{"id":367,"date":"2011-08-17T22:19:40","date_gmt":"2011-08-17T22:19:40","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-08-17\/fleiri-kenningar-um-ord-og-annad\/"},"modified":"2011-08-17T22:19:40","modified_gmt":"2011-08-17T22:19:40","slug":"fleiri-kenningar-um-ord-og-annad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/08\/17\/fleiri-kenningar-um-ord-og-annad\/","title":{"rendered":"Fleiri kenningar um or\u00f0 og anna\u00f0"},"content":{"rendered":"<p><font size=\"-1\">\u201e\u00deorvaldur Fri\u00f0riksson ber saman \u00edslensku og gel\u00edsku: M\u00f6rg or\u00f0 og n\u00f6fn \u00ed \u00edslensku eiga s\u00e9r enga hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed norr\u00e6num m\u00e1lun [svo] en finnast \u00ed gel\u00edsku\u201c heitir vi\u00f0tal \u00ed <i>Skessuhorni<\/i> 10. \u00e1g\u00fast 2011, s. 22. \u00deorvaldur \u00feessi er fj\u00f6lh\u00e6fur ma\u00f0ur en l\u00edklega \u00feekktastur fyrir a\u00f0 vera a\u00f0alskr\u00edmslafr\u00e6\u00f0ingur \u00cdslands, a\u00f0 \u00de\u00f3rbergi \u00de\u00f3r\u00f0arsyni gengnum.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Kenningar \u00deorvalds eru, eins og kenningar \u00de\u00f3rbergs sem l\u00fdst var \u00ed s\u00ed\u00f0ustu f\u00e6rslu, \u00e1kaflega skemmtilegar og sni\u00f0ugar. M\u00e1 sem d\u00e6mi nefna \u201eor\u00f0 eins og hr\u00fatur, sem ekki er til \u00ed hinum norr\u00e6nu m\u00e1lunum, en hr\u00fatur \u00fe\u00fd\u00f0ir hr\u00fatur \u00e1 gel\u00edsku. Svo m\u00e1 nefna gemling, sem er \u00f3\u00fatsk\u00fdranlegt or\u00f0 \u00fat fr\u00e1 norr\u00e6num m\u00e1lum en au\u00f0sk\u00fdrt me\u00f0 gel\u00edsku \u00fev\u00ed gem \u00fe\u00fd\u00f0ir vetur og \u00feess vegna kemur \u00feetta or\u00f0 yfir vetrung \u00e1 \u00edslensku.\u201c <strong>Gemlufallshei\u00f0i<\/strong> heitir og svo af \u00fev\u00ed <b>gem<\/b> \u00fe\u00fd\u00f0ir vetur \u00e1 gel\u00edsku. Sem d\u00e6mi um \u00f6rnefnask\u00fdringar a\u00f0rar m\u00e1 taka:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">S\u00fa\u00f0av\u00edk er enn eitt d\u00e6mi\u00f0 en fjalli\u00f0 \u00fear ofan vi\u00f0 heitir kofri [svo]. Megineinkenni \u00feess fjalls er eins konar kassi uppi \u00e1 fjallinu. Kofer \u00fe\u00fd\u00f0ir koffort og s\u00fa\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ur \u00f6rl\u00e1tur e\u00f0a gjafmildur ma\u00f0ur og \u00fea\u00f0an kemur S\u00fa\u00f0av\u00edkurnafni\u00f0.