{"id":445,"date":"2012-10-01T12:34:03","date_gmt":"2012-10-01T12:34:03","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-10-01\/virka-thunglyndislyf\/"},"modified":"2013-11-21T09:09:47","modified_gmt":"2013-11-21T09:09:47","slug":"virka-thunglyndislyf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2012\/10\/01\/virka-thunglyndislyf\/","title":{"rendered":"Virka \u00feunglyndislyf?"},"content":{"rendered":"<p><font size=\"-1\">Einfalda svari\u00f0 vi\u00f0 \u00feessari spurningu er j\u00e1. En \u00fe\u00e1 er liti\u00f0 framhj\u00e1 \u00feeirri sta\u00f0reynd a\u00f0 \u00feunglyndislyf vir\u00f0ast virka l\u00edti\u00f0 betur en lyfleysa; a\u00f0 \u00feau eru reist \u00e1 tilg\u00e1tum en ekki v\u00edsindalegum grunni; a\u00f0 \u00feau kunni a\u00f0 valda meiri ska\u00f0a en gagni o.m.fl.<\/font><\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">\u00deunglyndislyf og meint \u00f3jafnv\u00e6gi \u00ed heila sem \u00feau eiga a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta<\/font><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Me\u00f0 \u00feunglyndislyfjum \u00e1 \u00e9g vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem engilsaxneskir kalla \u201eanti-depressants\u201c. \u00cd meginatri\u00f0um m\u00e1 skipta sl\u00edkum lyfjum \u00ed \u00ferj\u00e1 lyfjaflokka: \u00der\u00edhringlaga lyf, MAO-blokka og SSRI-lyf. Nokkur lyf falla utan \u00feessara flokka. \u00d6ll eiga lyfin \u00fea\u00f0 sammerkt a\u00f0 virka \u00e1 bo\u00f0efnakerfi \u00ed heila og byggja \u00e1 \u00feeirri tilg\u00e1tu a\u00f0 eitthva\u00f0 s\u00e9 bogi\u00f0 vi\u00f0 bo\u00f0efnaskipti \u00ed heila \u00feunglyndra. S\u00fa tilg\u00e1ta ver\u00f0ur \u00e6 \u00f3sennilegri eftir \u00fev\u00ed sem ranns\u00f3knara\u00f0fer\u00f0um fleygir fram. \u00c1 hinn b\u00f3ginn er henni enn\u00fe\u00e1 haldi\u00f0 mj\u00f6g a\u00f0 \u00feunglyndissj\u00faklingum og a\u00f0standendum \u00feeirra. M\u00e1 t.d. nefna lyfjauppl\u00fdsingar \u00e1 vef Lyfjastofnunar sem flagga \u00feessari tilg\u00e1tu mj\u00f6g. Svo nefnd s\u00e9u nokkur mismunandi g\u00f6mul d\u00e6mi (feitletranir eru m\u00ednar):<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">SEROXAT er \u00ed flokki lyfja sem nefnd eru s\u00e9rh\u00e6f\u00f0ir ser\u00f3t\u00f3n\u00edn-enduruppt\u00f6kuhemlar (SSRI &#8211; selective\u00a0 serotonine reuptake inhibitors). \u00cd heilanum er efni sem nefnist ser\u00f3t\u00f3n\u00edn. <b>Hj\u00e1 f\u00f3lki sem er \u00feunglynt e\u00f0a kv\u00ed\u00f0i\u00f0 er minna ser\u00f3t\u00f3n\u00edn en hj\u00e1 \u00f6\u00f0rum<\/b>. Ekki er a\u00f0 fullu lj\u00f3st hvernig SEROXAT og \u00f6nnur lyf \u00ed sama\u00a0 flokki verka en \u00fea\u00f0 getur veri\u00f0 a\u00f0 \u00feau hj\u00e1lpi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 auka magn ser\u00f3t\u00f3n\u00edns \u00ed heilanum. Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 f\u00e1 vi\u00f0eigandi me\u00f0fer\u00f0 gegn \u00feunglyndi og kv\u00ed\u00f0ar\u00f6skunum til \u00feess a\u00f0 n\u00e1 bata.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(\u00dar <a href=\"http:\/\/serlyfjaskra.is\/FileRepos\/d5e2ea90-31ad-e011-b077-001e4f17a1f7\/Seroxat%2520filmuh.