Mynd 147 er tekin af Magn\u00fasi \u00d3lafssyni; 148 tekin af Haraldi B\u00f6\u00f0varssyni, 149 og 150 teknar af \u00c1rna B\u00f6\u00f0varssyni (s\u00fa s\u00ed\u00f0ari ein af best \u00feekktu myndum hans, handlitu\u00f0). \u00dea\u00f0 er undarlegt a\u00f0 hafa svo eina mynd svarthv\u00edta (nr. 152, eignu\u00f0 \u00c1rna) \u00feegar\u00a0hinar myndirnar eru \u00ed sepia-t\u00f3num (\u00fe.e. br\u00fan-hv\u00edtar), utan \u00feeirrar fr\u00e6gu handlitu\u00f0u, og ey\u00f0ileggur heildarsvip opnunnar. \u00c1 n\u00e6stu s\u00ed\u00f0u er svo n\u00fdleg lj\u00f3smynd 153, l\u00edklega Fri\u00f0\u00fej\u00f3fs Helgasonar, en h\u00fan hefur falli\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed myndaskr\u00e1. H\u00f6fundarlausu myndina \u00e1 s\u00f6mu s\u00ed\u00f0u, nr. 154, t\u00f3k \u00d3lafur Fr\u00edmann J\u00f3nsson.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Litlu framar er mynd 134 <strong>eignu\u00f0 Au\u00f0i S\u00e6mundsd\u00f3ttur en er tekin af \u00deorsteini J\u00f3sepssyni<\/strong>. Og mynd 133, eignu\u00f0 \u00c1rna B\u00f6\u00f0varssyni og s\u00f6g\u00f0 af Lj\u00f3smyndasafninu <strong>er ekki til \u00e1 \u00fev\u00ed safni enda s\u00e9st greinilega \u00e1 henni a\u00f0 h\u00fan er sk\u00f6nnu\u00f0 \u00far dagbla\u00f0i<\/strong> \u00fev\u00ed spegla\u00f0 prenti\u00f0 sk\u00edn alls sta\u00f0ar \u00ed gegn. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deessi d\u00e6mi \u00e6ttu a\u00f0 s\u00fdna a\u00f0 <strong>valt er a\u00f0 treysta myndaskr\u00e1 Gunnlaugs<\/strong>, jafnvel \u00fe\u00f3tt um gamlar myndir af Akranesi s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/solkonungurinn2.jpg?resize=268%2C172\" alt=\"S\u00f3lkonungurinn L\u00fa\u00f0v\ufffdk XIV\" align=\"left\" height=\"172\" width=\"268\" \/><font size=\"-1\">Almennt m\u00e1 segja a\u00f0 l\u00edti\u00f0 sem ekkert hafi veri\u00f0 unni\u00f0 me\u00f0 \u00feessar g\u00f6mlu myndir, \u00fe\u00e6r eru margar yfirl\u00fdstar og \u00f3sk\u00fdrar og hef\u00f0i vel m\u00e1tt gera t\u00f6luvert vi\u00f0 \u00fe\u00e6r. Myndirnar eru l\u00edka gr\u00f3fkorn\u00f3ttar og l\u00e6\u00f0ist a\u00f0 manni s\u00e1 grunur a\u00f0 \u00fe\u00e6r hafi veri\u00f0 s\u00f3ttar af vef Lj\u00f3smyndasafns Akraness \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 skanna frummyndirnar \u00ed s\u00e6milega h\u00e1rri upplausn sem henta\u00f0i prenti \u00e1 sl\u00edkan g\u00e6\u00f0apapp\u00edr.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">A\u00f0rar gamlar lj\u00f3smyndir eru fengnar h\u00e9\u00f0an og \u00fea\u00f0an, t.d. fr\u00e1 Daniel Bruun. \u00dea\u00f0 er undarlegt a\u00f0 sj\u00e1 mynd af henni Svanfr\u00ed\u00f0i J\u00f3nasd\u00f3ttur vinnukonu \u00ed Lundarbrekku \u00ed B\u00e1r\u00f0ardal skreyta umfj\u00f6llun um \u201eVistarbandi\u00f0\u201c \u00ed III hluta \u201eT\u00edmabili\u00f0 1300-1700\u201c. Myndin var tekin 1897, t\u00f6lsett 376 \u00ed b\u00f3k Gunnlaugs.\u00a0 Og illa er fari\u00f0 me\u00f0 g\u00f3\u00f0a mynd Daniels Bruun, l\u00edklega tekna 1896, \u00feegar \u00fatklipptur b\u00fatur \u00far henni me\u00f0 prj\u00f3nandi st\u00falkubarni og eldri konu birtist me\u00f0 myndatextanum \u201eL\u00edti\u00f0 magn barst af sj\u00f3vettlingum og sokkum \u00ed verslun \u00fatger\u00f0arinnar\u201c \u00e1 17. \u00f6ld. (Mynd 545 \u00ed b\u00f3k Gunnlaugs.) \u00de\u00e6r eru samt pr\u00fd\u00f0ilega kl\u00e6ddar, st\u00f6llur, gott ef ekki me\u00f0 sirzsvuntur og st\u00falkan \u00e1 d\u00f6nskum kj\u00f3l innanundir. \u00c9g hef oft reki\u00f0 mig \u00e1 hugmyndir unglinga um a\u00f0 til s\u00e9 \u00f3skilgreindur t\u00edmi, \u201e\u00ed gamla daga\u201c sem n\u00e1i fr\u00e1 landn\u00e1mi fram undir 1980. En m\u00e9r kemur \u00e1 \u00f3vart a\u00f0 sagnaritara finnist ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 skreyta umfj\u00f6llun s\u00edna me\u00f0 meir en 200 \u00e1rum yngri lj\u00f3smyndum.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong>\u00deegar \u00feetta blandast svo allt saman \u00ed einn kokteil: Litskr\u00fa\u00f0ugar myndir af vefnum, lj\u00f3smyndir Fri\u00f0\u00fej\u00f3fs og kort Hans, gamlar lj\u00f3smyndir h\u00e9\u00f0an og \u00fea\u00f0an, lj\u00f3smyndir \u00far handritum og teikningar a\u00f0 auki er yfirbrag\u00f0i\u00f0 einkar sundurlaust. \u00deegar ofan \u00e1 b\u00e6tast mismunandi letur og rammagreinar \u00ed pastellitum ver\u00f0ur sundurger\u00f0in \u00e6pandi.<\/strong> \u00c9g v\u00edsa aftur \u00ed <a href=\"http:\/\/www.this.is\/harpa\/ssa\/demosida.jpg\" title=\"Uppspunni\u00f0 s\u00fdnishorn af s\ufffd\u00f0u \ufffd S\u00f6gu Akraness\">uppspunna s\u00fdnishornas\u00ed\u00f0u sem gefur g\u00f3\u00f0a mynd af yfirbrag\u00f0inu<\/a>. [Myndin a\u00f0 ofan til\u00a0vinstri s\u00fdnir teikningu Thackeray af S\u00f3lkonungnum og kl\u00e6\u00f0um hans.]<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">\u00a0\u00a0\u00a0 <\/font><\/b><\/p>\n<p><strong><font size=\"2\">\u00a0\u00a0 <\/font><\/strong><\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">\u00d6rnefnaupptalning, hn\u00fdtt \u00ed fyrri sagnaritara og beinn ritstuldur<\/font><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">I. hluti b\u00f3karinnar ber yfirskriftina \u201e\u00d6rnefni og b\u00fasetuminjar \u00ed landi Bresasona\u201c. \u00c9g reyndi a\u00f0 lesa hann. Gunnlaugur hefur haft a\u00f0gang a\u00f0 mun betri g\u00f6gnum en J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson \u00e1 s\u00ednum t\u00edma, t.d. skr\u00e1m um fornleifar og minjasta\u00f0i sem unnar voru eftir 1997, auk \u00feess sem hann hefur a\u00f0 eigin s\u00f6gn gengi\u00f0 \u00fevers og kruss meira e\u00f0a minna um allt landn\u00e1mi\u00f0; beitt s\u00f6mu a\u00f0fer\u00f0 og Lundarst\u00fadentum \u00fe\u00f3tti v\u00e6nlegust til \u00e1rangurs \u00ed sv\u00e6\u00f0isranns\u00f3knum 1976-78 og v\u00e6ntanlega me\u00f0 sama hugarfari (sj\u00e1 s\u00ed\u00f0asta hluta f\u00e6rslunnar<a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-04-30\/a-skaganum-%e2%80%9ehafa-aldrei-buid-neinir-fyrirtaksmenn-hvorki-i-ordi-ne-verki%e2%80%9c\/\"> \u00c1 Skaganum \u201ehafa aldrei b\u00fai\u00f0 neinir fyrirtaksmenn hvorki \u00ed or\u00f0i n\u00e9 verki\u201c<\/a> og tilheyrandi ne\u00f0anm\u00e1lsgreinar).<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deetta skilar s\u00e9r \u00ed <i>S\u00f6gu Akraness I <\/i>\u00fev\u00ed svo \u00fair og gr\u00fair af \u00f6rnefnaupptalningu a\u00f0 lesandi eins og \u00e9g (sem hef reyndar \u00e1huga \u00e1 \u00f6rnefnum en vil gjarna sj\u00e1 \u00e1fram sk\u00f3ginn fyrir trj\u00e1num) gefst flj\u00f3tlega upp \u00e1 a\u00f0 reyna a\u00f0 lesa textann heldur gr\u00edpur ni\u00f0ur \u00ed hann \u00e1 st\u00f6ku sta\u00f0, af s\u00edminnkandi \u00e1huga. Sem d\u00e6mi m\u00e1 nefna a\u00f0\u00a0\u00ed kaflanum <i>Vestur af b\u00e6<\/i> (sem er undirkafli 1.1. Katanes, sem er undirkafli 1. Fr\u00e1 Kalmans\u00e1 til K\u00faludals\u00e1r, sem er undirkafli I \u00d6rnefni og b\u00fasetuminjar \u00ed landn\u00e1mi Bresason) eru <strong>talin upp 34 sk\u00e1letru\u00f0 \u00f6rnefni \u00ed texta sem er innan vi\u00f0 tveir d\u00e1lkar a\u00f0 lengd<\/strong> (\u00e1 hverri bla\u00f0s\u00ed\u00f0u eru \u00fer\u00edr textad\u00e1lkar). Fleiri \u00f6rnefni \u00ed Kataneslandi eru talin upp \u00ed \u00f6\u00f0rum undirk\u00f6flum.