<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/bloggmyndir\/geliskt.jpg?resize=150%2C238\" alt=\"\u00cdrskur dans\" align=\"right\" height=\"238\" width=\"150\" \/>(Raunar n\u00e6 \u00e9g ekki alveg hvort kofer s\u00e9 gel\u00edskt or\u00f0 en reikna me\u00f0 \u00fev\u00ed, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 samhengi\u00f0 \u00ed vi\u00f0talinu.) \u00deorvaldur telur \u00fev\u00edl\u00edkan fj\u00f6lda gel\u00edskra or\u00f0a \u00ed \u00edslensku, ekki hva\u00f0 s\u00edst \u00ed \u00f6rnefnum, a\u00f0 \u00e9g ver\u00f0 bara a\u00f0 benda f\u00f3lki \u00e1 a\u00f0 reyna a\u00f0 n\u00e1lgast <i>Skessuhorn<\/i> til a\u00f0 lesa allt vi\u00f0tali\u00f0. Hann vitnar til sk\u00fdringar \u00e1 gel\u00edskumekkinum \u00ed ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur dr. Agnars Helgasonar um h\u00e1tt hlutfall kvenna fr\u00e1 Bretlandseyjum \u00ed h\u00f3pi landsn\u00e1msmanna en \u00fe\u00e6r ranns\u00f3knarni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur v\u00f6ktu mikla athygli fyrir nokkrum \u00e1rum. (A\u00f0 v\u00edsu er keltneska hvatbera-erf\u00f0aefni\u00f0 fari\u00f0 veg allrar veraldar vegna genafl\u00f6kts og n\u00fat\u00edma \u00cdslendingar \u00fev\u00ed ekki skyldari gel\u00edskum\u00e6landi f\u00f3lki en hva\u00f0a Nor\u00f0ur-Evr\u00f3pub\u00faum sem er &#8230; og a\u00f0 v\u00edsu voru tennurnar sem dr. Agnar sko\u00f0a\u00f0i n\u00e1nast allar af mi\u00f0ju Nor\u00f0urlandi og mi\u00f0ju Su\u00f0urlandi &#8230; en hengjum okkur ekki \u00ed sm\u00e1atri\u00f0i h\u00e9r.) Og \u00e9g hef\u00f0i virkilega noti\u00f0 \u00feessara skemmtilegu kenninga um \u00f3h\u00f3flegar gel\u00edskuslettur \u00ed \u00edslensku ef vi\u00f0tali\u00f0 enda\u00f0i ekki svona:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">Akraneskaupsta\u00f0ur \u00edhugar n\u00fa a\u00f0 koma upp setri \u00ed keltneskum fr\u00e6\u00f0um og \u00deorvaldur fagnar \u00fev\u00ed. Hann segir a\u00f0 ekkert \u00feurfi a\u00f0 deila um \u00feessi m\u00e1l, a\u00f0eins a\u00f0 velta \u00feeim fyrir s\u00e9r og velta upp hlutum. \u201e\u00cd n\u00fd\u00fatkominni\u00a0 S\u00f6gu Akraness eftir Gunnlaug Haraldsson er g\u00f3\u00f0 undirsta\u00f0a fyrir \u00f6rnefnaranns\u00f3knir \u00fev\u00ed \u00fear er mj\u00f6g \u00edtarlega fari\u00f0 \u00ed \u00f6rnefni \u00e1 \u00feessu sv\u00e6\u00f0i. \u00deetta er mj\u00f6g \u00feakkarvert og \u00f6flugt framtak a\u00f0 semja \u00fea\u00f0 rit og gefa \u00fat. \u00c1 \u00feessu er h\u00e6gt a\u00f0 byggja \u00e1framhaldandi ranns\u00f3knir. \u00cd \u00f6rnefnunum er gr\u00ed\u00f0arlega mikil saga og meiri en vi\u00f0 h\u00f6fum notf\u00e6rt okkur hinga\u00f0 til ef vi\u00f0 notum gel\u00edskuna til a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a \u00feau.\u201c<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00dea\u00f0 er alveg r\u00e9tt hj\u00e1 \u00deorvaldi a\u00f0 Akraneskaupsta\u00f0ur \u00e6tlar s\u00e9r greinilega a\u00f0 koma upp \u201esetri \u00ed keltneskum fr\u00e6\u00f0um\u201c \u00fev\u00ed \u00ed <a href=\"http:\/\/akranes.is\/stjornsysla\/nefndir-rad-og-fundargerdir\/fundargerdir\/baejarrad\/nr\/15178\/\">fundarger\u00f0 b\u00e6jarr\u00e1\u00f0s fr\u00e1 7. j\u00fal\u00ed 2011<\/a> segir:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">14.