{"id":494,"date":"2013-03-24T23:56:23","date_gmt":"2013-03-24T23:56:23","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-03-24\/hver-er-dyrlingur-prjons-2\/"},"modified":"2013-11-19T09:55:33","modified_gmt":"2013-11-19T09:55:33","slug":"hver-er-dyrlingur-prjons-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/03\/24\/hver-er-dyrlingur-prjons-2\/","title":{"rendered":"Hver er d\u00fdrlingur prj\u00f3ns?"},"content":{"rendered":"<p><font size=\"-1\">\u00de\u00f3tt prj\u00f3naskapur s\u00e9 me\u00f0 g\u00f6fugustu i\u00f0ju er vafam\u00e1l hvort nokkur d\u00fdrlingur hefur alfari\u00f0 \u00e1 sinni k\u00f6nnu a\u00f0 veita himneska hj\u00e1lp vi\u00f0 lykkjufalli e\u00f0a redda prj\u00f3nlesi me\u00f0 kraftaverki, \u00fea\u00f0 er ekki einu sinni \u00e1 hreinu hvern best er a\u00f0 \u00e1kalla \u00ed \u00feessum efnum. \u00deetta kemur \u00f3neitanlega \u00e1 \u00f3vart \u00fev\u00ed flest handverk\/handverksmenn eiga s\u00e9r sinn eigin d\u00fdrling &#8211; af hverju ekki prj\u00f3nakonur (af b\u00e1\u00f0um kynjum)?<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Nokkrir eru \u00feeir \u00fe\u00f3 heil\u00f6gu mennirnir (af b\u00e1\u00f0um kynjum) sem s\u00e9rstaklega eru tengdir prj\u00f3ni en \u00fev\u00ed mi\u00f0ur hafa \u00feeir \u00fdmislegt anna\u00f0 \u00e1 sinni k\u00f6nnu sem \u00feeir eru \u00feekktari fyrir, sumt ansi langt fr\u00e1 prj\u00f3ni.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd ritinu <i>Dictionnaire Universel de Commerce<\/i>, \u00fatg. 1723, eftir Savary des Bruslons, segir af gildi (i\u00f0na\u00f0armannasamt\u00f6kum) prj\u00f3nara \u00ed Par\u00eds, Gildi heilags Fiacra, sem stofna\u00f0 var 1527. D\u00fdrlingur prj\u00f3naranna var heilagur Fiacra, l\u00edklega valinn vegna \u00feess a\u00f0 hann var talinn skoskur konungssonur og Frakkarnir h\u00f6f\u00f0u \u00fea\u00f0 fyrir satt a\u00f0 prj\u00f3nakunn\u00e1tta hef\u00f0i borist fr\u00e1 Skotlandi. \u00d6nnur yngri heimild segir a\u00f0 heilagur Fiacra hafi veri\u00f0 or\u00f0inn d\u00fdrlingur franskra h\u00fafuger\u00f0armanna meir en 150 \u00e1rum \u00e1\u00f0ur en prj\u00f3nagildi\u00f0 valdi hann sem sinn d\u00fdrling.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\"><a href=\"http:\/\/www.catholic.org\/saints\/saint.php?saint_id=276\">Heilagur Fiacra<\/a> var \u00edrskur munkur \u00e1 sj\u00f6undu \u00f6ld, sem \u00fev\u00e6ldist um og enda\u00f0i \u00ed Frakklandi. Hann undi s\u00e9r vi\u00f0 d\u00e6miger\u00f0a helgimannai\u00f0ju \u00ed lifanda l\u00edfi: Ba\u00f0st fyrir, fasta\u00f0i, sinnti sj\u00fakum, r\u00e6kta\u00f0i gar\u00f0inn sinn o.s.fr. Honum var meinilla vi\u00f0 konur og kvenf\u00f3lki var alfari\u00f0 banna\u00f0ur a\u00f0gangur a\u00f0 klaustrinu sem hann stofna\u00f0i.