%2520t%C3%B6flur%2520-%2520Se%C3%B0ill%2520-%2520endurskr%C3%A1ning.doc.pdf\">fylgise\u00f0li me\u00f0 Seroxat<\/a>, algengu SSRI-lyfi.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">Cipralex tilheyrir flokki \u00feunglyndislyfja sem er kalla\u00f0ur er s\u00e9rt\u00e6kir ser\u00f3t\u00f3n\u00edn enduruppt\u00f6kuhemlar (SSRI lyf). <b>\u00deessi lyf verka \u00e1 ser\u00f3t\u00f3n\u00edn kerfi\u00f0 \u00ed heilanum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 auka magn ser\u00f3t\u00f3n\u00edns. Truflun \u00e1 ser\u00f3t\u00f3n\u00edn kerfinu er talin mikilv\u00e6gur \u00fe\u00e1ttur \u00ed myndun \u00feunglyndis <\/b>og skyldra sj\u00fakd\u00f3ma.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(\u00dar <a href=\"http:\/\/serlyfjaskra.is\/FileRepos\/1eb4f86c-f535-e111-9361-001e4f17a1f7\/Cipralex%2520%2520filmuh.%2520t%C3%B6flur%2520-Se%C3%B0ill.doc.pdf\">fylgise\u00f0li me\u00f0 Cipralex<\/a>, algengu SSRI-lyfi.)<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">Anafranil\/Anafranil Retard <b>eykur virkni \u00ed \u00e1kve\u00f0nu sv\u00e6\u00f0i heilans sem hefur \u00e1hrif \u00e1 einkenni \u00feunglyndis<\/b>.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(\u00dar <a href=\"http:\/\/serlyfjaskra.is\/FileRepos\/9e8d6bdf-4cda-e111-876a-001e4f17a1f7\/Anafranil%2520og%2520Anafranil%2520Retard%2520-%2520Se%C3%B0ill.doc.pdf\">fylgise\u00f0li me\u00f0 Anafranil<\/a>, \u00fer\u00edhringlaga \u00feunglyndislyfi.)<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">Aurorix er lyf til me\u00f0fer\u00f0ar vi\u00f0 \u00feunglyndi og f\u00e9lagslegri f\u00e6lni. Aurorix tilheyrir flokki MAO-hemla. <b>Aurorix stu\u00f0lar a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta \u00fea\u00f0 \u00f3jafnv\u00e6gi \u00ed heilastarfsemi sem veldur einkennunum<\/b>.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(\u00dar <a href=\"http:\/\/serlyfjaskra.is\/FileRepos\/1fe0fc86-b7f4-e011-b077-001e4f17a1f7\/Aurorix_Filmuh%C3%BA%C3%B0u%C3%B0%2520tafla%2520150%2520mg_PIL-br%2520framlei%C3%B0andi.doc.pdf\">fylgise\u00f0li me\u00f0 Aurorix<\/a>, MAO-blokka.)<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><b><font size=\"-1\">Lyf gegn \u00feunglyndi h\u00e6kka ge\u00f0slag og vinna gegn depur\u00f0<\/font><\/b><font size=\"-1\">. \u00deau hafa einnig g\u00f3\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 kv\u00ed\u00f0a. Lyfin hafa mj\u00f6g s\u00e9rh\u00e6f \u00e1hrif \u00e1 sv\u00e6\u00f0um dj\u00fapt \u00ed heilanum. \u00dear <b>virka \u00feau \u00e1 efnaskipti \u00ed serat\u00f3n\u00edn- og noradrenal\u00ednkerfum<\/b> en \u00fea\u00f0 eru bo\u00f0kerfi sem stj\u00f3rna \u00fdmsum st\u00f6rfum \u00feess hluta taugakerfisins sem ekki er undir stj\u00f3rn vilja og me\u00f0vitundar svo sem svefni, ge\u00f0slagi og kv\u00ed\u00f0a.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(\u00d3lafur \u00de\u00f3r \u00c6varsson ge\u00f0l\u00e6knir. <i><a href=\"http:\/\/www.actavis.is\/NR\/rdonlyres\/45A935A4-1F63-4078-A659-3C515E44FBE1\/0\/Thunglyndi2005.pdf\">\u00deunglyndi. Lei\u00f0beiningar fyrir sj\u00faklinga og a\u00f0standendur<\/a><\/i>, s. 6. \u00datgefandi Actavis. \u00datg\u00e1fu\u00e1rs er ekki geti\u00f0 en \u00e6tla m\u00e1 a\u00f0 b\u00e6klingurinn hafi komi\u00f0 \u00fat \u00e1ri\u00f0 2005.)