{"id":381,"date":"2011-11-23T12:55:39","date_gmt":"2011-11-23T12:55:39","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2011-11-23\/omunatid-saga-um-gedveiki\/"},"modified":"2013-11-21T09:30:18","modified_gmt":"2013-11-21T09:30:18","slug":"omunatid-saga-um-gedveiki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/11\/23\/omunatid-saga-um-gedveiki\/","title":{"rendered":"\u00d3munat\u00ed\u00f0. Saga um ge\u00f0veiki"},"content":{"rendered":"<p><font size=\"-1\">Svo nefnist n\u00fd b\u00f3k eftir Styrmi Gunnarsson. \u00d3munat\u00ed\u00f0 getur v\u00edsa\u00f0 til margs. Venjulega er or\u00f0i\u00f0 haft um \u00fea\u00f0 sem n\u00e6r svo langt aftur a\u00f0 enginn man hvernig \u00fea\u00f0 var \u00e1\u00f0ur, eitthva\u00f0 hefur vi\u00f0gengist e\u00f0a veri\u00f0 um \u00f3munat\u00ed\u00f0. \u00cd \u00feessu tilviki g\u00e6ti titillinn l\u00edka v\u00edsa\u00f0 til \u00feess hvernig minni sker\u00f0ist, til hins langa t\u00edma sem erfitt e\u00f0a \u00f3m\u00f6gulegt er a\u00f0 muna almennilega. E\u00f0a, eins og segir \u00ed\u00a0a\u00f0fararor\u00f0um Sigr\u00fanar Finnbogad\u00f3ttur, s. 9:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">\u00a0\u00d3munat\u00ed\u00f0? Er h\u00fan til? Er h\u00e6gt a\u00f0 muna \u00f3munat\u00ed\u00f0? Er h\u00fan upphaf t\u00edma, t\u00edmi einhvers \u00ed l\u00edfinu, endir e\u00f0a bara allur t\u00edmi, heilt l\u00edf, raunveruleiki e\u00f0a hugarbur\u00f0ur? \u00c9g held h\u00fan s\u00e9 allt \u00feetta; \u00fea\u00f0 er h\u00fan \u00ed m\u00ednum huga, upphaf og endir alls. Eins og flj\u00f3t sem streymir fram af mismiklum krafti. Stundum \u00feornar \u00fea\u00f0 n\u00e6stum \u00fev\u00ed upp e\u00f0a a\u00f0 \u00fev\u00ed er vir\u00f0ist alveg en svo fer a\u00f0 hellirigna. L\u00e6kir myndast, flj\u00f3ti\u00f0 ver\u00f0ur d\u00f6kkt, st\u00e6kkar og ry\u00f0st fram &#8211; \u00fear til \u00fea\u00f0 eftir \u00f3rat\u00edma &#8211; \u00f3munat\u00ed\u00f0, eygir \u00f3sinn og fellur \u00ed hann. Stoppar \u00fea\u00f0 \u00fear? &#8211; Kemst \u00fea\u00f0 til hafs \u00ed frelsi\u00f0?<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00c9g velti \u00feessu stundum fyrir m\u00e9r sj\u00e1lf: Stoppar ge\u00f0veikin einhvern t\u00edma? Kemst \u00e9g einhvern t\u00edma \u201etil hafs \u00ed frelsi\u00f0\u201c? Ver\u00f0ur fj\u00f6lskylda m\u00edn einhvern t\u00edma frj\u00e1ls undan \u00fev\u00ed oki a\u00f0 eiginkonan og mamman er ge\u00f0veik? En langoftast reyni \u00e9g a\u00f0 b\u00e6gja \u00feessum hugsunum fr\u00e1 m\u00e9r \u00fev\u00ed \u00fe\u00e6r eru of s\u00e1rar.