{"id":513,"date":"2013-06-02T21:49:13","date_gmt":"2013-06-02T21:49:13","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-06-02\/eg-held-eg-skilji-gedlaekna\/"},"modified":"2013-11-19T09:43:42","modified_gmt":"2013-11-19T09:43:42","slug":"eg-held-eg-skilji-gedlaekna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/06\/02\/eg-held-eg-skilji-gedlaekna\/","title":{"rendered":"\u00c9g held \u00e9g skilji ge\u00f0l\u00e6kna"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0<\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">7 jan\u00faar 2011 var \u00e9g dregin me\u00f0 valdi fr\u00e1 vinnu minni, sett \u00ed l\u00f6greglub\u00edl og keyr\u00f0 \u00e1 ge\u00f0deild. \u00dear var \u00e9g l\u00e1tin dvelja inni \u00ed herbergi \u00e1n nokkura \u00fatsk\u00fdringa hvers vegna. \u00dea\u00f0 var f\u00f6studagur og \u00e9g fekk engin sv\u00f6r fyrr en \u00e1 m\u00e1nudegi eftir a\u00f0 hafa legi\u00f0 fyrir alla helgina me\u00f0 \u00feunga hugun og buga\u00f0 stolt. N\u00e6stu 3 m\u00e1nu\u00f0ir eru \u00ed m\u00f3\u00f0u \u2013 en \u00e9g man \u00fe\u00f3 a\u00f0 hur\u00f0ar deildarinnar voru l\u00e6star og ef \u00e9g var\u00f0 hr\u00e6dd \u00fe\u00e1 f\u00e9kk \u00e9g sprautur og var l\u00e1tin sofa \u00far m\u00e9r hr\u00e6\u00f0sluna. \u00c9g f\u00e9kk ekki a\u00f0 vita hva\u00f0a lyf var veri\u00f0 a\u00f0 d\u00e6la \u00ed l\u00edkamann minn n\u00e9 hversvegna \u2013 sterkir menn s\u00e1u um a\u00f0 halda m\u00e9r \u00feegar \u00e9g bar\u00f0ist fyrir l\u00edfi m\u00ednu.<\/font><font size=\"-1\">L\u00e6knirinn minn tala\u00f0i vart vi\u00f0 mig og sag\u00f0i mig sj\u00faka \u2013 a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri \u00ed ge\u00f0rofs\u00e1standi og a\u00f0 \u00fea\u00f0 yr\u00f0i a\u00f0 d\u00e6la \u00ed mig lyfjum til \u00feess a\u00f0 n\u00e1 m\u00e9r g\u00f3\u00f0ri. Andlegt \u00e1stand mitt var engu verra en fyrri m\u00e1nu\u00f0i og \u00e1r &#8211; ge\u00f0rofs\u00e1stand var ekki til sta\u00f0ar. \u00c9g er einhverf og \u00e1tti \u00fev\u00ed erfitt me\u00f0 a\u00f0 umgangast f\u00f3lk og horfa \u00ed augu \u00feess \u2013 vegna van\u00feekkingar \u00fe\u00e1 \u00fe\u00f3tti \u00e9g ge\u00f0rofsleg.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">16 mars 2011 f\u00e9kk \u00e9g sprautu \u2013 mj\u00f6g sterka bl\u00f6ndu \u00e6tlu\u00f0 veikustu ge\u00f0klofasj\u00faklingunum \u2013 \u00e9g reyndi a\u00f0 kalla \u00e1 hj\u00e1lp \u00e1 me\u00f0an 6 st\u00e6\u00f0ir karlmenn h\u00e9ldu m\u00e9r ni\u00f0ri og girtu ni\u00f0ur n\u00e6rbuxurnar m\u00ednar til \u00feess a\u00f0 hj\u00fakrunarfr\u00e6\u00f0ingurinn g\u00e6ti sprauta\u00f0 efninu \u00ed rasskinn m\u00edna.