\u00a0 \u00c9g hef s\u00e9\u00f0 \u00feennan b\u00e6kling \u00e1 bi\u00f0stofu g\u00f6ngudeildar\/br\u00e1\u00f0am\u00f3tt\u00f6ku ge\u00f0svi\u00f0s \u00e1 Landsp\u00edtalanum og a\u00f0 mig minnir \u00e1 bi\u00f0stofu \u00e1 heilsug\u00e6slust\u00f6\u00f0inni \u00ed m\u00ednum heimab\u00e6 svo \u00e9g reikna me\u00f0 a\u00f0 honum hafi veri\u00f0 dreift v\u00ed\u00f0a.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">Mikill fj\u00f6ldi ranns\u00f3kna bendir til a\u00f0 l\u00edffr\u00e6\u00f0ilegir \u00fe\u00e6ttir eigi sinn \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fer\u00f3un \u00feunglyndis. <b>Sumar ranns\u00f3knir hafa bent til \u00f3jafnv\u00e6gis e\u00f0a skorts \u00e1 \u00e1kve\u00f0num bo\u00f0efnum \u00ed heila, enda hafa flest \u00feunglyndislyf \u00e1hrif \u00e1 virkni \u00feessara bo\u00f0efna (ser\u00f3t\u00f3n\u00edn og noradrenal\u00edn)<\/b>.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(R\u00fanar Helgi Andrason og Engilbert Sigur\u00f0sson. \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.is\/?id=1222\">Af hverju stafar \u00feunglyndi<\/a>?\u201c <i>V\u00edsindavefurinn<\/i> 7.12.2000.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><\/p><\/blockquote>\n<p>\u00a0<b><font size=\"-1\">Hversu l\u00edklegt er a\u00f0 \u00feunglyndi stafi af bo\u00f0efna\u00f3jafnv\u00e6gi \u00ed heila?<\/font><\/b><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd upphafi er r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 menn uppg\u00f6tvu\u00f0u ekki meint bo\u00f0aefna\u00f3jafnv\u00e6gi \u00ed heila fyrst og h\u00f6nnu\u00f0u lyfin me\u00f0 hli\u00f0sj\u00f3n af \u00fev\u00ed: \u00dea\u00f0 var nefnilega \u00f6fugt! Af slembilukku duttu menn ofan \u00e1 lyf sem virtust b\u00e6ta ge\u00f0slag sj\u00faklinga, berklasj\u00faklinga sem batna\u00f0i raunar alls ekki berklarnir en virtust meir me\u00f0 h\u00fdrri h\u00e1 af \u00feessi lyfi. \u00deetta var undanfari fyrstu \u00fer\u00edhringlaga ge\u00f0lyfjanna og fyrsti MAO-blokkinn leit sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar dagsins lj\u00f3s. Lyfin voru uppg\u00f6tvu\u00f0 laust eftir 1950. \u00c1\u00f0ur h\u00f6f\u00f0u menn reynt a\u00f0 l\u00e6kna \u00feunglyndi me\u00f0 sefandi lyfjum (t.d. \u00f3p\u00edumskyldum lyfjum og br\u00f3m\u00ed\u00f0i) e\u00f0a \u00f6rvandi lyfjum (t.d. amfetam\u00edni).<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deegar menn t\u00f6ldu sig hafa sannreynt a\u00f0 \u00feessi lyf\u00a0b\u00e6ttu ge\u00f0slag \u00e1n \u00feess a\u00f0 vera verulega sefandi e\u00f0a verulega \u00f6rvandi f\u00f3ru \u00feeir a\u00f0 reyna \u00e1tta sig \u00e1 \u00fev\u00ed af hverju \u00fea\u00f0 v\u00e6ri. Og til var\u00f0 <b>kenningin um \u00f3jafnv\u00e6gi \u00ed m\u00f3n\u00f3am\u00edn-kerfi heilans<\/b> (the monoamine hyptheses). \u00dev\u00ed mi\u00f0ur hefur m\u00e9r ekki tekist a\u00f0 hafa upp \u00e1 \u00edslensku or\u00f0i yfir m\u00f3n\u00f3am\u00edn. M\u00f3n\u00f3am\u00edn-taugabo\u00f0efni eru m\u00f6rg en menn hafa s\u00e9rstakan \u00e1huga \u00e1 ser\u00f3t\u00f3n\u00edni, noradrenal\u00edni og d\u00f3pam\u00edni \u00ed \u00feessari m\u00f3n\u00f3am\u00edn-kenningu um orsakir \u00feunglyndis. (Upphaflega voru menn a\u00f0allega uppteknir af noradrenal\u00edni, svo f\u00e6r\u00f0ist megin\u00feunginn \u00e1 ser\u00f3t\u00f3n\u00edn, n\u00fana nj\u00f3ta p\u00e6lingar um \u00fe\u00e1tt melant\u00f3n\u00edns \u00ed \u00feunglyndi t\u00f6luver\u00f0ra vins\u00e6lda \u00feannig a\u00f0 \u00e1herslan sveiflast nokku\u00f0 \u00ed t\u00edmans r\u00e1s.)