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00d3-\u00f6rnefnafr\u00f3\u00f0ur lesandi veltir \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hver s\u00e9 munurinn \u00e1 <i>Bj\u00f6rgvinsstykki<\/i>, \u201etveggja dagsl\u00e1ttu spildu \u00e1 h\u00e6\u00f0ardragi \u00e1 m\u00f6rkum Leynis og <i>Gamlat\u00fans<\/i>\u201c (v\u00edsa\u00f0 er \u00ed: \u201e\u00deessa spildu gaf J\u00f3n \u00d3lafsson b\u00f3ndi einhverju sinni Bj\u00f6rgvini br\u00f3\u00f0ur s\u00ednum\u201c) og <i>Bj\u00f6rgvinslandi<\/i> en um \u00fea\u00f0 segir: \u201eMilli Sm\u00e1holta og Skollholts, r\u00e9tt austan vi\u00f0 Klafasta\u00f0amerkin, er 25 dagsl\u00e1ttu landspilda, sem gefin var \u00far j\u00f6r\u00f0inni, svonefnt <i>Bj\u00f6rgvinsland<\/i>.\u201c G\u00e6ti kannski hj\u00e1lpa\u00f0 lesanda a\u00f0 \u00e1 <i>Bj\u00f6rgvinsstykki<\/i> \u201est\u00f3\u00f0 hesth\u00fas, <i>Beggakofi<\/i>, byggt um 1930 en n\u00fa falli\u00f0. Upp af Bj\u00f6rgvinsstykki og austast \u00ed Leyni, en vestan gamla t\u00fangar\u00f0sins, er votlent stykki, <i>F\u00edfustykki<\/i>, sem \u00e1vallt var hv\u00edtt af f\u00edfu, \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0 var gert a\u00f0 t\u00fani.\u201c (s. 17.) Er \u00e1hugavert a\u00f0 vita a\u00f0 hesth\u00fasi\u00f0 Beggakofi st\u00f3\u00f0 \u00e1 Bj\u00f6rgvinsstykki \u00ed Katasta\u00f0alandi um hr\u00ed\u00f0 og einu sinni var stykki hv\u00edtt af f\u00edfu kalla\u00f0 F\u00edfustykki og er enn kalla\u00f0 svo \u00fe\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 gr\u00e6nt t\u00fan? Er \u00feetta ekki ekki texti sem \u00e1 betur heima \u00ed \u00f6rnefnaskr\u00e1ar-b\u00e6klingi en \u00ed <i>S\u00f6gu Akraness<\/i>?<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">[Fyrir \u00f3kunnuga lesendur f\u00e6rslunnar: N\u00faverandi eigandi Kataness- og Klafasta\u00f0ajar\u00f0a er Faxafl\u00f3ahafnir sf, sem leigja \u00fdmsum st\u00f3ri\u00f0jufyrirt\u00e6kjum landi\u00f0. \u00deessi \u00f6rnefni eru sem sagt \u00ed n\u00e1grenni Nor\u00f0ur\u00e1ls og J\u00e1rnblendiverksmi\u00f0junnar.]<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong>A\u00f0rir \u00f6rnefnakaflar eru svipa\u00f0ir, \u00fe.e.a.s. engu sm\u00e1atri\u00f0i sleppt og afraksturinn er upptalning sem myndi \u00e6ra \u00f3st\u00f6\u00f0ugan, nema n\u00e1tt\u00farlega b\u00f3ndann \u00e1 b\u00e6num reikna \u00e9g me\u00f0<\/strong>. H\u00e9r hef\u00f0i verulega \u00feurft \u00e1 ritstj\u00f3rn a\u00f0 halda, sem hef\u00f0i geta\u00f0 stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0alatri\u00f0i og kannski ra\u00f0a\u00f0 restinni \u00ed ne\u00f0anm\u00e1lsgreinar, t\u00f6flur e\u00f0a vi\u00f0auka.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd form\u00e1la nefnir Gunnlaugur a\u00f0 hann notist vi\u00f0 svonefndar rammagreinar sem annars vegar geymi \u00edtarefni og hins vegar t\u00edmasettar fr\u00e1sagnir af st\u00f6kum vi\u00f0bur\u00f0um. \u00deessar rammagreinar er a\u00f0 finna v\u00ed\u00f0a \u00ed b\u00f3kinni. \u00de\u00e6r eiga \u00fea\u00f0 sameiginlegt a\u00f0 vera \u00ed flestar \u00ed pastellitum, \u00fe.e. eru lj\u00f3sfj\u00f3lubl\u00e1ar, myntugr\u00e6nar, f\u00f6lbl\u00e1ar, ferskjubleikar og d\u00f6kkrj\u00f3magular, me\u00f0 sk\u00e1letru\u00f0um texta.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c1 fyrstu s\u00ed\u00f0u er einmitt ein lj\u00f3sfj\u00f3lubl\u00e1 rammagrein sem ber yfirskriftina \u201eTilur\u00f0 Akrafjalls og Ei\u00f0isvatns\u201c. \u00deetta er bein tilvitnun \u00ed <i>Sv\u00e6\u00f0isskipulag sveitarf\u00e9laganna sunnan Skar\u00f0shei\u00f0ar 1992-2012<\/i>, s. 10 (fr\u00e1s\u00f6gn Halld\u00f3rs\u00a0 Kristj\u00e1nssonar \u00e1 Heynesi). Sama \u00fej\u00f3\u00f0saga er \u00ed b\u00f3k J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar, s. 82. \u00dear endursag\u00f0i J\u00f3n hana sj\u00e1lfur og me\u00f0 fullri vir\u00f0ingu fyrir Halld\u00f3ri Kristj\u00e1nssyni \u00e1 Heynesi og sv\u00e6\u00f0isskipulaginu er sagan betur s\u00f6g\u00f0 \u00ed \u00fatg\u00e1fu J\u00f3ns, \u00fear sem h\u00fan endar \u201eEn skessurnar ver\u00f0a a\u00f0 sitja til tr\u00f6llaragnar\u00f6kkurs \u00ed b\u00e1t s\u00ednum sem heitir Reynisskip.\u201c<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Margar fleiri rammagreinar \u00ed <i>S\u00f6gu Akraness I<\/i> er einnig a\u00f0 finna \u00ed b\u00f3k J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar, efnislega en ekki endilega or\u00f0r\u00e9ttar. Beri ma\u00f0ur \u00fe\u00e6r saman s\u00e9st oft talsver\u00f0ur munur milli skr\u00e1setjarans Gunnlaugs og sagnamannsins J\u00f3ns. \u00cd ritd\u00f3mum um b\u00f3k J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar var honum einmitt hr\u00f3sa\u00f0 s\u00e9rstaklega fyrir rammagreinarnar, \u201e<a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?issId=125374&amp;pageId=1780480&amp;lang=is&amp;q=J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson\">Talsvert er um s\u00e9rstakar fr\u00e1sagnir \u00ed innfelldum r\u00f6mmum, sem gefa fr\u00e1s\u00f6gninni l\u00edf og lit<\/a>\u201c; \u201e<a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?issId=281688&amp;pageId=4071230&amp;lang=is&amp;q=J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson\">&#8230;s\u00e9rst\u00f6k \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 nefna ramma og sp\u00e1ss\u00edugreinar, sem nota\u00f0ar eru til a\u00f0 sk\u00fdra einst\u00f6k atri\u00f0i \u00ed meginm\u00e1li. Hygg \u00e9g a\u00f0 m\u00f6rgum lesanda muni \u00feykja fengur a\u00f0 \u00feessu efni, \u00fe\u00f3tt sj\u00e1lfum hafi m\u00e9r alltaf lei\u00f0st sl\u00edkur framsetningarm\u00e1ti.<\/a>\u201c Rammagreinar J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar voru lj\u00f3sgr\u00e1ar enda ekki spl\u00e6st \u00ed \u00feann \u00edbur\u00f0 sem einkennir b\u00f3k Gunnlaugs en standa fyllilega fyrir s\u00ednu lesi menn texta \u00e1 anna\u00f0 bor\u00f0. Og <strong>\u00fea\u00f0 var \u00f3vitlaust af Gunnlaugi a\u00f0 herma \u00feessa hugmynd eftir<\/strong>.<\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/solkonungurinn4.jpg?resize=155%2C200\" alt=\"S\u00f3lkonungurinn L\u00fa\u00f0v\ufffdk XIV\" align=\"left\" height=\"200\" width=\"155\" \/><font size=\"-1\"><strong>Stundum ey\u00f0ir Gunnlaugur \u00f3\u00fearfa p\u00fa\u00f0ri \u00ed a\u00f0 hn\u00fdta \u00ed forvera sinn, J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson, \u00ed \u00f6rnefnakaflanum og v\u00ed\u00f0ar<\/strong>. M\u00e1 sem d\u00e6mi taka tilv\u00edsun vi\u00f0 litla pastelfj\u00f3lubl\u00e1a innskotsgrein sem segir fr\u00e1 reimleikum \u00ed Leyni, s. 72:<\/font><\/p>\n<blockquote><\/blockquote>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Skv. fr\u00e1s\u00f6gn Sigurbjarna Gu\u00f0nasonar fr\u00e1 Ger\u00f0i (f. 1935) \u00ed apr\u00edl 2007. &#8211; \u00cd J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson 1992, s. 84, segir eftirfarandi: \u201eDraugar voru \u00e1 Langanesi inn vi\u00f0 Leyni.\u201c Ekki er v\u00edsa\u00f0 til heimildar n\u00e9 raktar s\u00f6gur af draugagangi. Enginn sta\u00f0kunnugur, sem h\u00f6fundur (GH) hefur spurt um \u00feetta \u00f6rnefni, hefur heyrt \u00feess geti\u00f0.