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">B\u00f3k Styrmis er nefnilega saga um ge\u00f0veiki eins og undirtitill segir, n\u00e1nar tilteki\u00f0 saga Sigr\u00fanar Finnbogad\u00f3ttur, eiginkonu Styrmis, og fj\u00f6lskyldu \u00feeirra; saga sem spannar meir en fj\u00f3ra \u00e1ratugi. \u00deessi fl\u00f3kna saga er brotin upp af sj\u00fakrask\u00fdrslum, umfj\u00f6llun, vangaveltum &#8230;\u00a0 og r\u00f6mmu\u00f0 inn af a\u00f0fararor\u00f0um Sigr\u00fanar og eftirm\u00e1la d\u00f3ttur \u00feeirra. Einnig er sagt fr\u00e1 og v\u00edsa\u00f0 \u00ed \u00fdmsan fr\u00f3\u00f0leik um ge\u00f0veiki og l\u00e6knisr\u00e1\u00f0, einkum ge\u00f0hvarfas\u00fdki og \u00feunglyndi, svo kalla m\u00e1 hluta s\u00f6gunnar \u201eheimildas\u00f6gu\u201c. Loks er vitna\u00f0 \u00ed \u00fdmsar \u00e6vis\u00f6gur e\u00f0a fr\u00e1sagnir af \u00e6vi ge\u00f0sj\u00faklinga og upplifun a\u00f0standenda \u00feeirra, stundum er reynt a\u00f0 bera \u00feetta saman vi\u00f0 upplifun \u00feessarar tilteknu fj\u00f6lskyldu.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00dea\u00f0 hefur ekki veri\u00f0 \u00e1hlaupsverk a\u00f0 fl\u00e9tta \u00feennan \u00f3l\u00edka efnivi\u00f0 saman \u00ed heildst\u00e6tt verk. En \u00fea\u00f0 hefur tekist \u00f3tr\u00falega vel. \u00deegar \u00e9g las \u00feessa b\u00f3k upplif\u00f0i \u00e9g svipa\u00f0a tilfinningu og \u00feegar \u00e9g las <i>S\u00fdnilegt myrkur<\/i> eftir Styron: \u00c9g gat annars vegar tengt \u00f3tr\u00falega margt vi\u00f0 eigin reynslu en jafnfram opnu\u00f0ust m\u00e9r n\u00fdir heimar og n\u00fd s\u00fdn, \u00f6llu heldur fann \u00e9g \u00fearna or\u00f0a\u00f0ar \u00fdmsar f\u00e1lmkenndar hugrenningar m\u00ednar. \u00c9g hef lesi\u00f0 fj\u00f6lda b\u00f3ka og greina um ge\u00f0veiki, a\u00f0allega \u00feunglyndi, en \u00feetta er \u00ed fyrsta sinn sem \u00e9g les um langa reynslu af ge\u00f0veiki fr\u00e1 sj\u00f3narh\u00f3li a\u00f0standenda. \u00dea\u00f0 er mikill fengur \u00ed \u00feeirri n\u00e1lgun!\u00a0 \u00c9g m\u00e6li eindregi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sem flestir a\u00f0standendur ge\u00f0sj\u00fakra lesi \u00feessa b\u00f3k \u00fev\u00ed ge\u00f0veiki setur mark sitt \u00e1 alla fj\u00f6lskylduna, ekki s\u00ed\u00f0ur en alk\u00f3h\u00f3lismi. \u00d6fugt vi\u00f0 grei\u00f0an a\u00f0gang a\u00f0standenda alk\u00f3h\u00f3lista a\u00f0 sj\u00e1lfshj\u00e1lparh\u00f3pum og vi\u00f0talsme\u00f0fer\u00f0 er a\u00f0standendum ge\u00f0sj\u00fakra afskaplega l\u00edti\u00f0 sinnt, kannski eiginm\u00f6nnum einna s\u00edst. Kannski er ekkert \u00f3skaplega algengt a\u00f0 ge\u00f0sj\u00faklingar eigi eiginmenn &#8211; l\u00edklega\u00a0talsvert sjaldg\u00e6fara en a\u00f0 ge\u00f0sj\u00faklingar eigi eiginkonur. En mj\u00f6g margir ge\u00f0sj\u00faklingar eiga b\u00f6rn og hvar er a\u00f0sto\u00f0 a\u00f0 finna fyrir \u00feau?<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00de\u00f3tt Styrmir nefni \u00ed b\u00f3kinni a\u00f0 l\u00edklega s\u00e9 a\u00f0standendum sinnt betur n\u00fa en fyrir fj\u00f6rt\u00edu \u00e1rum held \u00e9g a\u00f0 s\u00fa b\u00f3t s\u00e9 ekki s\u00e9rlega veigamikil \u00fe\u00f3tt einhver s\u00e9. \u00dea\u00f0 sem hefur kannski helst breyst er a\u00f0 brennimarki\u00f0, ford\u00f3marnir \u00ed gar\u00f0 ge\u00f0sj\u00fakra, hafi minnka\u00f0, a.m.k. me\u00f0al \u00feeirra sem vilja telja sig s\u00e6milega uppl\u00fdsta. \u00c9g veit \u00fe\u00f3 ekki hve