\u00a0 1106156 &#8211; Keltneskt fr\u00e6\u00f0asetur \u00e1 Akranesi<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0Tillaga stj\u00f3rnar Akranesstofu fr\u00e1 27. j\u00fan\u00ed 2011 \u00fear sem lagt er til vi\u00f0 b\u00e6jarr\u00e1\u00f0 a\u00f0 stofna\u00f0 ver\u00f0i keltneskt fr\u00e6\u00f0asetur \u00e1 Akranesi, sem byggir m.a. \u00e1 \u00feeim hugmyndum sem \u00deorvaldur Fri\u00f0riksson, fornleifafr\u00e6\u00f0ingur hefur lagt fram um starfsemi, markmi\u00f0 og \u00e1herslur sl\u00edks fr\u00e6\u00f0aseturs. Horft ver\u00f0i til g\u00f6mlu h\u00fasanna \u00e1 Safnasv\u00e6\u00f0inu sem \u00e1kj\u00f3sanlega sta\u00f0setningu.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0B\u00e6jarr\u00e1\u00f0 sam\u00feykkir till\u00f6guna og felur stj\u00f3rn og verkefnastj\u00f3ra Akranesstofu a\u00f0 vinna \u00e1fram a\u00f0 m\u00e1linu.<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd s\u00f6mu fundarger\u00f0 kemur og fram a\u00f0 n\u00fdr forma\u00f0ur stj\u00f3rnar Akranesstofu er <\/font><font color=\"#990000\">Sveinn Kristinsson<\/font>, forseti b\u00e6jarstj\u00f3rnar, s\u00e1 hinn sami og jafna\u00f0i ritun <i>S\u00f6gu Akraness<\/i> vi\u00f0 Versali og K\u00f6lnard\u00f3mkirkju sem fr\u00e6gt er or\u00f0i\u00f0.<\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deorvaldur segir \u00ed vi\u00f0talinu a\u00f0 hann s\u00e9 \u201ekominn me\u00f0 mikla b\u00f3k um \u00feetta\u201c (v\u00e6ntanlega kenningar s\u00ednar um gel\u00edsk \u00f6rnefni).\u00a0Ver\u00f0ur spennandi a\u00f0 sj\u00e1 hver gefur \u00fat svolei\u00f0is b\u00f3k. <\/font>\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"7\" vspace=\"7\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/bloggmyndir\/farao.jpg?resize=150%2C193\" alt=\"Egifskur fara\u00f3\" align=\"left\" height=\"193\" width=\"150\" \/>Svolei\u00f0is a\u00f0 \u00feegar saman blandast fr\u00e6\u00f0i Gunnlaugs Haraldssonar og \u00e1hrif Sveins Kristinssonar vi\u00f0 hugmyndir \u00deorvalds Fri\u00f0rikssonar er ekki von \u00e1 g\u00f3\u00f0u \u00fev\u00ed \u00feetta \u00e6vint\u00fdri ver\u00f0ur n\u00e1tt\u00farlega a\u00f0 st\u00f3rum hluta fj\u00e1rmagna\u00f0 af \u00fatsvari okkar b\u00e6jarb\u00faa eins og hi\u00f0 fyrra \u00e6vint\u00fdri. \u00deannig a\u00f0 sni\u00f0ugheitin og skemmtunin ver\u00f0a d\u00e1l\u00edti\u00f0 galli blandin \u00ed m\u00ednum huga.