\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 Langisandur er n\u00e6sta \u201ev\u00edk\u201c vi\u00f0 Leyni er svo sem ekkert \u00f3hugsandi a\u00f0 \u00f6rnefni\u00f0 Langanes hafi veri\u00f0 til og \u00e1tt vi\u00f0 hluta S\u00f3lmundarh\u00f6f\u00f0a e\u00f0a skerin \u00fear \u00e1 milli, en hafi veri\u00f0 horfi\u00f0 \u00ed gleymskunnar d\u00e1 \u00feegar Gunnlaugur r\u00e6ddi vi\u00f0 sta\u00f0kunnuga fyrir fj\u00f3rum \u00e1rum. <\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">[Myndin til\u00a0vinstri er af S\u00f3lkonungnum.]<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Anna\u00f0 d\u00e6mi \u00ed umfj\u00f6llun um \u00f6rnefni \u00ed landi Ger\u00f0is [Gunnlaugur gefur samheiti\u00f0 \u00deorgr\u00edmsger\u00f0i \u00ed fyrirs\u00f6gn] \u00fear sem segir \u00ed b\u00f3k Gunnlaugs, s.47 og 50:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Tilg\u00e1ta er um a\u00f0 Ger\u00f0i hafi upphaflega heiti\u00f0 Bresager\u00f0i, en \u00f3lj\u00f3s s\u00f6gn er um a\u00f0 svo heiti \u201er\u00fast \u00ed Ger\u00f0islandi \u00ed m\u00fdrarfl\u00f3a mi\u00f0ja vegu milli fj\u00f6ru og fjalls \u00fat vi\u00f0 M\u00e1ssta\u00f0amerki\u201c.\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Tilv\u00edsun vi\u00f0 \u00feessa m\u00e1lsgrein hlj\u00f3\u00f0ar \u00feannig: \u201eJ\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson, 1992, s. 25, 43 og 67, me\u00f0 tilv\u00edsun \u00ed Bjarna J\u00f3nsson, b\u00f3nda \u00ed Ger\u00f0i (d. 1958). Tilg\u00e1ta \u00feessi ver\u00f0ur a\u00f0 teljast afar h\u00e6pin enda byggir h\u00fan \u00e1 veikum grunni. Sigurbjarni Gu\u00f0nason (f. 1935), f\u00e6ddur og uppalinn \u00ed Ger\u00f0i, kannast ekki vi\u00f0 \u00feetta \u00f6rnefni \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni, hvorki \u00e1 \u00feessum sta\u00f0 n\u00e9 \u00f6\u00f0rum, skv. vi\u00f0tali vi\u00f0 h\u00f6fund 2007.\u201c<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00c9g veit ekki hvort \u00fea\u00f0 er viljandi a\u00f0 hafa f\u00e6\u00f0ingar\u00e1r Sigurbjarna en d\u00e1nar\u00e1r Bjarna \u00ed \u00feessari tilv\u00edsun. Bjarni var afi J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar, var b\u00f3ndi \u00ed Ger\u00f0i mestalla s\u00edna \u00e6vi og f\u00e6ddist 1874.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Fyrsta d\u00e6mi\u00f0 um hvernig Gunnlaugur kastar eigu sinni \u00e1 verk annarra fann \u00e9g \u00ed \u00f6rnefnahluta I. bindisins. <b>\u00dear er um beinan ritstuld a\u00f0 r\u00e6\u00f0a<\/b>. \u00c1 opnu s. 93-94 er \u201eT\u00f6lvugert myndkort e\u00f0a tilg\u00e1tumynd af [&#8230;] Skipaskaga og hluta Gar\u00f0alands. Br\u00e6ddur er saman uppdr\u00e1ttur \u00d3lafs J\u00f3nssonar b\u00fafr\u00e6\u00f0ings og Knuds Zimsen verkfr\u00e6\u00f0ings fr\u00e1 1. jan\u00faar 1901 vi\u00f0 loftmynd fr\u00e1 2002 [&#8230;] nafngreind eru \u00f6ll \u00edveruh\u00fas, sem \u00fe\u00e1 voru \u00ed bygg\u00f0, og \u00feekkt \u00f6rnefni sta\u00f0sett.\u201c Myndkort 6 er sagt vera unni\u00f0 af Hans H. Hansen landfr\u00e6\u00f0ingi og kortager\u00f0armanni eftir fors\u00f6gn Gunnlaugs Haraldssonar. En \u00fea\u00f0 var \u00deorsteinn J\u00f3nsson sem merkti hvert einasta h\u00fas inn \u00e1 korti\u00f0. B\u00e6\u00f0i m\u00e1 finna \u00feetta kort me\u00f0 n\u00fameru\u00f0um h\u00fasum og me\u00f0fylgjandi lista yfir \u00feau, \u00e1samt uppl\u00fdsingum um hvert og eitt, \u00ed fyrstu tveimur greinum \u00deorsteins J\u00f3nssonar sem bera yfirskriftina \u201e\u00de\u00e6ttir \u00far s\u00f6gu Akraness. Heimilda\u00f6flun til s\u00f6gu Akraness\u201c \u00ed bla\u00f0inu <i>Umfangi<\/i> sem var gefi\u00f0 \u00fat \u00e1 Akranesi \u00e1ri\u00f0 1978 og svo hefur \u00feetta sama kort, me\u00f0 merkingum \u00deorsteins J\u00f3nssonar, veri\u00f0 geymt \u00e1 Bygg\u00f0asafninu (sem Gunnlaugur veitti forst\u00f6\u00f0u \u00e1 \u00e1runum 1979-95). L\u00edklega er \u00feessar uppl\u00fdsingar einnig a\u00f0 finna \u00ed \u00f3\u00e1rsettu handriti \u00deorsteins J\u00f3nssonar, H\u00fas og b\u00fdli \u00e1 Akranesi, sem Gunnlaugur hefur komist yfir \u00e1 dularfullan h\u00e1tt, eins og fyrr var nefnt. <strong>\u00deorsteinn J\u00f3nsson sta\u00f0festi a\u00f0 hann hef\u00f0i ekki veri\u00f0 spur\u00f0ur leyfis fyrir a\u00f0 nota verk sitt, \u00fe.e. n\u00f6fn h\u00fasanna \u00e1 kortinu og hugsanlega l\u00edka einhver \u00f6rnefni<\/strong> (hann safna\u00f0i hvoru tveggju \u00e1ri\u00f0 1978).<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Fleira ver\u00f0ur ekki sagt um sm\u00e1smugulega upptalningu Gunnlaugs \u00e1 \u00f6rnefnum sem b\u00e6ndur og a\u00f0rir sta\u00f0kunnugir fr\u00e6ddu hann um, \u00f3\u00fearfa sk\u00edtkast \u00ed J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson og rit\u00fej\u00f3fna\u00f0. Aftur \u00e1 m\u00f3ti s\u00e9 \u00e9g \u00ed hendi m\u00e9r a\u00f0 textinn og kortin g\u00e6tu n\u00fdst pr\u00fd\u00f0ilega sem grunnur fyrir a\u00f0ra sem vilja gera g\u00f6ngukort e\u00f0a \u00f6rnefnakort af einst\u00f6kum hlutum \u00feessa sv\u00e6\u00f0is kringum Akrafjall. \u00dea\u00f0 er hins vegar spurning um hversu miki\u00f0 erindi svona framsettur fr\u00f3\u00f0leikur \u00e1 \u00ed <i>S\u00f6gu Akraness<\/i>, sem v\u00e6ntanlega \u00e1 a\u00f0 h\u00f6f\u00f0a til \u00edb\u00faa \u00e1 Akranesi fyrst og fremst.<\/font><br \/>\n\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">Konunglegur og su\u00f0ureyskur uppruni hinna einu s\u00f6nnu kristnu landn\u00e1msmanna Akraness, hugmyndastuldur og \u00fev\u00e6lingur heimilda<\/font><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00dea\u00f0 sem \u00e9g taldi mig hafa eitthvert vit \u00e1 fyrirfram var II. hluti <i>S\u00f6gu Akraness I<\/i> sem heitir \u201eFr\u00e1 landn\u00e1mi til loka \u00ferett\u00e1ndu aldar\u201c<i>. <\/i>En af \u00fev\u00ed sagnaritara er svo \u00ed mun a\u00f0 sanna \u00e1g\u00e6ti, \u00e6ttg\u00f6fgi, frumkv\u00e6\u00f0i og su\u00f0ureyskan uppruna Bresasona reyndist texti hans stundum ansi \u00fev\u00e6linn.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Um textann almennt m\u00e1 segja svipa\u00f0 og \u00f6rnefnakaflann, \u00fe.e. st\u00edllinn er stir\u00f0ur og vitna\u00f0 er \u00ed heimildir h\u00e6gri vinstri (sem l\u00edtur \u00e1g\u00e6tlega \u00fat \u00feanga\u00f0 til ma\u00f0ur \u00e1ttar sig \u00e1 a\u00f0 <strong>a\u00f0alheimildir eru <i>\u00cdslenskur s\u00f6guatlas<\/i> I og http:\/\/www.wikipedia.org, auk \u00fdmissa binda <i>\u00cdslenzkra fornrita<\/i>, endurstafsettra<\/strong>). Oft er erfitt a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 hvernig Gunnlaugur hefur hr\u00e6rt saman umfj\u00f6llun \u00far \u00fdmsum \u00e1ttum en \u00feetta d\u00e6mi \u00e1 s. 68 held \u00e9g a\u00f0 s\u00e9 alveg \u00f6rugglega a\u00f0allega eftir hann og s\u00fdni st\u00edl hans pr\u00fd\u00f0ilega, me\u00f0 skyldubundinni f\u00f3tn\u00f3tu sparsla\u00f0 \u00ed:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Enn um sinn ver\u00f0a \u00fe\u00f3 tilg\u00e1tur um landn\u00e1m og elstu bygg\u00f0 \u00ed einst\u00f6kum h\u00e9ru\u00f0um landsins einungis sm\u00ed\u00f0a\u00f0ar \u00far tilt\u00e6kum efnivi\u00f0i. Ver\u00f0ur \u00fev\u00ed me\u00f0 engu m\u00f3ti teki\u00f0 undir \u00fe\u00e1 sta\u00f0h\u00e6fingu, sem oft er\u00a0 vi\u00f0ru\u00f0, a\u00f0 \u00cdslendingar \u00feekki s\u00f6gu s\u00edna \u201etilt\u00f6lulega vel allt fr\u00e1 upphafi.