dj\u00fapt sl\u00edkt ristir, \u00fea\u00f0 dugir a\u00f0 lesa athugasemdadr\u00e6sur vi\u00f0 fr\u00e9ttir netmi\u00f0la til a\u00f0 efast um a\u00f0 uppl\u00fdsingin s\u00e9 \u00ed rauninni svo mikil sem menn vilja vera l\u00e1ta \u00feegar \u00feeir vilja koma vel fyrir. Og hluti \u00feeirra sem h\u00e6st gjamma \u00ed netheimum les l\u00edklega ekki b\u00e6kur svo \u00feeim ver\u00f0ur l\u00edtil uppl\u00fdsing \u00ed \u00feessari b\u00f3k. \u00de\u00f3 m\u00e1 vona a\u00f0 b\u00f3kin sl\u00e1i \u00e1 ford\u00f3ma einhverra.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">M\u00e9r hefur l\u00edka \u00fe\u00f3tt umhugsunarvert a\u00f0 skv. ranns\u00f3knum ver\u00f0ur brennimerkingin meiri, \u00fe.e. ford\u00f3marnir aukast, \u00feegar f\u00f3lki ver\u00f0ur lj\u00f3st a\u00f0 \u00ed flestum tilvikum m\u00e1 rekja ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma til erf\u00f0a. Einhvern veginn er \u00fea\u00f0 \u00feannig a\u00f0 me\u00f0an f\u00f3lk hugsar \u201e\u00feetta kemur ekki fyrir mig\u201c getur \u00fea\u00f0 s\u00fdnt skilning og sam\u00fa\u00f0 \u00feeim sem \u201elentu \u00ed ge\u00f0veiki\u201c, l\u00edklegast af \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 fyrir \u00e1falli e\u00f0a haga\u00f0 s\u00e9r rangt. En \u00feegar rennur upp fyrir m\u00f6nnum a\u00f0 ge\u00f0veiki er bundin \u00ed genunum og kannski hafa menn l\u00edti\u00f0 um \u00fea\u00f0 segja hvort \u00feeir veikjast \u00e1 ge\u00f0i, alveg eins og menn hafa, \u00feegar \u00f6llu er \u00e1 botninn hvolft, l\u00edti\u00f0 um \u00fea\u00f0 a\u00f0 segja hvort \u00feeir f\u00e1\u00a0\u00fdmist krabbamein, \u00fe\u00e1 br\u00fdst v\u00f6rnin fram \u00ed ford\u00f3mum. Og af \u00fev\u00ed stundum er ekki h\u00e6gt a\u00f0 l\u00e6kna ge\u00f0veiki, stundum er ekki einu sinni h\u00e6gt a\u00f0 halda henni ni\u00f0ri me\u00f0 \u00f6llum tilt\u00e6kum r\u00e1\u00f0um, eru ford\u00f3mar \u00ed gar\u00f0 ge\u00f0sj\u00fakra meiri en ford\u00f3mar \u00ed gar\u00f0 alk\u00f3h\u00f3lista sem fari\u00f0 hafa \u00ed me\u00f0fer\u00f0 og n\u00e1 a\u00f0 halda s\u00ednum sj\u00fakd\u00f3mi ni\u00f0ri me\u00f0 AA-g\u00f6ngu. \u00d3tr\u00falegasta f\u00f3lk, meira a\u00f0 segja f\u00f3lk \u00ed heilbrig\u00f0isgeiranum, reynir hva\u00f0 \u00fea\u00f0 getur a\u00f0 gera ge\u00f0sj\u00faklinginn einan \u00e1byrgan fyrir sj\u00fakd\u00f3mi s\u00ednum vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er miklu huggulegri tilhugsun fyrir hina a\u00f0 sj\u00faklingurinn geti sj\u00e1lfum s\u00e9r um kennt og a\u00f0 hinir muni \u201elifa r\u00e9tt\u201c og \u00fe.a.l. ekki f\u00e1 krabbamein e\u00f0a ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma. (\u00deetta var \u00fat\u00fard\u00far &#8211; \u00ed bloggum leyfast \u00fat\u00fard\u00farar.