\u00a0Svo hugsa \u00e9g til \u00feess me\u00f0 hryllingi a\u00f0 einhverjir alv\u00f6ru gel\u00edskufr\u00e6\u00f0ingar g\u00e6tu glapst til a\u00f0 d\u00fakka upp \u00e1 <strong>Hinu keltneska fr\u00e6\u00f0asetri<\/strong> \u00e1 Akranesi, \u00fat \u00e1 nafni\u00f0. Eiginlega liggur vi\u00f0 a\u00f0 \u00e9g hugsi: Fari \u00fea\u00f0 \u00ed hur\u00f0arlaust helv\u00edti! En \u00fea\u00f0 er v\u00e6ntanlega af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed vi\u00f0talinu vi\u00f0 \u00deorvald heldur hann \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 gel\u00edskuskoti\u00f0 or\u00f0tak; \u201ehur\u00f0\u201c er nefnilega gel\u00edskt or\u00f0 \ud83d\ude09<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd rauninni er miklu meiri \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 koma \u00e1 f\u00f3t <strong>Egifsku fr\u00e6\u00f0asetri<\/strong> e\u00f0a <strong>Kopt\u00edsku fr\u00e6\u00f0asetri h\u00e9r \u00e1 Skaganum<\/strong>, \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 kenningar mannfr\u00e6\u00f0ingsins Fr\u00e4ulein J\u00f3sef\u00ednu Dietrich. H\u00fan hefur \u00ed mannfr\u00e6\u00f0iranns\u00f3knum s\u00ednum fundi\u00f0 merkilegar heimildir \u00e1 Netinu um a\u00f0 \u00cdslendingar s\u00e9u a\u00f0 h\u00e1lfu leyti komnir af Egiftum! A\u00f0 v\u00edsu eru heimildir \u00fe\u00e6r kannski ekki alveg jafn \u00f3umdeildar og fr\u00e6\u00f0ilegar\u00a0og sj\u00e1lf <i>Wikipedia<\/i> en slaga \u00fe\u00f3 h\u00e1tt upp \u00fea\u00f0 fr\u00e6\u00f0asetur. Og ekki er h\u00e6gt a\u00f0 saka Fr.\u00a0Dietrich um a\u00f0 velta ekki fyrir s\u00e9r, velta vi\u00f0 og velta upp hlutum &#8230; stundum k\u00fatveltist\u00a0\u00feessi \u00e1g\u00e6ti mannfr\u00e6\u00f0ingur sj\u00e1lfur, af \u00e1n\u00e6gju yfir fr\u00e6\u00f0ist\u00f6rfum.\u00a0Heimildir hennar eru einkum\u00a0 <a href=\"http:\/\/www.snerpa.is\/net\/thjod\/selur.htm\">Selshamurinn<\/a> \u00ed <i>\u00dej\u00f3\u00f0s\u00f6gum J\u00f3ns \u00c1rnasonar<\/i> (h\u00e9r kr\u00e6kt \u00ed Net\u00fatg\u00e1funa) og S\u00edmon J\u00f3n J\u00f3hannsson. \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.hi.is\/svar.php?id=6378\">Hva\u00f0 m\u00e1 segja um seli sem eru menn \u00ed \u00e1l\u00f6gum?<\/a>\u201c. <i>V\u00edsindavefurinn<\/i> 14.11.2006. (Sko\u00f0a\u00f0 17.8.2011). <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00a0<\/font><font size=\"-1\">Er ekki kominn t\u00edmi til a\u00f0 rannsaka kopt\u00edskuslettur \u00ed \u00edslensku?<\/font><br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201e\u00deorvaldur Fri\u00f0riksson ber saman \u00edslensku og gel\u00edsku: M\u00f6rg or\u00f0 og n\u00f6fn \u00ed \u00edslensku eiga s\u00e9r enga hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed norr\u00e6num m\u00e1lun [svo] en finnast \u00ed gel\u00edsku\u201c heitir vi\u00f0tal \u00ed Skessuhorni 10. \u00e1g\u00fast 2011, s. 22. \u00deorvaldur <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/08\/17\/fleiri-kenningar-um-ord-og-annad\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-367","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=367"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/367\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}