\u201c8 N\u00e6r er a\u00f0 \u00e6tla, a\u00f0 \u00fev\u00ed marki ver\u00f0i seint n\u00e1\u00f0, \u00fear sem engar v\u00edsindalegar a\u00f0fer\u00f0ir hafa reynst f\u00e6rar um a\u00f0 greina me\u00f0 vissu\u00a0 \u00feau fors\u00f6gulegu fyrirb\u00e6ri, sem leiddu til landn\u00e1ms \u00cdslands, \u00fear me\u00f0 tali\u00f0 hva\u00f0a f\u00f3lk og fr\u00e1 hva\u00f0a l\u00f6ndum \u00fea\u00f0 lag\u00f0i upp \u00ed \u00fe\u00e1 f\u00f6r.\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">Af \u00fev\u00ed Gunnlaugur Haraldsson hefur svo l\u00edti\u00f0 \u00e1lit \u00e1 fyrri s\u00f6gu\u00feekkingu lesenda sinna byrjar hann \u00e1 algerum byrjunarreit, vi\u00f0rar gamlar heimildir sem nefna Thule, fjallar um \u00edrska munka auk \u00feess a\u00f0 gera samviskusamlega og sm\u00e1smugulega grein fyrir landvinningum norr\u00e6nna \u00e1 Bretlandseyjum og upphafi v\u00edkingafer\u00f0a. Fr\u00e6\u00f0slan er sumsta\u00f0ar svo algerlega \u00e1 byrjendastigi a\u00f0 fullor\u00f0num lesanda fallast hendur, t.d. \u201eKeltar voru ind\u00f3evr\u00f3pskur \u00fej\u00f3\u00f0astofn upprunninn \u00ed Mi\u00f0-Evr\u00f3pu, \u00fear sem \u00feeir voru mj\u00f6g \u00e1berandi og \u00e1hrifamiklir fram yfir Krists bur\u00f0.\u201c (s. 167.) Al\u00fe\u00fd\u00f0ukona eins og \u00e9g veltir \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hvort Keltar skeri sig \u00far a\u00f0 \u00feessu leyti: Eru flestir \u00fej\u00f3\u00f0arstofnar \u00ed Evr\u00f3pu ekki af ind\u00f3evr\u00f3pskum uppruna?\u00a0Oftar er geti\u00f0 undantekninganna\u00a0finnsk-\u00fagr\u00edskra \u00fej\u00f3\u00f0a og Baska ef ind\u00f3evr\u00f3pskt upplag ber \u00e1 g\u00f3ma.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Gunnlaugur tekur upp hugmynd J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar o.fl. og hefur atbur\u00f0aann\u00e1l aftan vi\u00f0 einstaka hluta s\u00f6gunnar. \u00cd \u201eAtbur\u00f0aanna\u00e1l fr\u00e1 landn\u00e1mst\u00ed\u00f0 til 1300\u201c \u00e1 s. 267 s\u00e9st nokkurn veginn hva\u00f0 fyrir honum vakir:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\"><strong>820\/50<\/strong> Norskur ma\u00f0ur, Bersi Helgason, leggst \u00ed v\u00edking e\u00f0a flytur vestur um haf. Hann sest a\u00f0 \u00e1 eyjunni Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum \u00ed Su\u00f0ureyjum og kv\u00e6nist gel\u00edskri konu. Me\u00f0al barna \u00feeirra eru \u00deorm\u00f3\u00f0ur og Ketill, sem einnig kv\u00e6nast gel\u00edskum konum. [&#8230;]<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong>880\/890<\/strong> Ketill og \u00deorm\u00f3\u00f0ur Bresasynir breg\u00f0a b\u00fai \u00e1 Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum vegna land\u00ferengsla og innanlands\u00f3fri\u00f0ar og \u00e1kve\u00f0a a\u00f0 freista landn\u00e1ms \u00e1 \u00cdslandi. \u00deeir nema sameiginlega land \u00e1 Akranesi og skipta me\u00f0 s\u00e9r landn\u00e1minu vestan Urri\u00f0a\u00e1r og Kalmans\u00e1r. \u00deorm\u00f3\u00f0ur byggir s\u00e9r b\u00e6 sunnan Akrafjalls og nefnir H\u00f3lm, en Ketill vestan fjalls og nefnir Holt e\u00f0a Gar\u00f0a. Skyldf\u00f3lki og fylgdarli\u00f0i \u00feeirra er \u00fathluta\u00f0 jar\u00f0n\u00e6\u00f0i. [&#8230;]<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Auki\u00f0 a\u00f0streymi f\u00f3lks og vaxandi eftirspurn eftir jar\u00f0n\u00e6\u00f0i. Skipting landn\u00e1ma og myndun st\u00f3rjar\u00f0a hefst. Bresasynir \u00fathluta j\u00f6r\u00f0um n\u00e6st landn\u00e1mssetrum s\u00ednum og s\u00ed\u00f0an nor\u00f0an og austan fjalls. Me\u00f0al n\u00fdb\u00fdlinga eru su\u00f0ureyskir menn, Bekan, Kalman, Kjaran og Katan.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong><\/strong><\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\"><strong>Fyrst er a\u00f0 gera \u00fe\u00e1 Ketil og \u00deorm\u00f3\u00f0 a\u00f0 einhverju leyti merkilega e\u00f0a s\u00e6milega \u00e6tta\u00f0a<\/strong>. Gunnlaugur r\u00f6ksty\u00f0ur konunglegan uppruna \u00feeirra me\u00f0 tilvitnun \u00ed or\u00f0sifjar, sem \u00fdmist benda til a\u00f0 Bresi s\u00e9 af gel\u00edskum r\u00f3tum runni\u00f0 e\u00f0a s\u00e9 tv\u00edmynd af norr\u00e6na or\u00f0inu Bersi \u201een svo er fa\u00f0ir \u00feeirra nefndur \u00ed fornum sagna\u00fe\u00e6tti um upphaf bygg\u00f0ar \u00ed Noregi.\u201c (s. 183.) Gunnlaugur v\u00edsar \u00fearna \u00ed stuttan \u00fe\u00e1tt \u00ed <em>Fornaldars\u00f6gum Nor\u00f0urlanda<\/em>, \u201eFr\u00e1 ni\u00f0jum Fornj\u00f3ts\u201c sem er upphafi\u00f0 \u00e1 <i>Hversu Noregr bygg\u00f0ist<\/i>. \u00dear segir: \u201eJ\u00f6tunbj\u00f6rn inn gamli var fa\u00f0ir Raums konungs, f\u00f6\u00f0ur Hrossbjarnar, f\u00f6\u00f0ur Orms skeljamola, f\u00f6\u00f0ur Knattar, f\u00f6\u00f0ur \u00feeira \u00de\u00f3r\u00f3lfs h\u00e1lma ok Ketils raums. Synir \u00de\u00f3r\u00f3lfs v\u00e1ru \u00feeir Helgi, fa\u00f0ir Bersa, f\u00f6\u00f0ur \u00deorm\u00f3\u00f0s, f\u00f6\u00f0ur \u00de\u00f3rlaugar, m\u00f3\u00f0ur Tungu-Odds\u201c o.s.fr. Af \u00fev\u00ed sagnaritarinn tekur \u00feessa klausu sem sannleika er ekki \u00far vegi a\u00f0 geta \u00feess a\u00f0 \u00ed s\u00f6mu efnisgrein kemur fram a\u00f0 \u00ed \u00feessu slekti sem tengdist Raumi konungi var Eysteinn konungur illr\u00e1\u00f0i sem \u201esetti Inn-\u00der\u00e6ndum hund sinn fyrir konung, er Saurr h\u00e9t\u201c. <strong>M\u00e6tti ekki draga einhverja \u00e1lyktun um konunglegan uppruna b\u00fart\u00edka Bresasona af s\u00f6mu efnisgrein?<\/strong><\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><i>Fornaldars\u00f6gur Nor\u00f0urlanda<\/i> hafa hinga\u00f0 til ekki \u00fe\u00f3tt \u00e1rei\u00f0anlegar heimildir en Gunnlaugur heldur \u00f3trau\u00f0ur s\u00ednu striki og vitnar einnig \u00ed Gu\u00f0brand Vigf\u00fasson sem sta\u00f0festir a\u00f0 Bresasynir \u201evoru komnir af J\u00f6tna-Birni, og \u00ed forneskju \u00e6tta\u00f0ir \u00far Raumsdal og kemur \u00fear saman \u00e6tt \u00feeirra og Ingimundar gamla, svo a\u00f0 menn sj\u00e1 af \u00feessu, hvernig skilja \u00e1 \u00fea\u00f0, \u00feegar menn eru kalla\u00f0ir \u00edrskir og \u00fev\u00eduml\u00edkt, a\u00f0 \u00feeir eru Nor\u00f0menn, sem eru bornir og barnf\u00e6ddir \u00e1 \u00cdrlandi.\u201c Gu\u00f0brandur Vigf\u00fasson var barn s\u00edns t\u00edma og tr\u00fa\u00f0i \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00cdslendingas\u00f6gurnar og \u00f6nnur forn fr\u00e6\u00f0i v\u00e6ru heilagur sannleikur. Textinn sem \u00feessi klausa er \u00far heitir \u201eUm t\u00edmatal \u00ed \u00edslendingas\u00f6gum \u00ed forn\u00f6ld\u201c og birtist \u00ed <i>Safn til s\u00f6gu \u00cdslands og \u00edslenskra b\u00f3kmennta a\u00f0 fornu og n\u00fdju<\/i> \u00e1ri\u00f0 1856. Satt best a\u00f0 segja er \u00f3t\u00e6kt a\u00f0 nota Gu\u00f0brand Vigf\u00fasson sem heimild \u00ed r\u00f6kstu\u00f0ningi fyrir konunglegum norr\u00e6num uppruna Bresasona! (Raunar hugsa \u00e9g a\u00f0 Gunnlaugur Haraldsson hafi ekki hugmynd um hver Gu\u00f0brandur Vigf\u00fasson var e\u00f0a hven\u00e6r hann skrifa\u00f0i \u00feetta. N\u00e1kv\u00e6mlega \u00feessa tilvitnun er nefnilega a\u00f0 finna \u00ed <i>S\u00f6gu Akraness I<\/i> eftir \u00d3laf B. Bj\u00f6rnsson, \u00fatg. 1957, s. 16. Gunnlaugur hefur \u00e1\u00f0ur seilst til or\u00f0a Gu\u00f0brands um a\u00f0 Bresasynir hafi veri\u00f0 \u201ebornir og barnf\u00e6ddir \u00e1 \u00cdrlandi\u201c \u00ed stuttu textunum sem hann skrifa\u00f0i\u00a0\u00ed tv\u00e6r lj\u00f3smyndab\u00e6kur um Akranes og komu \u00fat 1987 og 1998. Textinn um \u00fe\u00e1 bornu og barnf\u00e6ddu \u00e1 \u00cdrlandi gengur svo aftur \u00e1 uppl\u00fdsingas\u00ed\u00f0u b\u00e6jarins enda forsenda <i>\u00cdrskra daga<\/i>.)