{"id":426,"date":"2012-05-27T17:55:13","date_gmt":"2012-05-27T17:55:13","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-05-27\/sorteringararattan-og-thad-sem-henni-fylgir\/"},"modified":"2013-11-21T09:19:07","modified_gmt":"2013-11-21T09:19:07","slug":"sorteringararattan-og-thad-sem-henni-fylgir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2012\/05\/27\/sorteringararattan-og-thad-sem-henni-fylgir\/","title":{"rendered":"Sort\u00e9ringar\u00e1r\u00e1ttan og \u00fea\u00f0 sem henni fylgir"},"content":{"rendered":"<p>Allir ganga \u00ed gegnum sort\u00e9ringar- og s\u00f6fnunarskei\u00f0i\u00f0, l\u00edklega einhvern t\u00edma \u00ed barn\u00e6sku en sumir vaxa aldrei upp \u00far \u00feessari i\u00f0ju.\u00a0\u00c9g man t.d. eftir nokkrum serv\u00e9ttus\u00f6fnunarskei\u00f0um; \u00feegar l\u00edfi\u00f0 sn\u00e9rist um a\u00f0 safna og flokka serv\u00e9ttur \u00ed ser\u00edur og sett &#8230; og b\u00fdtta vi\u00f0 a\u00f0ra til a\u00f0 fullkomna ser\u00edurnar og settin og fylla \u00ed flokkana &#8220;fermingarserv\u00e9ttur&#8221;, &#8220;flugv\u00e9laserv\u00e9ttur&#8221; o.s.fr. &#8230; en var \u00f6rugglega vaxin upp\u00far \u00feessu fyrir ellefu \u00e1ra aldur.\u00a0 Eftir \u00e1 s\u00e9\u00f0 held \u00e9g a\u00f0 serv\u00e9ttus\u00f6fnun og flokkun s\u00e9 n\u00e1kv\u00e6mlega einskis vir\u00f0i nema sem skemmtilegt ded\u00fa \u00ed sj\u00e1lfri s\u00e9r.<\/p>\n<p>En margir tr\u00faa mj\u00f6g \u00e1 gagnsemi sort\u00e9ringa, \u00e1 ofm\u00e6lt gagni\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 setja allan andskotann \u00ed einhvers konar kerfi og finna sta\u00f0. \u00cd m\u00ednu fagi m\u00e1 nefna tilraun til a\u00f0 hanna einhvers konar alheimsm\u00e1lfr\u00e6\u00f0i (Chomsky) e\u00f0a hi\u00f0 eina r\u00e9tta kerfi til a\u00f0 greina b\u00f3kmenntaverk (n\u00fdr\u00fdni) e\u00f0a hina einu r\u00e9ttu a\u00f0fer\u00f0 til a\u00f0 skrifa ritger\u00f0 (bygg\u00f0a \u00e1 engilsaxneskum hef\u00f0um \u00ed ritun). N\u00fa held \u00e9g a\u00f0 Chomsky hafi aldrei haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 sm\u00e6tta almennt m\u00e1lh\u00e6fi ofan \u00ed hr\u00edslumyndarfr\u00e6\u00f0i. B\u00f3kmenntafr\u00e6\u00f0inga langa\u00f0i suma mj\u00f6g til a\u00f0 sm\u00e6tta b\u00f3kmenntaverk ofan \u00ed f\u00f6flu, fl\u00e9ttu, innri og ytri t\u00edma o.s.fr. en fyrr e\u00f0a s\u00ed\u00f0ar rann upp fyrir flestum a\u00f0 sk\u00f6punarg\u00e1fa og gildi g\u00f3\u00f0ra b\u00f3kmennta ver\u00f0ur ekki m\u00e6ld me\u00f0 svona flokkunarkerfi. Hugmyndir sem m\u00f3\u00f0urm\u00e1lskennarar sumir g\u00f6ptu vi\u00f0 \u00e1 s\u00ednum t\u00edma, sem n\u00e1\u00f0u kannski h\u00e1marki \u00ed \u00feeirri sta\u00f0h\u00e6fingu a\u00f0 \u00ed rauninni v\u00e6ri \u00f3\u00fearfi a\u00f0 l\u00e1ta nemendur skrifa ritger\u00f0ir \u00fev\u00ed a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 \u00feeir skilu\u00f0u n\u00f3gu \u00edtarlegri \u00e1\u00e6tlun um \u00f3skrifa\u00f0a ritger\u00f0, hafa vonandi d\u00e1i\u00f0 drottni s\u00ednum.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/dsm.jpg?resize=183%2C135\" alt=\"Flokkunarkerfi ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma\" align=\"left\" height=\"135\" width=\"183\" \/>Sort\u00e9ringafr\u00e6\u00f0in lifa samt g\u00f3\u00f0u l\u00edfi \u00ed sumum fr\u00e6\u00f0um. L\u00edklega \u00feykir einhverjum sem \u00feau s\u00e9u til marks um v\u00edsindalega hugsun. En \u00ed rauninni eru sort\u00e9ringafr\u00e6\u00f0i fyrst og fremst einf\u00f6ld sk\u00f3laspeki (enda rosalega \u00fe\u00e6gilegt a\u00f0 pr\u00f3fa \u00far svolei\u00f0is \u00e1 krossapr\u00f3fum). A\u00f0 telja upp fimm ullabj\u00f6kk heimsins \u00e1 fingrum s\u00e9r er ekki \u00f3svipa\u00f0 og a\u00f0 telja upp fimm tegundir fornra \u00edslenskra