<\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/heilagur_fiacra.jpg?resize=289%2C182\" alt=\"Fiacra d\u00fdrlingur prj\u00f3ns\" align=\"left\" height=\"182\" width=\"289\" \/><font size=\"-1\">Sem d\u00fdrlingur er heilagur Fiacra \u00feekktastur fyrir a\u00f0 vera verndari gar\u00f0yrkju og l\u00e6kningarjurta. En jafnframt er hann d\u00fdrlingur \u00feeirra sem \u00fej\u00e1st af kynsj\u00fakd\u00f3mum (\u00feetta hlutverk er tengt and\u00fa\u00f0 hans \u00e1 konum); d\u00fdrlingur \u00feeirra sem \u00fej\u00e1st af gyllin\u00e6\u00f0 (sem var k\u00f6llu\u00f0 veiki heilags Fiacra \u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum) og svo er hann d\u00fdrlingur leigub\u00edlstj\u00f3ra! Mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00feessi hlutverk heilags Fiacra finnst m\u00e9r ekki s\u00e9rlega g\u00e6fulegt a\u00f0 fela honum einnegin gu\u00f0lega umsj\u00e1 me\u00f0 prj\u00f3naskap \u00fe\u00f3tt franskir prj\u00f3narar \u00ed i\u00f0na\u00f0arsamt\u00f6kum hafi kosi\u00f0 svo endur fyrir l\u00f6ngu.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c1 myndinni s\u00e9st stytta af heil\u00f6gum Fiacra sem a\u00f0ald\u00fdrlingi \u00edrskra gar\u00f0yrkjumanna. Fiacra starir \u00e1 akarn sem hann heldur \u00e1.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">Austurkirkjan b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1 meira a\u00f0la\u00f0andi d\u00fdrling fyrir tr\u00faa\u00f0ar prj\u00f3nakonur en s\u00fa r\u00f3mversk-ka\u00fe\u00f3lska, <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Parascheva_of_the_Balkans\">heilaga Paraskevu<\/a>. Paraskeva er l\u00edka k\u00f6llu\u00f0 Petka, hugsanlega vegna \u00feess a\u00f0 slavneskar go\u00f0sagnir af hei\u00f0inni gy\u00f0ju me\u00f0 \u00fev\u00ed nafni (nafni\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir f\u00f6studagur og paraskevi er gr\u00edska or\u00f0i\u00f0 yfir f\u00f6studag)\u00a0hafi blandast vi\u00f0 helgis\u00f6gur af Paraskevu. Heil\u00f6g Paraskeva er svo kennd vi\u00f0 \u00fdmis slavnesk l\u00f6nd eftir smekk enda vins\u00e6ll d\u00fdrlingur \u00fear eystra.<\/font><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"10\" vspace=\"10\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/sankti_petka.jpg?resize=288%2C202\" alt=\"Petka d\u00fdrlingur prj\u00f3nakvenna\" align=\"right\" height=\"202\" width=\"288\" \/><font size=\"-1\">Paraskeva f\u00e6ddist \u00ed n\u00e1grenni Konstant\u00edn\u00f3pel \u00ed Tyrklandi einhvern t\u00edma \u00e1 11. \u00f6ld og var d\u00f3ttir velst\u00e6\u00f0ra landeigenda. En \u00feegar h\u00fan var t\u00edu \u00e1ra g\u00f6mul bo\u00f0a\u00f0i raust gu\u00f0s henni a\u00f0 fylgja s\u00e9r og afneita \u00f6\u00f0ru. Svo Petka litla gaf f\u00e1t\u00e6kum \u00f6ll s\u00edn f\u00f6t og allt sitt d\u00f3t og h\u00e9lt til Konstant\u00edn\u00f3pel, foreldrum hennar til mikillar arm\u00e6\u00f0u. Petka fl\u00e6ktist um (enda leitu\u00f0u foreldrarnir hennar \u00e1kaft), gekk \u00ed klaustur, heims\u00f3tti Jer\u00fasalem og lif\u00f0i f\u00e1brotnu tr\u00faarl\u00edfi. Engill birtist henni \u00ed draumi \u00feegar h\u00fan var 25 \u00e1ra g\u00f6mul og sag\u00f0i henni a\u00f0 sn\u00faa heim, sem h\u00fan og ger\u00f0i en tveimur \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar l\u00e9st h\u00fan. Helgum d\u00f3mum hennar (gripum og l\u00edkamsleifum) var dreift \u00e1 kirkjur \u00ed n\u00e1grenninu, seinna meir voru \u00fe\u00e6r fluttar til Belgrad, svo til Konstant\u00edn\u00f3pel en \u00e1 endanum var \u00feeim safna\u00f0 saman \u00ed kirkju \u00ed R\u00famen\u00edu.