<\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/Louis_xvi.jpg?resize=161%2C200\" alt=\"Lo\u00f0v\ufffdk sext\u00e1ndi\" align=\"left\" height=\"200\" width=\"161\" \/><font size=\"-1\">\u00de\u00f3tt allir sem eitthva\u00f0 \u00feekkja til \u00edslenskra fornb\u00f3kmennta viti a\u00f0 <strong><i>Fornaldars\u00f6gur Nor\u00f0urlanda <\/i>s\u00e9u almennt taldar lygis\u00f6gur og a\u00f0 Gu\u00f0brandur Vigf\u00fasson var barn s\u00edns t\u00edma og tr\u00fa\u00f0i \u00fev\u00ed a\u00f0 fornb\u00f3kmenntir okkar v\u00e6ru heilagur sannleikur<\/strong> <strong>notar Gunnlaugur \u00feetta bull<\/strong> m.a. til a\u00f0\u00a0kasta r\u00fdr\u00f0 \u00e1\u00a0J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson \u00ed ne\u00f0anm\u00e1lsgrein: \u201eMegi eitthva\u00f0 marka \u00feessi \u00e6ttartengsl, stenst vart \u00feessi ums\u00f6gn: \u201eNi\u00f0urst\u00f6\u00f0ur af framanskr\u00e1\u00f0u eru: Uppruni Bresasona er \u00f3kunnur og \u00e6ttsm\u00e1ir hafa \u00feeir talist.\u201c J\u00f3n B\u00f6\u00f0varsson, 1992, s. 93.\u201c Gunnlaugur getur \u00feess ekki a\u00f0 sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar b\u00e6tir J\u00f3n vi\u00f0: \u201eHvorki m\u00e1 af ofanskr\u00e1\u00f0u n\u00e9 heimildaf\u00e1t\u00e6kt \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun draga a\u00f0 Bresasynir hafi veri\u00f0 litlir b\u00f3gar.\u201c (s. 94 \u00ed b\u00f3k J\u00f3ns.) <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">[Til tilbreytingar er h\u00e9r til vinstri birt mynd af L\u00fa\u00f0v\u00edk XVI. Frakklandskonungi, sem t\u00f3k vi\u00f0 b\u00fai \u00ed Vers\u00f6lum af afa s\u00ednum. \u00dea\u00f0 f\u00f3r illa fyrir honum.]<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Sem sagt: Me\u00f0 tilv\u00edsun til <i>Fornaldarsagna Nor\u00f0urlanda<\/i> og t\u00falkunar Gu\u00f0brands Vigf\u00fassonar eru \u00deorm\u00f3\u00f0ur og Ketill Bresasynir af konunglegum norr\u00e6num \u00e6ttum. En \u00fe\u00e1 er a\u00f0 gera \u00fe\u00e1 su\u00f0ureyska einnig og komast framhj\u00e1 tengingunni vi\u00f0 \u00cdrland (sem\u00a0var innifalin \u00ed r\u00f6kum Gu\u00f0brands Vigf\u00fassonar\u00a0fyrir konunglega \u00a0\u00e6tterninu).<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deetta gerir Gunnlaugur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vitna \u00ed kenningar Hermanns P\u00e1lssonar og Helga Gu\u00f0mundssonar um samsvaranir milli \u00f6rnefna \u00ed Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum (Lewis) \u00e1 Su\u00f0ureyjun og \u00f6rnefna h\u00e9r \u00e1 su\u00f0vesturhorninu. Hermann P\u00e1lsson benti \u00e1 \u00feessa samsv\u00f6run 1955 og Helgi Gu\u00f0mundsson hefur marg\u00edtreka\u00f0 hana. (Svo minnir mig a\u00f0 Gu\u00f0brandur gamli Vigf\u00fasson hafi eitthva\u00f0 or\u00f0a\u00f0 hana l\u00edka en \u00e9g er ekki viss.) Magne Oftedal birti kort yfir norr\u00e6n \u00f6rnefni \u00ed Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum \u00ed t\u00edmaritsgrein 1954. \u00de\u00f3tt Gunnlaugur vitni \u00ed Hermann og Helga g\u00e6tir hann \u00feess a\u00f0 nefna ekki <strong>grundv\u00f6ll kenninga \u00feeirra, sem byggir \u00e1<\/strong> <strong>samsvarandi r\u00f6\u00f0 \u00f6rnefna<\/strong>. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">R\u00fas\u00ednan \u00ed pylsuendanum er korti\u00f0 \u00e1 s. 173 \u00fear sem s\u00fdndar eru samsvaranir norr\u00e6nna \u00f6rnefna \u00e1 Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum og \u00f6rnefna \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu fr\u00e1 Melasveit til Leirvogs\u00e1r \u00ed Mosfellssveit. Gunnlaugur vakti s\u00e9rstaka athygli \u00e1 kortinu \u00ed opnuvi\u00f0tali \u00ed <i>Skessuhorninu<\/i> ekki alls fyrir l\u00f6ngu og m\u00e1tti n\u00e1nast af \u00fev\u00ed vi\u00f0tali skilja a\u00f0 Gunnlaugur hef\u00f0i sj\u00e1lfur uppg\u00f6tva\u00f0 \u00feessar samsvaranir; \u00feannig vir\u00f0ist hann hafa kynnt efni\u00f0 fyrir b\u00e6jarstj\u00f3rnarm\u00f6nnum h\u00e9r \u00e1 Akranesi ef marka m\u00e1 or\u00f0 Gu\u00f0mundar P\u00e1ls J\u00f3nssonar \u00e1 b\u00e6jarstj\u00f3rnarfundi. (\u00feau or\u00f0 eru rakin \u00ed <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-06-09\/glaesilegasta-byggdarit-og-rit-um-sogu-byggdarlags-sem-buid-hefur-verid-til\/\" title=\"Gu\u00f0mundur P\u00e1ll J\u00f3nsson\">S\u00f6gu S\u00f6gu Akraness XI<\/a> en einnig m\u00e1 <a href=\"http:\/\/akranes.is\/stjornsysla\/nefndir-rad-og-fundargerdir\/fundargerdir\/baejarstjorn\/nr\/13215\/\">hlusta \u00e1 b\u00e6jarstj\u00f3rnarfund 13. okt\u00f3ber 2009<\/a>, umr\u00e6\u00f0una \u00e1 45.-55. m\u00edn\u00fatu hlj\u00f3\u00f0uppt\u00f6kunnar.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Korti\u00f0 er mynd 268 og um hana segir \u00ed Mynda- og myndritaskr\u00e1, s. 567: \u201eLj\u00f3\u00f0h\u00fas \u00ed Su\u00f0ureyjum og Akranes &#8211; Kjalarnes (\u00f6rnefnakort). Gunnlaugur Haraldsson \/ Hans H. Hansen. Heimild: Oftedal, Magne, 1954.\u201c Gunnlaugur nefnir ekki einu or\u00f0i a\u00f0 svona kort, sem s\u00fdndi samsv\u00f6run \u00f6rnefna \u00e1 Lewis og \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu fr\u00e1 Melasveit\u00a0su\u00f0ur \u00ed Mosfellssveit (e.t.v. hafa \u00fe\u00f3 \u00f6rl\u00edti\u00f0 f\u00e6rri \u00f6rnefni veri\u00f0 merkt inn \u00e1 \u00fea\u00f0 og \u00f6rugglega ekki \u00f6rnefni \u00e1 s\u00f6mu st\u00f6\u00f0um\u00a0og Gunnlaugur merkir \u00e1 sitt kort) h\u00e9kk uppi \u00e1 Landafundas\u00fdningu \u00ed \u00dej\u00f3\u00f0menningarh\u00fasinu fr\u00e1 \u00e1rinu 2000 fram yfir mitt \u00e1r 2002. \u00dea\u00f0 kort var unni\u00f0 af G\u00edsla Sigur\u00f0ssyni \u00edslenskufr\u00e6\u00f0ingi og s\u00fdndi hina \u00e1hugaver\u00f0u \u00f6rnefnar\u00f6\u00f0 sem finna m\u00e1 b\u00e6\u00f0i \u00e1 Lewis og a\u00f0allega \u00ed Kj\u00f3s og Kjalarnesi. \u00c9g man ekki n\u00e6gilega vel eftir \u00fev\u00ed korti (sem \u00e6tla m\u00e1 a\u00f0 flestir sk\u00f3lakrakkar og margir fullor\u00f0nir \u00e1 Skaganum hafi bari\u00f0 augum \u00e1 s\u00ednum t\u00edma) til a\u00f0 sta\u00f0h\u00e6fa a\u00f0 eftirl\u00edking Gunnlaugs s\u00e9 rit\u00fej\u00f3fna\u00f0ur. En <b>\u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0ur hugmyndastuldur er \u00feetta<\/b> \u00far \u00fev\u00ed G\u00edsla er a\u00f0 engu geti\u00f0 \u00ed sambandi vi\u00f0 korti\u00f0. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Fr\u00e6\u00f0imenn sem hafa fjalla\u00f0 um \u00feessa \u00f6rnefnasamsv\u00f6run hafa vaki\u00f0 athygli \u00e1 a\u00f0 <strong>\u00f6rnefnin eru \u00ed s\u00f6mu r\u00f6\u00f0<\/strong> (\u00ed u.