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c9g var svo hr\u00e6dd a\u00f0 \u00e9g upplif\u00f0i mig fara \u00fat \u00far l\u00edkamanum og horfa \u00e1 \u00e1standi\u00f0, andliti m\u00ednu var \u00fer\u00fdst ofan\u00ed koddann svo \u00e9g gat ekki anda\u00f0. \u00c9g upplif\u00f0i sj\u00e1lfa mig sem misnota\u00f0 d\u00fdr \u2013 \u00fev\u00ed \u00e9g var ekki meira \u00ed hugum \u00feessa manna en \u00f3\u00feekkt d\u00fdr sem var ekki kjurrt \u00e1 me\u00f0an \u00fea\u00f0 var veri\u00f0 a\u00f0 mis\u00feyrma \u00fev\u00ed.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">D\u00f6gum s\u00ed\u00f0ar \u00f3ska\u00f0i \u00e9g svara um \u00fea\u00f0 hva\u00f0 sprauturnar h\u00f6f\u00f0u a\u00f0 geyma \u2013 m\u00e9r var sagt a\u00f0 hver sprauta v\u00e6ri inni \u00ed l\u00edkamanum \u00ed 6 vikur \u2013 en a\u00f0 endurtaka \u00feyrfti lyfjagj\u00f6f \u00e1 2 vikna fresti &#8211; \u00fea\u00f0 var gert \u00ed eitt skipti eftir \u00feetta.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">2 vikum s\u00ed\u00f0ar l\u00e1 \u00e9g n\u00e6r me\u00f0vitundarlaus \u00ed f\u00f3sturstellingu uppi \u00ed r\u00fami h\u00e1gr\u00e1tandi \u2013 og \u00f3skandi eftir m\u00f6mmu minni vi\u00f0 r\u00famstokkinn. Brj\u00f3stin m\u00edn voru full af mj\u00f3lk vegna aukaverkanna lyfjanna svo \u00e9g var\u00f0 a\u00f0 mj\u00f3lka mig eins og eftir barnsbur\u00f0. \u00c9g l\u00e1 fyrir h\u00e1gr\u00e1tandi \u00ed r\u00famlega 3 m\u00e1nu\u00f0i \u2013 aukaverkanir lyfja dr\u00e1pu mig n\u00e6stum \u00fev\u00ed. \u00c9g var svo kvalin a\u00f0 \u00e9g get ekki l\u00fdst me\u00f0 or\u00f0um hversu veik \u00e9g var \u2013 mamma m\u00edn f\u00f3r gr\u00e1tandi fr\u00e1 m\u00e9r og gr\u00e1tba\u00f0 l\u00e6knanna a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 pynta mig.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Til \u00feess a\u00f0 ni\u00f0url\u00e6gja mig enn frekar var \u00e9g l\u00e1tin pissa \u00ed glas til \u00feess a\u00f0 athuga hvort \u00e9g v\u00e6ri \u00f3l\u00e9tt &#8211; l\u00e6knarnir tr\u00fa\u00f0u ekki a\u00f0 allar \u00feessar breytingar \u00e1 l\u00edkama m\u00ednum v\u00e6ru vegna \u00feeirra mistaka &#8211; \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00e9g hafi sagt \u00feeim a\u00f0 \u00e9g \u00e6tti engan mann og hef\u00f0i ekki sofi\u00f0 hj\u00e1 lengi \u00fe\u00e1 s\u00f6g\u00f0u \u00feeir mig of ge\u00f0veika til \u00feess a\u00f0 muna eftir \u00fev\u00ed hef\u00f0i \u00fea\u00f0 gerst.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd 6 m\u00e1nu\u00f0i var m\u00e9r haldi\u00f0 inni \u00e1 l\u00e6stri deild, \u00feegar \u00e9g reyndi a\u00f0 segja l\u00e6knunum a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri ekki haldin ge\u00f0rofsj\u00fakd\u00f3m \u00fe\u00e1 hristu \u00feeir hausinn og s\u00f6g\u00f0u mig \u00ed afneitun. \u00dea\u00f0 var ekki fyrr en \u00e9g var send fr\u00e1 deild 33c til