<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">H\u00e9r \u00e1 eftir fylgir afar einf\u00f6ldu\u00f0 \u00fatsk\u00fdring \u00e1 taugabo\u00f0efnum heilans, a\u00f0 mestu so\u00f0in saman \u00far b\u00f3kinni <i>Unhinged<\/i>, s. 75-76, eftir Daniel Carlat og uppl\u00fdsingum \u00e1 <i>V\u00edsindavef<\/i> (sj\u00e1 heimildalista ne\u00f0st &#8211; \u00fear er og v\u00edsa\u00f0 \u00ed efni sem \u00fatsk\u00fdrir \u00feetta miklu n\u00e1kv\u00e6mar). \u00dev\u00ed mi\u00f0ur hef \u00e9g hvergi fundi\u00f0 s\u00e6milega skiljanlega l\u00fdsingu \u00e1 bo\u00f0efnakerfinu og virkni \u00feunglyndislyfja \u00e1 \u00fea\u00f0 \u00e1 \u00edslensku eftir ge\u00f0l\u00e6kni og fagna \u00e1bendingu ef h\u00fan skyldi vera til og hafa fari\u00f0 framhj\u00e1 m\u00e9r.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Heilinn er ger\u00f0ur \u00far \u00f3teljandi taugafrumum. Taugafrumur hafa samskipti me\u00f0 taugabo\u00f0um, \u00fe.e. raffr\u00e6\u00f0ilegum og efnafr\u00e6\u00f0ilegum bo\u00f0um. Taugabo\u00f0efni eru t.d. ser\u00f3t\u00f3n\u00edn, noradrenal\u00edn og d\u00f3pam\u00edn. Taugabo\u00f0efni fara\u00a0\u00far einni taugafrumu yfir \u00ed a\u00f0ra um taugam\u00f3t og tengjast \u00fear s\u00e9rh\u00e6f\u00f0um vi\u00f0t\u00f6kum. L\u00edkja m\u00e1 bo\u00f0efnunum vi\u00f0 lykla og vi\u00f0t\u00f6kunum vi\u00f0 l\u00e1sa; a\u00f0eins sum bo\u00f0efni \u201eganga a\u00f0\u201c tiltekinni ger\u00f0 vi\u00f0taka. Ser\u00f3t\u00f3n\u00edn gengur bara a\u00f0 ser\u00f3nt\u00f3n\u00edn-vi\u00f0taka, noradrenal\u00edn bara a\u00f0 noradrenal\u00edn-vi\u00f0taka\u00a0 o.s.fr.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deegar bo\u00f0efni hefur hitt \u00e1 sinn vi\u00f0taka ver\u00f0ur dramat\u00edsk breyting \u00e1 taugafrumunni, kalla\u00f0 <a href=\"http:\/\/visindavefur.is\/svar.asp?id=5189\">bo\u00f0spenna<\/a>.\u00a0 Bo\u00f0spennan berst eftir taugafrumunni, efnaferli fara \u00ed gang og taugafruman sendir fr\u00e1 s\u00e9r taugabo\u00f0efni sem lenda \u00ed s\u00ednum vi\u00f0t\u00f6kum \u00ed n\u00e6stu taugafrumu o.s.fr. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Af \u00fev\u00ed taugabo\u00f0efni eru svo mikilv\u00e6g fyrir alla heila- og l\u00edkamsstarfsemi g\u00e6tir heilinn \u00feess a\u00f0 eiga n\u00f3g af \u00feeim; s\u00edfellt eru framleidd fersk bo\u00f0efni \u00far m\u00f3lek\u00falum \u00ed v\u00f6kvas\u00fapu heilans. En jafnframt eru bo\u00f0efni endurn\u00fdtt, notu\u00f0 bo\u00f0efni eru s\u00edfellt sogu\u00f0 upp af s\u00e9rst\u00f6kum uppt\u00f6kurum\/uppt\u00f6kud\u00e6lum.