\u00fe.b. 20 km loftl\u00ednu) fr\u00e1 Melum og yfir Kjalarnes og Kj\u00f3s, annars vegar, og hins vegar\u00a0\u00ed Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum,\u00a0og tali\u00f0 hugsanlegt a\u00f0 \u00feetta tengist Helga bj\u00f3lan, landn\u00e1msmanni \u00e1 Kjalarnesi, sem var sonur Ketils flatnefs en\u00a0s\u00e6milega \u00f6ruggt er tali\u00f0 a\u00f0 Ketill hafi dvali\u00f0 \u00e1 Su\u00f0ureyjum (\u00fdmist herma heimildir a\u00f0 hann hafi r\u00edkt \u00fear \u00ed umbo\u00f0i Haralds h\u00e1rfagra e\u00f0a hann hafi fl\u00fai\u00f0 til Su\u00f0ureyja undan ofr\u00edki Haralds h\u00e1rfagra, \u00f3v\u00edst er hins vegar hvort Helgi bj\u00f3lan bj\u00f3 sj\u00e1lfur einhvern t\u00edma \u00e1 Su\u00f0ureyjum). Skv. \u00feessari <strong>hugsanlegu kenningu sem var\u00f0ar \u00f6rnefni \u00e1 Kjalarnesi og \u00ed Kj\u00f3s<\/strong> er <strong>einungis <\/strong>\u201e<strong>Akranes<\/strong>\u201c <strong>inni<\/strong> <strong>\u00fev\u00ed<\/strong> <strong>kenningin byggir \u00e1 samsvarandi r\u00f6\u00f0 \u00f6rnefnanna<\/strong> en <strong>ekki hinum algengu \u00f6rnefnum sj\u00e1lfum<\/strong> (\u00feau finnast v\u00ed\u00f0a, t.d. \u00e1 Hjaltlandi, \u00ed Skotlandi og \u00ed Noregi). Kort Gunnlaugs s\u00fdnir \u00fev\u00ed ekki nokkurn skapa\u00f0an hlut sem ekki var l\u00f6ngu vita\u00f0 um og merking algengu \u00f6rnefnanna inn \u00e1 landn\u00e1m Bresasona er \u00ed engu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00f6rnefnakenningu Hermanns P\u00e1lssonar og Helga Gu\u00f0mundssonar \u00fev\u00ed \u00feau eru ekki \u00ed samsv\u00f6runarr\u00f6\u00f0inni sem er grundv\u00f6llur kenningarinnar, fyrir utan \u00feetta eina \u00f6rnefni, \u201eAkranes\u201c. <strong>A\u00f0 draga \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun af \u00feessu korti a\u00f0 Bresasynir hafi veri\u00f0 fr\u00e1 Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum er algert rugl, eiginlega samsvarandi \u00fev\u00ed og a\u00f0 draga \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun af \u00f6rnefnunum \u201eSubway\u201c og \u201eKentucky Fried\u201c \u00ed Mosfellsb\u00e6 a\u00f0\u00a0\u00edb\u00faar\u00a0\u00fear s\u00e9u komnir af amer\u00edskum landnemum.<\/strong> <\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.this.is\/harpa\/ssa\/kyr_kugildi.jpg?resize=200%2C139\" alt=\"K\u00fdr e\u00f0a k\u00fagildi\" align=\"left\" height=\"139\" width=\"200\" \/><font size=\"-1\"><b>M\u00f6gulegan annan hugmyndastuld<\/b> m\u00e1 finna \u00e1 s. 211, \u00ed \u00feetta sinn fr\u00e1 sj\u00e1lfri m\u00e9r.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Sumrin 2003-2004 vann \u00e9g vef sem heitir <i>Fornar s\u00f6gur og f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu. Daglegt l\u00edf \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0veldis\u00f6ld<\/i>. Einn undirkafli vefjarins fjallar um ver\u00f0gildi, sem l\u00f6ngum hefur vafist fyrir nemendum m\u00ednum og \u00feess vegna \u00e1kva\u00f0 \u00e9g a\u00f0 s\u00fdna ver\u00f0gildi \u00feessa t\u00edma \u00e1 myndr\u00e6nan h\u00e1tt, sj\u00e1 <a href=\"http:\/\/www.fva.is\/harpa\/sagnavefur\/fe_verdgildi\/verdgildi.html\">undirs\u00ed\u00f0u af <\/a>\u201e<a href=\"http:\/\/www.fva.is\/harpa\/sagnavefur\/fe_verdgildi\/verdgildi.html\">Ver\u00f0lag<\/a>\u201c. M\u00e9r datt fyrst \u00ed hug hve merkilegt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 Gunnlaugur Haraldsson hef\u00f0i fengi\u00f0 akk\u00farat s\u00f6mu hugmynd, sem sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 mynd 305, \u201eK\u00fagildi. Gunnlaugur Haraldsson\/Egill Baldursson\u201c segir \u00ed myndaskr\u00e1. \u00c1 myndinni er: K\u00fdr (lj\u00f3smynd) = 6 \u00e6r (lj\u00f3smynd) =20 kubbar (br\u00fanleit teikning, sem \u00e1 l\u00edklega a\u00f0 t\u00e1kna 120 \u00e1lnir v\u00f6ruva\u00f0m\u00e1ls) = s\u00edldarbeinsmynstur (bl\u00e1leit teikning sem \u00e1 a\u00f0 s\u00fdna 240 fiska \u00ed stafla en \u00fea\u00f0 er ekki auglj\u00f3st). Svo \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <a href=\"http:\/\/www.fva.is\/harpa\/sagnavefur\/fe_verdgildi\/daemi.html\">\u00feetta er sama k\u00fdrin og \u00e1 myndinni sem \u00e9g nota \u00e1 annarri s\u00ed\u00f0u<\/a>, \u00fear hreinsa\u00f0a og svarthv\u00edta en Gunnlaugur og Egill hafa ekki haft fyrir neinni myndvinnslu. H\u00e9r til hli\u00f0ar er upphaflega myndin, s\u00fa sem er fremst \u00ed myndr\u00e6nu d\u00e6mi Gunnlaugs. Kindurnar eru l\u00edka teknar af vefnum, <a href=\"http:\/\/eyjan.is\/2008\/08\/25\/saudfjarbaendur-omyrkir-i-mali-margir-hyggjast-skera-hjardir-sinar-naesta-haust-ef-ekkert-breytist\/\">kannski \u00far fr\u00e9tt <i>Sunnlenska fr\u00e9ttabla\u00f0sins<\/i><\/a> en \u00e9g \u00e1tta mig ekki \u00e1 hva\u00f0an hr\u00e6\u00f0ilega lj\u00f3tu teikningarnar eru \u00e6tta\u00f0ar. \u00c9g man sj\u00e1lf ekki hva\u00f0an myndin af k\u00fanni kemur.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deannig a\u00f0 s\u00e9 \u00feetta ekki stuldur \u00fe\u00e1 hefur <strong>Gunnlaugur Haraldsson \u00f3vart fengi\u00f0 s\u00f6mu hugmynd og \u00e9g um myndr\u00e6na \u00fatsk\u00fdringu ver\u00f0gildis \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0veldis\u00f6ld<\/strong> og s\u00ed\u00f0an <strong>fyrir tilviljun vali\u00f0 n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00f6mu myndina til a\u00f0 t\u00e1kna k\u00fagildi<\/strong>.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Eftir a\u00f0 hafa tileinka\u00f0 s\u00e9r hugmyndir Hermanns P\u00e1lssonar og Helga Gu\u00f0mundssonar og kasta\u00f0 eigu sinni \u00e1 kortahugmynd G\u00edsla Sigur\u00f0ssonar og rangt\u00falka\u00f0 hvort tveggja setur Gunnlaugur n\u00fa allt sitt traust \u00e1 Hauksb\u00f3k <em>Landn\u00e1mu<\/em> til \u00feess a\u00f0 geta teikna\u00f0 upp mynd af ni\u00f0jum Ketils Bresasonar (s. 188, myntugr\u00e6n \u00e6ttartafla, n\u00e1nast sama tafla og er \u00ed b\u00f3k J\u00f3ns B\u00f6\u00f0varssonar s. 95 og eflaust v\u00ed\u00f0ar) \u00fear sem E\u00f0na Ketilsd\u00f3ttir og sonur hennar \u00c1s\u00f3lfur alskik f\u00e1 inni. \u00c1 hinn b\u00f3ginn segist Gunnlaugur ekki tr\u00faa Hauksb\u00f3k um E\u00f0nu og \u00c1s\u00f3lf enda vi\u00f0tekin sko\u00f0un fr\u00e6\u00f0imanna: \u201eAllt mun \u00feetta vera tilb\u00faningur Hauks\u201c (s. 188). Samt er haldi\u00f0 \u00ed E\u00f0nu og \u00c1s\u00f3lf og slegi\u00f0 \u00far og \u00ed:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Hafa \u00fe\u00e6r [eiginkonur Bresasona] \u00fe\u00f3 a\u00f0 l\u00edkindum veri\u00f0 gel\u00edskar, eins og Hauksb\u00f3k gefur v\u00edsbendingu um me\u00f0 n\u00f6fnum \u00feriggja barna Bresasona, \u00fe.e. <em>Kj\u00f6lvarar<\/em> \u00deor\u00f0m\u00f3\u00f0sd\u00f3ttur, <em>E\u00f0nu<\/em> (\u00edr. <em>Eithne<\/em> e\u00f0a <em>Ethne<\/em>) og <em>Gufa<\/em> [svo] (\u00edr. <em>Guba<\/em>, <em>Gub\u00e1n<\/em>) Ketilsbarna. (s. 184.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Sturlub\u00f3k getur E\u00f0nu ekki og s\u00fdnir \u00fea\u00f0, hversu Haukur var fr\u00f3\u00f0ari \u00f6\u00f0rum Landn\u00e1muh\u00f6fundum um gel\u00edska landnema. (s. 188.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">E\u00f0na Ketilsd\u00f3ttir var eins og fyrr segir gift kona \u00e1 \u00cdrlandi \u00e1\u00f0ur en fa\u00f0ir hennar \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 flytjast b\u00faferlum til \u00cdslands, og var\u00f0 honum \u00fev\u00ed ekki samfer\u00f0a. Eiginma\u00f0ur hennar var sag\u00f0ur \u00edrskur a\u00f0 kyni\u00a0[&#8230;] en \u00feeirra hj\u00f3na er hvergi geti\u00f0 \u00ed \u00f6\u00f0rum mi\u00f0aldaritum en \u00ed Hauksb\u00f3k. Flest bendir til \u00feess, a\u00f0 tilvist \u00feeirra beggja s\u00e9 l\u00e6r\u00f0ur samsetningur Hauks. (s. 188.)