kleppsp\u00edtala a\u00f0 l\u00e6knar s\u00e1u berlega a\u00f0 \u00e9g var engin ge\u00f0rofssj\u00faklingur. Lyfjagj\u00f6f var \u00fev\u00ed st\u00f6\u00f0vu\u00f0 og f\u00f3ru n\u00e6stu 3 m\u00e1nu\u00f0ir \u00ed \u00fea\u00f0 a\u00f0 draga mig fram \u00far r\u00fami og halda m\u00e9r lifandi. \u00c1hrif lyfja v\u00f6r\u00f0u \u00ed l\u00edkama m\u00ednum \u00ed 12- 15 vikur og var \u00e9g \u00edlla kvalinn \u00ed \u00feann t\u00edma \u2013 svo \u00edlla kvalin a\u00f0 \u00e9g get varla hugsa\u00f0 til \u00feess \u00e1stands sem \u00e9g var \u00ed. \u00c9g ba\u00f0 m\u00f6mmu m\u00edna eitt skipti\u00f0 a\u00f0 drepa mig &#8211; \u00e9g gat ekki fari\u00f0 fram \u00far r\u00faminu, ba\u00f0a\u00f0 mig e\u00f0a kl\u00e6tt.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(\u00dar f\u00e6rslunni Tungli\u00f0 Tungli\u00f0 taktu mig og ber\u00f0u mig upp til sk\u00fdja!, 10. desember 2012, \u00e1 <i><a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20121030000000\/http:\/\/larakristin.com\/\">larakristin.com<\/a><\/i>, kr\u00e6kt er \u00ed afrit \u00e1 <i>Vefsafninu.<\/i>)<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00deessi l\u00fdsing er ekki fr\u00e1 d\u00f6gum hrossal\u00e6kninganna miklu, ge\u00f0l\u00e6kninga fram yfir mi\u00f0ja s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld, heldur greinir \u00ed textanum\u00a0fr\u00e1 atbur\u00f0um sem ger\u00f0ust \u00ed hittifyrra. \u00cd f\u00e6rslunni kemur og fram a\u00f0 ge\u00f0l\u00e6knirinn hefur ekki be\u00f0i\u00f0 sj\u00faklinginn afs\u00f6kunar \u00e1 me\u00f0fer\u00f0inni, \u00fe\u00f3tt Landsp\u00edtalinn hafi be\u00f0i\u00f0 hann formlega afs\u00f6kunar (<a href=\"http:\/\/www.dv.is\/frettir\/2012\/9\/29\/lara-kristin-saga-um-fordoma-saga-um-utilokun-saga-um-ofbeldi\/\">\u00feetta var ekki \u00ed fyrsta sinn sem sj\u00faklingurinn var lag\u00f0ur inn \u00e1 ge\u00f0deild, haldi\u00f0 \u00ed einangrun og gefin sterk ge\u00f0klofalyf<\/a>). <a href=\"http:\/\/www.mbl.is\/smartland\/heilsa\/2012\/08\/19\/er_einhverf_ekki_gedveik\/\">Sj\u00faklingurinn var s\u00ed\u00f0ar greindur einhverfur<\/a> og hefur aldrei \u00fej\u00e1\u00f0st af ge\u00f0klofa, ge\u00f0rofi e\u00f0a neinum \u00feeim sj\u00fakd\u00f3mi sem yfirl\u00e6knir ge\u00f0deildarinnar greindi hann me\u00f0 og sveifst einskis til a\u00f0 l\u00e6kna. <a href=\"http:\/\/www.frettatiminn.is\/frettir\/rong_sjukdomsgreining_grundvollur_ad_forraedissviptingu\">Forr\u00e6\u00f0i yfir barni var d\u00e6mt af sj\u00faklingnum<\/a> vegna \u00feess a\u00f0 hann \u00e1tti s\u00f6gu um innlagnir \u00e1 ge\u00f0deild Landsp\u00edtala &#8211; \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 yfirma\u00f0ur ge\u00f0svi\u00f0s hafi \u00fatsk\u00fdrt fyrir d\u00f3mst\u00f3lum a\u00f0 sj\u00fakd\u00f3msgreiningin hafi veri\u00f0 r\u00f6ng og a\u00f0 me\u00f0fer\u00f0in sem\u00a0yfirl\u00e6knir ge\u00f0deildar stj\u00f3rna\u00f0i hef\u00f0i valdi\u00f0 ge\u00f0klofa\/ge\u00f0rofseinkennunum.