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Kannski er \u00fea\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 Paraskeva gaf f\u00e1t\u00e6kum kl\u00e6\u00f0i s\u00edn a\u00f0 h\u00fan er h\u00f6fu\u00f0d\u00fdrlingur spunakvenna, saumakvenna, vefara og prj\u00f3nakvenna.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd gr\u00edsk-or\u00fe\u00f3doxu kirkjunni er <a href=\"http:\/\/12121.hostinguk.com\/petka.htm\">14. okt\u00f3ber helgidagur Petku\/Parachevu<\/a>.\u00a0 \u00c1 s\u00ed\u00f0unni sem kr\u00e6kt er \u00ed kemur fram a\u00f0 \u00feennan dag, \u00ed B\u00falgar\u00edu, megi konur helst ekki lyfta litla fingri og stranglega er banna\u00f0 a\u00f0 spinna e\u00f0a prj\u00f3na. (\u00cd sumum b\u00falg\u00f6rskum \u00feorpum r\u00edkir algert bann vi\u00f0 a\u00f0 snerta \u00e1 ull n\u00e6stu t\u00f3lf dagana \u00e1 eftir.) Samkv\u00e6mt \u00fej\u00f3\u00f0tr\u00fanni birtist heil\u00f6g Petka \u00ed sn\u00e1ksl\u00edki \u00feeim konum sem vinna me\u00f0 ull \u00e1 helgidegi hennar.\u00a0<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Litlum s\u00f6gum fer af \u00e1huga gr\u00edsk-ka\u00fe\u00f3lskra \u00e1 a\u00f0 dubba upp n\u00fdjan prj\u00f3nad\u00fdrling, enda Petka svo sem \u00e1g\u00e6t til starfans, en r\u00f3mversk-ka\u00fe\u00f3lskar prj\u00f3nakonur eru sumar ekki hrifnar af honum Fiacra og vilja f\u00e1 almennilegan einkad\u00fdrling prj\u00f3ns. Eru \u00fear helst nefndar sem kand\u00eddatar <a href=\"http:\/\/www.stgemmagalgani.com\/2009\/01\/life-of-st-gemma-galgani.html\">heil\u00f6g Gemma Galgani<\/a> (d. 1903 og tekin \u00ed heilagra manna t\u00f6lu \u00e1ri\u00f0 1940) og <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rafqa_Pietra_Choboq_Ar-Ray%C3%A8s\">heil\u00f6g Rafqa<\/a> (d. 1914 og tekin \u00ed heilagra manna t\u00f6lu \u00e1ri\u00f0 2001). B\u00e1\u00f0ar voru i\u00f0nar prj\u00f3nakonur \u00ed lifanda l\u00edfi.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">V\u00e9r l\u00faterstr\u00faar e\u00f0a jafnvel vantr\u00faar prj\u00f3nakonur getum l\u00e1ti\u00f0 okkur f\u00e1tt um finnast og haldi\u00f0 \u00e1fram a\u00f0 passa okkar lykkjur sj\u00e1lfar. En \u00fea\u00f0 v\u00e6ri samt \u00f3neitanlega gaman a\u00f0 \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0ur d\u00fdrlingur prj\u00f3ns v\u00e6ri til &#8230;<\/font><br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00de\u00f3tt prj\u00f3naskapur s\u00e9 me\u00f0 g\u00f6fugustu i\u00f0ju er vafam\u00e1l hvort nokkur d\u00fdrlingur hefur alfari\u00f0 \u00e1 sinni k\u00f6nnu a\u00f0 veita himneska hj\u00e1lp vi\u00f0 lykkjufalli e\u00f0a redda prj\u00f3nlesi me\u00f0 kraftaverki, \u00fea\u00f0 er ekki einu sinni \u00e1 hreinu hvern <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/03\/24\/hver-er-dyrlingur-prjons-2\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saga-prjons"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=494"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":591,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/494\/revisions\/591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}