\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00deetta vesen me\u00f0 tilvist E\u00f0nu Ketilsd\u00f3ttur og hennar sonar, \u00c1s\u00f3lfs, kemur ekki \u00ed veg fyrir a\u00f0 \u00c1s\u00f3lfur alskik f\u00e1i veglega umfj\u00f6llun og er texti um hann myndskreyttur me\u00f0 glansmynd af \u00edrska munkinum Aidan, fyrsta\u00a0\u00e1b\u00f3ta \u00e1 Lindisfarne (d. 651). \u00c1 s\u00f6mu s\u00ed\u00f0u er glansmynd af d\u00f6kkleitum heil\u00f6gum Finan sem t\u00f3k vi\u00f0 af Aidan \u00e1 Lindisfarne en myndatextinn fjallar a\u00f0 st\u00f3rum hluta um J\u00f6rund Ketilsson hinn kristna. \u00c1 s\u00ed\u00f0u 255 er <strong>\u00c1s\u00f3lfur or\u00f0inn fyrsti \u00edslenski d\u00fdrlingurinn<\/strong>:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Jafn l\u00edklegt er [og a\u00f0 J\u00f6rundur hafi gerst einsetuma\u00f0ur og munkur], a\u00f0 \u00c1s\u00f3lfur alskik systursonur hans hafi gert tilraun til hins sama \u00e1 Innra-H\u00f3lmi svo framarlega sem hann hafi veri\u00f0 anna\u00f0 en \u00fej\u00f3\u00f0sagnapers\u00f3na. Ver\u00f0ur hann a\u00f0 teljast fyrsti innlendi d\u00fdrlingurinn, en helgi hans mun hafa horfi\u00f0 sm\u00e1m saman \u00feegar upp kom helgi biskupanna \u00deorl\u00e1ks \u00de\u00f3rhallssonar og J\u00f3ns \u00d6gmundssonar.<br \/>\n[\u00cd lok m\u00e1lsgreinarinnar v\u00edsar Gunnlaugur \u00ed Bj\u00f6rn \u00deorsteinsson, 1980, s. 109, sem sj\u00e1lfsagt hefur haldi\u00f0 \u00feessu fram \u00ed <em>\u00cdslenzkri mi\u00f0aldas\u00f6gu<\/em>.]\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\"><strong>N\u00fa er svo komi\u00f0 r\u00f6kf\u00e6rslu a\u00f0 Bresasynir eru af norsku konungakyni, samt \u00f6rugglega f\u00e6ddir og uppaldir \u00ed Su\u00f0ureyjum, \u00f6rugglega kv\u00e6ntir gel\u00edskum konum og \u00fat af \u00f6\u00f0rum er kominn fyrsti \u00edslenski d\u00fdrlingurinn. N\u00e6sta skref er a\u00f0 gera \u00fe\u00e1 a\u00f0 a\u00f0alm\u00f6nnunum \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu og losna vi\u00f0 \u00fe\u00e1 Bekan og Kalman<\/strong>, sem fengu skika \u00far landn\u00e1mi \u00feeirra. Kalman er ekki svo miki\u00f0 vandam\u00e1l \u00fev\u00ed hann flutti hvort e\u00f0 er anna\u00f0 og Gunnlaugur gerir s\u00e9r l\u00edtinn mat \u00far honum. Aftur \u00e1 m\u00f3ti ver\u00f0ur Bekan st\u00e6rra vandam\u00e1l og n\u00e6stu tilvitnanir eru l\u00edka gott d\u00e6mi um \u00f3h\u00f3flegar endurtekningar \u00ed b\u00f3kinni.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd fyrsta lagi <strong>m\u00e6tti stroka Bekan \u00fat, halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 hann hef\u00f0i aldrei veri\u00f0 til<\/strong>:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Hennar [jar\u00f0arinnar Bekanssta\u00f0a] getur \u00ed Landn\u00e1mab\u00f3k sem b\u00fasta\u00f0ar Bekans og er n\u00e1lg\u00e6gt mi\u00f0ju \u00feess landsv\u00e6\u00f0is, sem sagnaritarar 13. aldar \u00e1\u00e6tlu\u00f0u a\u00f0 hann hef\u00f0i fengi\u00f0 til umr\u00e1\u00f0a \u00far landn\u00e1mi Ketils Bresasonar, fyrir nor\u00f0an Berjadals\u00e1. \u00de\u00f3tt fullv\u00edst megi telja a\u00f0 s\u00fa fr\u00e1s\u00f6gn s\u00e9 hreinn tilb\u00faningur \u00fearf ekki a\u00f0 efast um a\u00f0 b\u00e6jarnafni\u00f0 sj\u00e1lft er \u00e6vafornt og l\u00edklega fr\u00e1 \u00f6ndver\u00f0ri landn\u00e1mst\u00ed\u00f0<br \/>\n[&#8230;]. (s. 127).\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00c1 hinn b\u00f3ginn er <strong>Bekan \u00edrskt nafn<\/strong> og styrkir gel\u00edskan uppruna Bresasona (\u00fev\u00ed mi\u00f0ur ekki su\u00f0ureyskan \u00fe\u00f3tt sagnaritari gefi \u00fea\u00f0 \u00ed skyn). <strong>\u00deetta ver\u00f0ur Bekan til l\u00edfs<\/strong>:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">\u00de\u00e1 eru \u00ed Sturlub\u00f3k og Hauksb\u00f3k n\u00e6r samhlj\u00f3\u00f0a fr\u00e1sagnir af <em>Bekan<\/em> nokkrum \u201eer nam land inn fr\u00e1 Berjadals\u00e1 til Aurri\u00f0a\u00e1r og bj\u00f3 \u00e1 Bekansst\u00f6\u00f0um \u00ed landn\u00e1mi Ketils\u201c (v\u00edsa\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenzk fornrit<\/em> I, s. 67).\u00a0Sturlub\u00f3k nafngreinir hann raunar <em>Beigan<\/em>, en r\u00e9ttari nafnmyndin er eflaust <em>Bekan<\/em> (\u00e1 \u00edrsku <em>Becc\u00e1n<\/em>). \u00de\u00f3tt uppruna Bekans s\u00e9 ekki geti\u00f0 leikur naumast vafi \u00e1, a\u00f0 hann var anna\u00f0 hvort \u00edrskur e\u00f0a su\u00f0ureyskur. Athyglisvert er samt, a\u00f0 \u00feessa skuli ekki geti\u00f0 \u00ed Hauksb\u00f3k, jafn auglj\u00f3slega sem h\u00f6fundur hennar lag\u00f0i sig fram um a\u00f0 tilgreina uppruna allra vestr\u00e6nna manna. (s. 174.\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">Fyrst nau\u00f0synlegt er a\u00f0 halda \u00ed Bekan er r\u00e9tt a\u00f0 hamra enn einu sinni \u00e1 gel\u00edskum r\u00f3tum hans en <strong>gera hann a\u00f0 nokkurs konar undir-landn\u00e1msmanni<\/strong>, gefa jafnframt til \u00f6ryggis \u00ed skyn a\u00f0 kannski hafi hann samt ekki veri\u00f0 til:<\/font><\/p>\n<blockquote><p>\u00deess er fyrr geti\u00f0, a\u00f0 skv. Sturlub\u00f3k og Hauksb\u00f3k \u201enam\u201c <em>Bekan<\/em> allt land \u00ed landn\u00e1mi Ketils fr\u00e1 Berjadals\u00e1 a\u00f0 Urri\u00f0a\u00e1 og bj\u00f3 \u00e1 Bekansst\u00f6\u00f0um. [&#8230;] Engin ger\u00f0 Landn\u00e1mab\u00f3kar getur um uppruna Bekans, en tv\u00edm\u00e6lalaust er mannsnafni\u00f0 af \u00edrskum e\u00f0a gel\u00edskum r\u00f3tum Mannsnafni\u00f0 <em>Becc\u00e1n<\/em> var algengt \u00e1 \u00cdrlandi til forna. Ekki ver\u00f0ur vefengt a\u00f0 einhver Bekan e\u00f0a Becc\u00e1n hafi veri\u00f0 me\u00f0al \u00feeirra manna, sem \u00fe\u00e1\u00f0u jar\u00f0n\u00e6\u00f0i af Katli. S\u00e1 ma\u00f0ur t\u00f3k s\u00e9r v\u00e6ntanlega snemma b\u00f3lfestu \u00fear sem s\u00ed\u00f0ar h\u00e9t \u00e1 Bekansst\u00f6\u00f0um. Hins vegar er afar \u00f3sennilegt, a\u00f0 s\u00e1 ma\u00f0ur hafi veri\u00f0 nafngreindur \u00ed frumger\u00f0 Landn\u00e1mu. Bekan getur \u00fev\u00ed varla hafa talist landn\u00e1msma\u00f0ur \u00ed eiginlegri merkingu \u00feess or\u00f0s, \u00fear sem hann helga\u00f0i s\u00e9r ekki land me\u00f0 sama r\u00e9tti og \u00feeir menn sem h\u00f6fundar Frum-Landn\u00e1mu leitu\u00f0ust vi\u00f0 a\u00f0 skr\u00e1setja. Um Bekan g\u00e1tu hafa geymst munnm\u00e6li fram \u00e1 13. \u00f6ld e\u00f0a nafn hans sta\u00f0i\u00f0 \u00ed ritu\u00f0um \u00e1b\u00faendaskr\u00e1m [svo]. L\u00edklega h\u00f6f\u00f0u sagnaritarar \u00fe\u00f3 eing\u00f6ngu b\u00e6jarnafni\u00f0 Bekanssta\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0 sty\u00f0jast \u00feegar rekja \u00feurfti landn\u00e1mss\u00f6gu Skilmannahrepps. Fr\u00e1s\u00f6gnina af \u201elandn\u00e1mi\u201c Bekans ber \u00fev\u00ed a\u00f0 sko\u00f0a sem d\u00e6miger\u00f0a \u00f6rnefnask\u00fdringu og l\u00e6r\u00f0an tilb\u00faning sagnaritara. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 eigna Bekani allt land milli Berjadals\u00e1r og Urri\u00f0a\u00e1r (Dj\u00fap\u00e1r) f\u00e9kkst einfaldlega pr\u00fd\u00f0ileg sk\u00fdring \u00e1 \u201elandn\u00e1mi\u201c \u00feess hluta Skilmannahrepps. (s. 187)<\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00c9g reikna me\u00f0 a\u00f0 hinar fornu ritu\u00f0u \u00e1b\u00faendaskr\u00e1r fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1200 e\u00f0a fyrr\u00a0hlj\u00f3ti a\u00f0 vera \u00ed v\u00f6rslu\u00a0sagnaritara \u00fev\u00ed \u00e9g hef aldrei heyrt um tilvist \u00feeirra \u00e1\u00f0ur. L\u00edklega gle\u00f0ja \u00feessar uppl\u00fdsingar fr\u00e6\u00f0imenn sem hinga\u00f0 til hafa sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed fastar en f\u00f3tunum\u00a0a\u00f0 einungis <strong>\u00f6rf\u00e1 \u00edslensk rit\u00a0s\u00e9u \u00feekkt fyrir 1200 og ekkert \u00feeirra er \u00e1b\u00faendaskr\u00e1<\/strong> (\u00fe\u00f3tt au\u00f0vita\u00f0 s\u00e9 m\u00f6gulegt a\u00f0 telja <em>\u00cdslendingab\u00f3k<\/em> Ara fr\u00f3\u00f0a e\u00f0a<em> Landn\u00e1mu<\/em> sem v\u00edsi a\u00f0 \u00e1b\u00faendaskr\u00e1 &#8211; en mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 umfj\u00f6llun\u00a0Gunnlaugs til \u00feessa er hann v\u00e6ntanlega a\u00f0 meina \u00f6nnur rit, \u00f3uppg\u00f6tvu\u00f0 af \u00f6\u00f0rum).