b\u00f3kmennta, sj\u00f6 hlj\u00f3\u00f0skiptara\u00f0ir sterkra sagna \u00ed \u00edslensku, \u00ferj\u00fa grunnmarkmi\u00f0 (flokkana \u00feekkingu, leikni og h\u00e6fni) sem eiga a\u00f0 n\u00e1st alveg jafnt \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3tta\u00e1f\u00f6ngum og st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i skv. n\u00fdrri n\u00e1mskr\u00e1 fyrir framhaldssk\u00f3la &#8230; svo ekki s\u00e9 minnst \u00e1 \u00e6 vi\u00f0ameira flokkunarkerfi \u00ed krankleik \u00e1 ge\u00f0i. \u00d6ll svona sort\u00e9ring gefur \u00f3l\u00edkum fr\u00e6\u00f0um v\u00edsindalegt yfirbrag\u00f0. \u00de\u00f3tt auglj\u00f3st s\u00e9 a\u00f0 upptalning \u00e1 hlj\u00f3\u00f0skiptar\u00f6\u00f0um \u00ed sterkum \u00edslenskum s\u00f6gnum hj\u00e1lpar f\u00f3lki ekki \u00ed baun \u00ed a\u00f0 tj\u00e1 sig lipurt og lj\u00f3st \u00e1 \u00edslensku, a\u00f0 \u00edslenskur b\u00f3kmenntaarfur ver\u00f0ur varla sm\u00e6tta\u00f0ur on\u00ed fimm vela\u00f0greindar sortir, a\u00f0 h\u00e6fni \u00ed leikfimi hl\u00fdtur a\u00f0 vera annars konar en h\u00e6fni \u00ed st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i &#8230; og a\u00f0 flokkun \u00feunglyndis \u00ed skilgreinda og m\u00e6lanlega undirflokka f\u00e6rir menn ekki n\u00e6r skilningi \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig \u00feunglyndum sj\u00faklingi l\u00ed\u00f0ur. Einhvers sta\u00f0ar las \u00e9g a\u00f0 s\u00e1 sem l\u00fdsti l\u00ed\u00f0an \u00ed \u00feunglyndi hef\u00f0i \u00e1rei\u00f0anlega ekki upplifa\u00f0 \u00feunglyndi sj\u00e1lfur; \u00fea\u00f0 er nefnilega \u00f3l\u00fdsanlegur hryllingur.<\/p>\n<p>Til a\u00f0 lj\u00faka \u00feessari stuttu p\u00e6lingu um sort\u00e9ringar\u00e1r\u00e1ttunni er tilvitnun \u00ed\u00a0gamlan sort\u00e9ringartexta. N\u00e1kv\u00e6m flokkunin gefur honum \u00f3neitanlega v\u00edsindalegt og fr\u00e6\u00f0ilegt yfirbrag\u00f0 og er gott a\u00f0 hafa\u00a0fullkomlega \u00e1 hreinu hvernig\u00a0skapa m\u00e1 menn \u00e1 fj\u00f3ra \u00f3l\u00edka vegu, ekki s\u00ed\u00f0ur en \u00feekkja sundur v\u00e6ga, me\u00f0al\u00feunga og dj\u00fapa ge\u00f0l\u00e6g\u00f0, \u00feunglyndi sem ge\u00f0hvarfas\u00fdki II, \u00f3d\u00e6migert \u00feunglyndi, \u00feunglyndi fr\u00e1 \u00f3yndi o.s.fr.:<\/p>\n<blockquote><p>[<em>Um holdgan Drottins<\/em>]<\/p>\n<p>MAGISTER: Fj\u00f3rum h\u00e1ttum skapa\u00f0i Gu\u00f0 menn. Einum h\u00e6tti fyrir utan f\u00f6\u00f0ur og m\u00f3\u00f0ur sem Adam. A\u00f0 \u00f6\u00f0rum h\u00e6tti af karlmanni einum sem Evu. \u00deri\u00f0ja h\u00e6tti fr\u00e1 karlmanni og konu sem alt\u00edtt er. Fj\u00f3r\u00f0a h\u00e6tti fr\u00e1 meyju einni saman sem Kristur var borinn.<\/p>\n<p>(<em>Elucidarius<\/em> e. Honorius Agustodunensis, l\u00edklega saminn um 1100, elsta norr\u00e6na handriti\u00f0 tali\u00f0 fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ari hluta 12. aldar.)<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Allir ganga \u00ed gegnum sort\u00e9ringar- og s\u00f6fnunarskei\u00f0i\u00f0, l\u00edklega einhvern t\u00edma \u00ed barn\u00e6sku en sumir vaxa aldrei upp \u00far \u00feessari i\u00f0ju.\u00a0\u00c9g man t.d. eftir nokkrum serv\u00e9ttus\u00f6fnunarskei\u00f0um; \u00feegar l\u00edfi\u00f0 sn\u00e9rist um a\u00f0 safna og flokka serv\u00e9ttur \u00ed <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2012\/05\/27\/sorteringararattan-og-thad-sem-henni-fylgir\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-426","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-daglegt-lif"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=426"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":659,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/426\/revisions\/659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}