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Efnisins vegna fjallar <i>\u00d3munat\u00ed\u00f0. Saga um ge\u00f0veiki <\/i>annars vegar um \u00f3umr\u00e6\u00f0ilegan s\u00e1rsauka og kv\u00f6l sj\u00faklingsins og hins vegar hvernig sj\u00fakd\u00f3murinn yfirskyggir allt e\u00f0lilegt fj\u00f6lskyldul\u00edf. Af \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0an \u00ed \u00feunglyndi er oft talin \u00f3l\u00fdsanleg, og \u00e9g reikna me\u00f0 a\u00f0 sama gildi um ofl\u00e6ti, eru sj\u00fakrask\u00fdrslurnar l\u00e1tnar tala. En \u00fev\u00ed fer fjarri a\u00f0 \u00ed b\u00f3kinni s\u00e9 einhver harmagr\u00e1tur og blessunarlega er g\u00e1lgah\u00famor einnig sleppt. \u00deetta er l\u00e1gstemmd umfj\u00f6llun, \u00e1 h\u00f3gv\u00e6ran h\u00e1tt reynir h\u00f6fundur a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 \u00e1hrifum sj\u00fakd\u00f3msins \u00e1 fj\u00f6lskylduna og leitar \u00ed \u00f6nnur verk (fr\u00e6\u00f0i, \u00e6vis\u00f6gur) til a\u00f0 finna sv\u00f6r e\u00f0a samsvaranir. Og m\u00f6rgum spurningum er velt upp, t.d. hvort r\u00e9tt hafi veri\u00f0 a\u00f0 gera \u00feetta e\u00f0a hitt \u00e1 s\u00ednum t\u00edma, hvort hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 breg\u00f0ast \u00f6\u00f0ru v\u00edsi vi\u00f0, hvort einhverjum hafi veri\u00f0 brug\u00f0ist. Vi\u00f0 \u00feessum spurningum finnast ekki sv\u00f6r en \u00fe\u00e6r eru mikils vir\u00f0i \u00ed sj\u00e1lfum s\u00e9r.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00dea\u00f0 \u00fearf mikinn kjark til a\u00f0 skrifa svona b\u00f3k. \u00deann kjark hafa Styrmir, Sigr\u00fan og d\u00f3ttir \u00feeirra. Og \u00fea\u00f0 \u00fearf miki\u00f0 traust \u00e1 heilbrig\u00f0a skynsemi og mann\u00fa\u00f0\u00a0lesenda til a\u00f0 birta skrifin. B\u00f3kin ber \u00feessa trausts merki. Fyrst og fremst er h\u00fan \u00fe\u00f3 skrifu\u00f0 af mikilli einl\u00e6gni \u00fear sem ekkert er dregi\u00f0 undan, \u00e1n \u00feess a\u00f0 dramat\u00edsera s\u00f6guna; Reynt er a\u00f0 segja s\u00f6gu um ge\u00f0veiki \u00ed fj\u00f6lskyldu eins l\u00e1tlaust og unnt er, \u00e1n \u00feess a\u00f0 hl\u00edfa nokkrum, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00e1saka neinn. \u00deess vegna hefur b\u00f3kin \u00f3tr\u00falega sterk \u00e1hrif \u00e1 lesandann. \u00deess vegna er \u00feetta \u00f3metanleg b\u00f3k!<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0<\/font><br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Svo nefnist n\u00fd b\u00f3k eftir Styrmi Gunnarsson. \u00d3munat\u00ed\u00f0 getur v\u00edsa\u00f0 til margs. Venjulega er or\u00f0i\u00f0 haft um \u00fea\u00f0 sem n\u00e6r svo langt aftur a\u00f0 enginn man hvernig \u00fea\u00f0 var \u00e1\u00f0ur, eitthva\u00f0 hefur vi\u00f0gengist e\u00f0a veri\u00f0 <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2011\/11\/23\/omunatid-saga-um-gedveiki\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[15,9],"tags":[],"class_list":["post-381","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bkur","category-gedheilsa"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":700,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/381\/revisions\/700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}