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00deegar \u00feetta m\u00e1l komst \u00ed h\u00e1m\u00e6li \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum bj\u00f3st \u00e9g vi\u00f0 a\u00f0 einhver ge\u00f0l\u00e6knir myndi tj\u00e1 sig eitthva\u00f0 \u00ed sambandi vi\u00f0 \u00fea\u00f0 &#8230; m\u00e1 t.d. \u00e6tla a\u00f0 sj\u00fakd\u00f3msgreining s\u00e9 alla jafna jafnmiki\u00f0 lott\u00f3 og \u00ed \u00feessu tilviki? V\u00e6ri ekki r\u00e9tt a\u00f0 uppl\u00fdsa almenning um \u00e1 hva\u00f0a v\u00edsindum ge\u00f0l\u00e6knar byggja \u00ed sj\u00fakd\u00f3msgreiningu? \u00de\u00f3tti \u00edslenskum ge\u00f0l\u00e6knum \u00feetta d\u00e6mi vera \u00fea\u00f0 saklaust a\u00f0 enginn s\u00e1 tilefni til a\u00f0 segja sko\u00f0un s\u00edna \u00e1 \u00fev\u00ed? E\u00f0a er samtrygging ge\u00f0l\u00e6kna \u00e1 \u00cdslandi svo mikil, \u00fe\u00f6rf \u00feeirra\u00a0fyrir a\u00f0 sn\u00faa b\u00f6kum saman og sl\u00e1 um sj\u00e1lfa sig skjaldborg, a\u00f0 enginn \u00feeirra \u00feorir a\u00f0 tj\u00e1 sig?<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Eftir a\u00f0 hafa lesi\u00f0 tv\u00e6r b\u00e6kur um s\u00f6gu ge\u00f0l\u00e6kninga \u00ed Danm\u00f6rku (<i>Det hvide snit. Psykokirurgi og dansk psykiatri 1922-1983<\/i> og <i>Psykiatriens Historie i Danmark<\/i>), \u00e1samt au\u00f0vita\u00f0 <i>A History of Psychiatry from the Era of the Asylum to the Age of Prozac<\/i> eftir Edward Shorter og talsvert af greinum um efni\u00f0, er m\u00e9r lj\u00f3st a\u00f0:<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">A) <b>Ge\u00f0l\u00e6kningar byggjast ekki og hafa aldrei byggst \u00e1 v\u00edsindalegum grunni<\/b>. H\u00e9r er \u00e1tt vi\u00f0 a\u00f0 orsakir ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma eru jafn huldar og fyrrum, l\u00e6kningaa\u00f0fer\u00f0ir eru sjaldnast studdar v\u00edsindalegum forsendum (t.d. veit enginn hvernig raflost virka \u00e1 heila, forsendur \u00feunglyndislyfja, bo\u00f0efnarugli\u00f0, er getg\u00e1ta sem n\u00faor\u00f0i\u00f0 er talin heldur \u00f3sennileg, virkni \u00feunglyndislyfja umfram lyfleysu er ekki m\u00e6lanlega l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0ilega (kl\u00edn\u00edskt) markt\u00e6k. Um \u00feetta hef \u00e9g blogga\u00f0 margar f\u00e6rslur og v\u00edsa \u00ed \u00fe\u00e6r helstu, \u00fear sem jafnan er geti\u00f0 heimilda: <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-05-25\/nyju-lyfin-keisarans\/\">N\u00fdju lyfin keisarans<\/a>, <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-10-03\/virka-thunglyndislyf-eda-er-verkunin-adallega-lyfleysuahrif\/\">Virka \u00feunglyndislyf e\u00f0a er verkunin a\u00f0allega lyfleysu\u00e1hrif?