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">SSRI lyf byggja \u00e1 \u00feeirri tilg\u00e1tu a\u00f0 of l\u00edti\u00f0 ser\u00f3t\u00f3n\u00edn s\u00e9 \u00ed heilanum. \u00deau lyf blokka ser\u00f3t\u00f3n\u00edn-upptakara sem ver\u00f0ur til \u00feess a\u00f0 ser\u00f3t\u00f3n\u00edn-bo\u00f0efni\u00f0 helst lengur \u00ed taugam\u00f3tum og ser\u00f3t\u00f3n\u00edn-magni\u00f0 \u00ed heilanum h\u00e6kkar \u00fear af lei\u00f0andi. SNRI-lyf (t.d. Efexor og Cymbalta) virka \u00e1 tvo bo\u00f0efnaupptakara og blokka enduruppt\u00f6ku ser\u00f3nt\u00f3n\u00edns og\u00a0 noradrenal\u00edns. \u00der\u00edhringlaga lyfin g\u00f6mlu hemlu\u00f0u s\u00f6mu bo\u00f0efnaupptakara og sum (t.d. Anafranil) d\u00f3pam\u00ednupptakara a\u00f0 auki. MAO-lyfin blokka ens\u00edm sem stu\u00f0la a\u00f0 ni\u00f0urbroti taugabo\u00f0efna \u00ed heilanum svo \u00e1hrifin eru \u00feau s\u00f6mu: Magn taugabo\u00f0efna \u00ed heila eykst.<\/font><br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"0\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/thunglyndi\/serotonin.jpg?resize=240%2C240\" alt=\"Ser\u00f3t\u00f3n\ufffdn \u00f3jafnv\u00e6gi\" align=\"left\" height=\"240\" width=\"240\" \/><font size=\"-1\">Menn vita sem sagt nokkurn veginn hva\u00f0 lyfin gera. En tilg\u00e1tan um a\u00f0 \u00feunglyndi stafi af of litlu magni af \u00e1kve\u00f0num bo\u00f0efnum \u00ed heila var sett fram eftir a\u00f0 lj\u00f3st var a\u00f0 lyf, sem menn h\u00e9ldu\/halda a\u00f0 virki \u00e1 \u00feunglyndi, auka magn \u00feessara bo\u00f0efna. <b>\u00deetta er \u00f6fug s\u00f6nnunarf\u00e6rsla \u00fear sem ni\u00f0ursta\u00f0an er talin gefa forsendurnar.<\/b><\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00der\u00e1tt fyrir urmul af alls konar ranns\u00f3knum hefur ekki tekist a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 einhver s\u00e9rstakur ser\u00f3t\u00f3n\u00edn e\u00f0a noradrenal\u00edn skortur \u00ed heilum \u00feunglyndra. Megni\u00f0 af ser\u00f3t\u00f3n\u00edni l\u00edkamans er a\u00f0 finna \u00ed meltingarveginum en ekki \u00ed heilanum. \u00dea\u00f0 er engin m\u00f6guleg lei\u00f0 til a\u00f0 m\u00e6la ser\u00f3t\u00f3n\u00edn \u00ed heila lifandi manns. Menn hafa gert tilraunir me\u00f0 a\u00f0 m\u00e6la ser\u00f3t\u00f3n\u00edn \u00ed m\u00e6nuv\u00f6kva en magni\u00f0 m\u00e6list tilviljanakennt eftir einstaklingum, ekki eftir \u00feunglyndi og fullkomnu ge\u00f0heilbrig\u00f0i. Menn hafa reynt a\u00f0 m\u00e6la ser\u00f3t\u00f3n\u00edn \u00ed heila d\u00e1inna \u00feunglyndissj\u00faklinga (sj\u00e1lfsmyrtir \u00fear vins\u00e6lastir) og heilbrig\u00f0ra til samanbur\u00f0ar en engar haldb\u00e6rar ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur hafa fengist \u00far svolei\u00f0is; ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur stangast \u00e1. Tilg\u00e1tan stenst enn verr \u00feegar haft er \u00ed huga a\u00f0 margt bendir til a\u00f0 \u00fer\u00edhringlaga \u00feunglyndislyf (t.d. Anafranil) minnki magn noradrenal\u00edns \u00ed heila og \u00e6tti \u00fe.a.l. a\u00f0 valda auknu \u00feunglyndi ef tilg\u00e1tan st\u00e6\u00f0ist.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c6 fleiri fr\u00e6\u00f0imenn \u00ed ge\u00f0l\u00e6kningum hafa \u00fev\u00ed dregi\u00f0 \u00feessa einf\u00f6ldu tilg\u00e1tusk\u00fdringu til baka \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 henni s\u00e9 \u00e1fram flagga\u00f0 \u00f3spart \u00ed fylgise\u00f0lum lyfja og af \u00edslenskum l\u00e6knum vi\u00f0 s\u00edna sj\u00faklinga, eftir \u00fev\u00ed sem \u00e9g best veit. H\u00e9r eru nefnd tv\u00f6 