\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Anna\u00f0 \u00ed kaflanum um landn\u00e1m og \u00edb\u00faa sv\u00e6\u00f0isins fram undir 1300 er nokku\u00f0 \u00ed sama d\u00far, s\u00edfelldar endurtekningar, slegi\u00f0 \u00far og \u00ed, til skiptis teki\u00f0 mark \u00e1 Hauksb\u00f3k, Sturlub\u00f3k e\u00f0a Melab\u00f3k <i>Landn\u00e1mu<\/i> eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0 hentar sagnararitara hverju sinni o.s.fr. \u00c1 endanum er hann b\u00fainn a\u00f0 f\u00e6ra landn\u00e1m Bresasona aftur til 880-90 \u00ed sta\u00f0 900 (me\u00f0\u00a0<strong>afar h\u00e6pnum r\u00f6kum og algeru skilningsleysi \u00e1 hvernig t\u00edmi l\u00ed\u00f0ur \u00ed \u00cdslendingas\u00f6gunum<\/strong>, \u00fe\u00e6r eru nefnilega ekki sag\u00f0ar eins og \u00e1rsrit e\u00f0a ann\u00e1ll), hefur l\u00e1ti\u00f0 Ketil setjast a\u00f0 \u00ed Holti, sem seinna h\u00e9t J\u00f6rundarholt e\u00f0a \u00ed G\u00f6r\u00f0um (me\u00f0 tilv\u00edsun \u00ed Melab\u00f3k og \u00feess a\u00f0 setningab\u00fatur hafi falli\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed Sturlub\u00f3k, Hauksb\u00f3k ekki talin me\u00f0 h\u00e9r \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 myndi r\u00fasta tilg\u00e1tunni) og <strong>gert \u00fe\u00e1 br\u00e6\u00f0ur Bresasyni b\u00e6\u00f0i kristna og kirkjur\u00e6kna<\/strong>:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Mj\u00f6g l\u00edklega reistu hinir kristnu frumbyggjar Ketill og J\u00f6rundur s\u00e9r kirkju e\u00f0a l\u00edti\u00f0 gu\u00f0sh\u00fas \u00ed n\u00e1munda vi\u00f0 landn\u00e1msb\u00e6inn og hlutu \u00fear jafnvel sj\u00e1lfir leg um s\u00ed\u00f0ir. (s. 221.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Bresasynir reisa kirkjur \u00e1 landn\u00e1mssetrum s\u00ednum og helga \u00fe\u00e6r heil\u00f6gum K\u00f3lumkilla (St. Columba), einum d\u00e1\u00f0asta d\u00fdrlingi \u00e1 Su\u00f0ureyjum. (s. 267.)\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">Vi\u00f0 \u00feetta s\u00ed\u00f0asttalda m\u00e6tti gera \u00fe\u00e1 athugasemd a\u00f0 b\u00e6\u00f0i Hauksb\u00f3k og Sturlub\u00f3k <i>Landn\u00e1mu<\/i> telja upp sex landn\u00e1msmenn sem voru \u00feegar sk\u00edr\u00f0ir vi\u00f0 komuna til landsins, \u00feeirra \u00e1 me\u00f0al J\u00f6rund Ketilsson. Konum breg\u00f0ur l\u00edtt fyrir \u00ed sagnaritun Gunnlaugs en er \u00f3m\u00f6gulegt a\u00f0 \u00edmynda s\u00e9r a\u00f0 hin meinta gel\u00edska mamma J\u00f6rundar hafi kannski kristna\u00f0 hann?<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong><\/strong><\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong>Engar heimildir eru fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 Bresasynir hafi veri\u00f0 kristnir og n\u00e1tt\u00farlega ekki heldur fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir hafi l\u00e1ti\u00f0 reisa kirkjur<\/strong>. Skv. Sturlub\u00f3k <i>Landn\u00e1mu<\/i> var kirkjan \u00e1 Innra-H\u00f3mi (b\u00e6 \u00deorm\u00f3\u00f0s) reist eftir dau\u00f0a \u00c1s\u00f3lfs alskik og er \u00f3m\u00f6gulegt a\u00f0 vita hversu l\u00f6ngu seinna \u00fea\u00f0 var. (\u00cdF I, s. 64.)\u00a0 Skv. Hauksb\u00f3k var kirkjan reist af Halld\u00f3ri, syni Illuga rau\u00f0a, eftir l\u00e1t \u00c1s\u00f3lfs, og helgu\u00f0 Kolumkilla. Engar \u00f6ruggar heimildir eru um kirkju \u00ed G\u00f6r\u00f0um fyrr en um 1200. S\u00fa kirkja var helgu\u00f0 L\u00e1rent\u00edusi og Sebastian.<\/font><br \/>\n\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong><\/strong><\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><strong>H\u00e9r hefur \u00fev\u00ed sagnaritari b\u00e6jarins spunni\u00f0 \u00f3tr\u00falegan \u00fer\u00e1\u00f0 \u00far allra handa heimildum og gert \u00fe\u00e1 \u00e1\u00f0ur l\u00edtt \u00feekktu Bresasyni a\u00f0 gl\u00e6simennum mestum! \u00deeir eru or\u00f0nir af norsku konungakyni, f\u00e6ddir og uppvaxnir \u00ed Lj\u00f3\u00f0h\u00fasum \u00e1 Su\u00f0ureyjum, meirih\u00e1ttar landn\u00e1msmenn \u00ed fj\u00f3r\u00f0ungnum, kristnir kirkjubyggjendur og annar er meira a\u00f0 segja afi fyrsta \u00edslenska d\u00fdrlingsins! \u00dea\u00f0 munar um minna!<\/strong><\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">N\u00fa er ekki svo a\u00f0 \u00e9g hafi neitt \u00e1 m\u00f3ti s\u00f6gulegum sk\u00e1ldskap &#8211; en \u00e9g kann betur vi\u00f0 a\u00f0 hann s\u00e9 \u00feokkalega l\u00e6silegur.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><\/p>\n<hr width=\"100%\" \/><font size=\"-1\">\u00a0\u00a0 <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Er ekki \u00far vegi a\u00f0 birta \u00ed bl\u00e1lokin lungann \u00far\u00a0<a href=\"http:\/\/akranes.is\/stjornsysla\/nefndir-rad-og-fundargerdir\/fundargerdir\/ritnefnd-um-sogu-akraness\/nr\/15060\/\">n\u00fdjustu fundarger\u00f0 ritnefndar um s\u00f6gu Akraness<\/a>, fr\u00e1 18. ma\u00ed sl.:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">\u00deeir Kristj\u00e1n og Gunnlaugur kynntu hi\u00f0 n\u00fdja ritverk. Lj\u00f3st er a\u00f0 \u00feetta verk er gl\u00e6silegt og efnist\u00f6k og allur fr\u00e1gangur er til fyrirmyndar.Eftirfarandi sam\u00feykkt var ger\u00f0.<br \/>\n\u00a0Ritnefnd fer \u00feess \u00e1 leit vi\u00f0 b\u00e6jarr\u00e1\u00f0 Akraness a\u00f0 gengi\u00f0 veri\u00f0i til samninga vi\u00f0 s\u00f6guritara um a\u00f0 b\u00faa til prentunar fyrirliggjandi handrit sett a\u00f0 \u00feri\u00f0ja bindi S\u00f6gu Akraness. \u00de.e. t\u00edmabili\u00f0 1801 &#8211; 1900. Nefndin telur nau\u00f0synlegt a\u00f0 taka \u00feessa \u00e1kv\u00f6r\u00f0un flj\u00f3tt \u00ed lj\u00f3si a\u00f0st\u00e6\u00f0na h\u00f6fundar og v\u00e6ntingar \u00feeirra sem keypt hafa fyrstu bindin.\u00a0<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">M\u00e1 og uppl\u00fdsa lesendur \u00feessarar f\u00e6rslu um a\u00f0 <a href=\"http:\/\/akranes.is\/stjornsysla\/nefndir-rad-og-fundargerdir\/fundargerdir\/baejarrad\/nr\/15053\/\">b\u00e6jarr\u00e1\u00f0 t\u00f3k strax j\u00e1kv\u00e6tt \u00ed erindi\u00f0<\/a>, \u00feann 26.5. 2011 (sj\u00e1 5. li\u00f0 fundarger\u00f0ar sem kr\u00e6kt er \u00ed).<\/font><br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er ekki \u00e1hlaupsverk a\u00f0 lesa S\u00f6gu Akraness eftir Gunnlaug Haraldsson. Hvort bindi er gr\u00ed\u00f0arlega \u00feungt, hi\u00f0 fyrra er 18 merkur enda prenta\u00f0 \u00e1 150 gramma glanspapp\u00edr. St\u00e6r\u00f0in er u.\u00fe.b. 25 sinnum 35 cm. Af <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/06\/01\/fjordungsdomur-um-18-marka-bok\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-352","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=352"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/352\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}