d\u00e6mi:<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li><font size=\"-1\">\u00cd 60 Minutes \u00fe\u00e6ttinum um ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur Kirsch um lyfleysum\u00e1tt \u00feunglyndislyfja (sj\u00e1 bloggf\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-05-25\/nyju-lyfin-keisarans\/\" title=\"N\u00fdju lyfin keisarans\">N\u00fdju lyfin keisarans<\/a>) <a href=\"http:\/\/www.cbsnews.com\/8301-18560_162-57380893\/treating-depression-is-there-a-placebo-effect\/?pageNum=4&amp;tag=contentMain;contentBody\">segir Walter Brown, pr\u00f3fessor \u00ed ge\u00f0l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0um vi\u00f0 L\u00e6knask\u00f3lann \u00ed Brown<\/a>: \u201eS\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i [ge\u00f0l\u00e6kningum] eru n\u00fa samm\u00e1la um a\u00f0 kenningin [um ser\u00f3t\u00f3n\u00ednskort \u00ed heila] s\u00e9 gr\u00f3f einf\u00f6ldun og sennilega standist h\u00fan ekki.\u201c<\/font><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li><font size=\"-1\">Vaishnav Krishnan og Eric J. Nestler komast a\u00f0 \u00feeirri ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u \u00ed greininni <a href=\"http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3031089\/\">Linking Molecules to Mood: New Insight Into the Biology of Depression<\/a>, \u00ed <i>American Journal of\u00a0Psychiatry <\/i>n\u00f3vember 2010 167(11): 1305\u20131320 a\u00f0 eftir meir en \u00e1ratugs heilamyndaranns\u00f3knir, ranns\u00f3knir \u00e1 \u00e1hrifum sker\u00f0ingar m\u00f3n\u00f3am\u00ed\u00f0a og erf\u00f0afr\u00e6\u00f0iranns\u00f3knir s\u00e9 f\u00e1tt sem bendi til a\u00f0 skortur \u00e1 bo\u00f0efnunum ser\u00f3t\u00f3n\u00edni, noradrenal\u00edni e\u00f0a d\u00f3pam\u00edni einn og s\u00e9r skipti m\u00e1li \u00ed meinal\u00edfe\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i \u00feunglyndis. Svo \u00f6llu s\u00e9 til haga haldi\u00f0 telja \u00feeir samt a\u00f0 n\u00fat\u00edma \u00feunglyndislyf virki til b\u00f3ta en verkunarm\u00e1ttur \u00feeirra s\u00e9 m\u00f6nnum enn\u00fe\u00e1 illskiljanlegur.<\/font><\/li>\n<\/ul>\n<p><font size=\"-1\">Af \u00fev\u00ed kenningin um a\u00f0 einfaldur bo\u00f0efnaskortur \u00ed heila valdi \u00feunglyndi heldur ekki vatni reyna menn n\u00fa a\u00f0 stoppa \u00ed g\u00f6tin og \u00fatf\u00e6ra kenninguna svo eitthvert vit s\u00fdnist \u00ed henni (sem felst a\u00f0allega \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 gera hana fl\u00f3knari). M\u00e1 \u00ed \u00feessu sambandi v\u00edsa \u00ed al\u00fe\u00fd\u00f0lega grein Siddartha Mukherjee, <a href=\"http:\/\/www.nytimes.com\/2012\/04\/22\/magazine\/the-science-and-history-of-treating-depression.html?ref=magazine\">Post-Prozac Nation. The Science and History of Treating Depression<\/a>, sem birtist \u00ed <i>New York Times<\/i> 19. apr\u00edl 2012. Hann l\u00edkir verkun \u00feunglyndislyfja vi\u00f0 verkun aspr\u00edns \u00e1 hjarta\u00e1fall: Orsakir hjarta\u00e1falls geta veri\u00f0 margv\u00edslegar, t.d. vi\u00f0varandi h\u00e1r bl\u00f3\u00f0\u00fer\u00fdstingur e\u00f0a of h\u00e1tt k\u00f3lestr\u00f3l e\u00f0a reykingar en aspr\u00edn s\u00e9 \u00ed \u00f6llum tilvikum \u00f6flug me\u00f0fer\u00f0 \u00fev\u00ed burts\u00e9\u00f0 fr\u00e1 ors\u00f6kunum einkennist hjarta\u00e1fall \u00e6vinlega af st\u00edflu \u00ed \u00e6\u00f0 sem hindri e\u00f0lilegt bl\u00f3\u00f0fl\u00e6\u00f0i til hjartans. Orsakir dj\u00faprar ge\u00f0l\u00e6g\u00f0ar eru m\u00f6nnum \u00f3kunnar en kannski skipti ser\u00f3t\u00f3n\u00edn \u00e1l\u00edka m\u00e1li til a\u00f0 r\u00e1\u00f0a ni\u00f0url\u00f6gum hennar og aspr\u00edn vi\u00f0 hjarta\u00e1falli \u00fe\u00f3tt ekki hafi veri\u00f0 s\u00fdnt fram \u00e1 a\u00f0 magn ser\u00f3t\u00f3n\u00edns \u00ed heilum \u00feunglyndra s\u00e9 \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en \u00ed heilum heilbrig\u00f0ra. Seinni hluti greinarinnar fer svo \u00ed vangaveltur um tilraunir manna til a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hvar \u00ed heilanum uppt\u00f6k \u00feunglyndis kann a\u00f0 vera a\u00f0 finna og hvernig \u00fe\u00e6r vangaveltur passi vi\u00f0 meint mikilv\u00e6gi ser\u00f3t\u00f3n\u00edns.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd b\u00f3kinni <i>Unhinged<\/i> (s. 79) vitnar David Carlat \u00ed taugal\u00e6kninn <a href=\"http:\/\/www.mclean.harvard.edu\/about\/bios\/detail.php?username=dongur\">Dost Ong\u00fcr<\/a> sem reynir a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra af hverju h\u00f6mlun \u00e1 enduruppt\u00f6ku d\u00f3pam\u00edns b\u00e6tir heilsu ge\u00f0klofasj\u00faklinga \u00fe\u00f3tt skortur \u00e1 d\u00f3pam\u00edni valdi ekki ge\u00f0klofa me\u00f0 \u00feessari saml\u00edkingu:<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">\u00cdmynda\u00f0u \u00fe\u00e9r a\u00f0 \u00fe\u00fa s\u00e9rt staddur \u00ed herbergi \u00fear sem er alltof heitt vegna \u00feess a\u00f0 eldur logar glatt \u00ed arni. Ef \u00fe\u00fa s\u00e9r\u00f0 ekki arininn veistu ekki af hverju er svona heitt \u00ed herberginu. \u00deegar \u00fe\u00fa opnar glugga k\u00f3lnar og \u00fe\u00fa kannt a\u00f0 segja vi\u00f0 sj\u00e1lfan \u00feig: \u201eOrs\u00f6k mollunnar \u00ed herberginu er glugginn.\u201c\u00a0 En au\u00f0vita\u00f0 veldur arineldurinn hitanum og \u00fea\u00f0 a\u00f0 opna gluggann gefur einungis t\u00edmabundna fr\u00f3.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00deessa samsv\u00f6runarsk\u00fdringu m\u00e6tti au\u00f0veldlega heimf\u00e6ra upp \u00e1 virkni \u00feunglyndislyfja, a\u00f0 \u00fev\u00ed gefnu a\u00f0 \u00feau virki \u00e1 \u00feunglyndi en um \u00fea\u00f0 eru skiptar sko\u00f0anir sem \u00e9g geri grein fyrir \u00ed n\u00e6stu f\u00e6rslu.\u00a0\u00c9g hef pr\u00f3fa\u00f0 lyfin sem \u00e9g taldi upp \u00ed upphafi (fyrir utan MAO-blokkann en \u00e9g pr\u00f3fa\u00f0i annan MAO-blokka). Ekkert \u00feeirra virka\u00f0i vitund \u00e1 \u00feunglyndi mitt. \u00c9g held\u00a0samt a\u00f0 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00f6nnur lyf sem m\u00e9r hafa veri\u00f0 gefin undanfarinn r\u00faman \u00e1ratug (ge\u00f0klofalyf, ge\u00f0hvarfas\u00fdkilyf, ge\u00f0rofslyf, flogaveikilyf, taugalyf, r\u00f3andi lyf, \u00f6rvandi lyf og svefnlyf) hafi \u00feessi lyf veri\u00f0 tilt\u00f6lulega meinlaus og \u00fev\u00ed forsvaranlegt a\u00f0 pr\u00f3fa \u00feau \u00e1 s\u00ednum t\u00edma &#8211; undanskil \u00fe\u00f3 MAO-blokkann Marplan en ska\u00f0i af \u00feeirri tilraun var umtalsver\u00f0ur fyrir mig.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0<\/font><br \/>\n\u00a0<font size=\"-1\">\u00c9g hef haft gagn af \u00fev\u00ed a\u00f0 lesa eftirtali\u00f0 um bo\u00f0efnakerfi heilans, bo\u00f0efna\u00f3stands-hugarsm\u00ed\u00f0ina og verkun \u00feunglyndislyfja, auk \u00feeirra heimilda sem v\u00edsa\u00f0 er \u00ed \u00far f\u00e6rslunni:<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">1. Hluti \u2013 heilinn og helstu taugafr\u00e6\u00f0ilegu atri\u00f0i \u00ed <i><a href=\"http:\/\/www2.lydheilsustod.is\/media\/nams_og_fraedsluefni\/heilinn_kynning_med_glarum.pdf\">Kynning me\u00f0 gl\u00e6runum<\/a><\/i> \u00e1 vef L\u00fd\u00f0heilsust\u00f6\u00f0var.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Andrews o.fl.\u00a0 <a href=\"http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3334530\/\"><i>Primum Non Nocere<\/i>: An Evolutionary Analysis of Whether Antidepressants Do More Harm than Good<\/a> \u00ed <i>Frontiers of\u00a0 Psychology <\/i>2012;3.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Hei\u00f0a Mar\u00eda Sigur\u00f0ard\u00f3ttir. \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.is\/?id=5408\">Hva\u00f0 eru taugabo\u00f0 og hvernig verka \u00feau?<\/a>\u201c <i>V\u00edsindavefurinn<\/i> 15.11.2005.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Moncrieff, Joanna. <i>The Myth of the Chemical Cure. A Critique of Psychiatric Drug Treatment<\/i>. 2008.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Steind\u00f3r J. Erlingsson. Liggur ge\u00f0i\u00f0 \u00ed l\u00edffr\u00e6\u00f0inni? \u00ed <a href=\"http:\/\/www.raunvis.hi.is\/~steindor\/felagsradgjafar.pdf\">Gl\u00edmir ge\u00f0l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0in vi\u00f0 hugmyndafr\u00e6\u00f0ilega kreppu? Um v\u00edsindi og hagsmuni<\/a>, sem birtist \u00ed <i>T\u00edmariti f\u00e9lagsr\u00e1\u00f0gjafa<\/i> 1. tbl. 5. \u00e1rg. 2011.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deur\u00ed\u00f0ur \u00deorbjarnard\u00f3ttir. \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.is\/?id=50547\">Hver er munurinn \u00e1 taugahorm\u00f3ni og taugabo\u00f0efni?<\/a>\u201c <i>V\u00edsindavefurinn<\/i> 16.9.2009.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deur\u00ed\u00f0ur \u00deorbjarnard\u00f3ttir. \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.is\/?id=3796\">Hvernig starfar bo\u00f0skiptakerfi l\u00edkamans?<\/a>\u201c <i>V\u00edsindavefurinn 14.10.2003<\/i>.<\/font><br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Einfalda svari\u00f0 vi\u00f0 \u00feessari spurningu er j\u00e1. En \u00fe\u00e1 er liti\u00f0 framhj\u00e1 \u00feeirri sta\u00f0reynd a\u00f0 \u00feunglyndislyf vir\u00f0ast virka l\u00edti\u00f0 betur en lyfleysa; a\u00f0 \u00feau eru reist \u00e1 tilg\u00e1tum en ekki v\u00edsindalegum grunni; a\u00f0 \u00feau kunni <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2012\/10\/01\/virka-thunglyndislyf\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-445","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gedlyf"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":640,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/445\/revisions\/640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}