<\/a> og\u00a0 <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-10-01\/virka-thunglyndislyf\/\">Virka \u00feunglyndislyf?<\/a>)\u00a0 <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Af \u00fev\u00ed a\u00f0 ge\u00f0l\u00e6kningar l\u00fata\u00a0svipu\u00f0um l\u00f6gm\u00e1lum og kukl, \u00fe.e.a.s. \u00fe\u00e6r eru bygg\u00f0ar \u00e1 \u00f3s\u00f6nnu\u00f0um tilg\u00e1tum og v\u00edsindalegum tilraunum sem ekki hafa s\u00fdnt \u00fe\u00e6r ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur sem ge\u00f0l\u00e6kningar vilja hafa fyrir satt, er skiljanlegt a\u00f0 yfirl\u00e6kni \u00e1 \u00edslenskri ge\u00f0deild finnist sj\u00e1lfsagt a\u00f0 sprauta sj\u00fakling me\u00f0 sterkum ge\u00f0lyfjum eftir greiningu sem bygg\u00f0 er \u00e1 tilg\u00e1tu \u00fat \u00ed bl\u00e1inn eins og l\u00fdst var \u00ed d\u00e6minu h\u00e9r a\u00f0 ofan. Kl\u00edn\u00edsk reynsla \u00feessa l\u00e6knis er v\u00e6ntanlega a\u00f0 margir sj\u00faklingar me\u00f0 upp\u00e1st\u00f6ndugheit ver\u00f0i mun r\u00f3legri \u00feegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 sprauta \u00fe\u00e1 duglega me\u00f0 \u00feessum lyfjum og m\u00e6tti kalla \u00fea\u00f0 a\u00f0 sj\u00faklingunum batni vi\u00f0 l\u00e6knisa\u00f0ger\u00f0ina. \u00deetta er ekki \u00f3svipa\u00f0 og \u00e1lit ge\u00f0l\u00e6kna \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld var \u00e1 gagnsemi sj\u00f3\u00f0heitra ba\u00f0a, brennisteinsol\u00edusprautunar \u00ed v\u00f6\u00f0va, l\u00f3b\u00f3t\u00f3m\u00edu og daglegra ins\u00fal\u00ednlosta vi\u00f0 ge\u00f0veiki af \u00fdmsum toga.<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">B) <b>Ge\u00f0l\u00e6knum var og er mj\u00f6g \u00ed mun a\u00f0 teljast v\u00edsindamenn me\u00f0al annarra l\u00e6kna og me\u00f0al almennings<\/b>. \u00cd s\u00f6gu ge\u00f0l\u00e6kninga \u00fair og gr\u00fair af v\u00edsindalega \u00feenkjandi ge\u00f0l\u00e6knum\/taugal\u00e6knum sem bjuggu til v\u00edsindalegar sk\u00fdringar \u00e1 a\u00f0fer\u00f0um s\u00ednum eftir \u00e1 (alveg eins og \u00feunglyndislyfjaframlei\u00f0endur n\u00fat\u00edmans stunda me\u00f0 g\u00f3\u00f0um \u00e1rangri), t.d. upphafsma\u00f0ur raflostme\u00f0fer\u00f0ar, Cerletti, sem setti fram \u00fe\u00e1 tilg\u00e1tu a\u00f0 raflost l\u00e9tu heilann framlei\u00f0a \u00f6rvandi efni sem hann kalla\u00f0i \u201eagro-agonime\u201c eftir a\u00f0 ge\u00f0l\u00e6knar f\u00f3ru \u00ed st\u00f3rum st\u00edl a\u00f0 stu\u00f0a heila sj\u00faklinga sinna.\u00a0E\u00f0a\u00a0\u00de\u00f3r\u00f0ur Sveinsson\u00a0sem \u00e1lykta\u00f0i um samband truflunar \u00ed svitakirtlum og ge\u00f0veiki eftir a\u00f0 hafa \u00e1ratugum saman sett sj\u00faklinga s\u00edna \u00ed heit b\u00f6\u00f0. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c1g\u00e6tt d\u00e6mi \u00far n\u00fat\u00edmanum, um hvernig reynt er a\u00f0 skj\u00f3ta v\u00edsindalegum sto\u00f0um undir \u00feunglyndislyfjagj\u00f6f (sem hv\u00edlir \u00e1 brau\u00f0f\u00f3tum), er yfirl\u00fdsing Evr\u00f3psku ge\u00f0l\u00e6knasamtakanna um \u00feunglyndislyf, en \u00e1lit \u00feeirra reynist, \u00feegar \u00f6llu er \u00e1 botninn hvolft, hv\u00edla \u00e1 kl\u00edn\u00edskri reynslu sem er \u00f3m\u00e6lanleg me\u00f0 \u00f6llu. (Um \u00feessa yfirl\u00fdsingu er fjalla\u00f0 \u00ed f\u00e6rslunni <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-10-09\/afstada-evropskra-gedlaekna-til-thunglyndislyfja\/\">Afsta\u00f0a evr\u00f3pskra ge\u00f0l\u00e6kna til \u00feunglyndislyfja<\/a> og kr\u00e6kt \u00ed hana \u00fea\u00f0an.) <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Saga ge\u00f0l\u00e6kninga er litu\u00f0 af \u00fer\u00e1 ge\u00f0l\u00e6kna til a\u00f0 teljast l\u00e6knar me\u00f0 l\u00e6knum og er gott a\u00f0 sko\u00f0a raflost s\u00e9rstaklega \u00ed \u00fev\u00ed sambandi:<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Helgi T\u00f3masson sag\u00f0i um raflost \u00e1ri\u00f0 1955:<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">\u00a0\u00de\u00f3tt tr\u00fa f\u00f3lks \u00e1 lyf s\u00e9 mikil, mun s\u00f6nnu n\u00e6st, a\u00f0 mun meiri s\u00e9 tr\u00fa \u00feess \u00e1 alls konar \u201et\u00e6ki\u201c, og \u00e1 \u00fea\u00f0 ekki s\u00ed\u00f0ur vi\u00f0 um l\u00e6knana sj\u00e1lfa. H\u00e9r fengu ge\u00f0l\u00e6knar upp \u00ed hendurnar t\u00e6ki, sem l\u00e9t gerast eitthva\u00f0, sem \u00feeir og f\u00f3lk s\u00e1u, t\u00e6ki, sem var au\u00f0velt \u00ed me\u00f0f\u00f6rum og flj\u00f3tt \u00e1liti\u00f0 virtist ekki gera ska\u00f0a, e\u00f0a a.m.k. ekki mikinn ska\u00f0a. \u00dea\u00f0 var \u00fev\u00ed freistandi a\u00f0 nota \u00fea\u00f0, stundum meira en minna. Samvizkuna m\u00e1tti fri\u00f0a me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 eitthva\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 gert og e.t.v. hef\u00f0i sj\u00faklingnum reitt verr af, ef \u00fea\u00f0 hef\u00f0i ekki veri\u00f0 gert.<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">(Sj\u00e1 f\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-05-19\/raflost-vid-gedveiki-herlendis\/\">Raflost vi\u00f0 ge\u00f0veiki h\u00e9rlendis<\/a>, \u00fea\u00f0an sem v\u00edsa\u00f0 er \u00ed heimildir og vitna\u00f0 \u00ed mismunandi sj\u00f3narmi\u00f0 \u00edslenskra ge\u00f0l\u00e6kna \u00e1 sj\u00f6tta \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar.)<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd b\u00f3kinni <i>Unhinged<\/i>, sem kom \u00fat \u00e1ri\u00f0 2010, segir ge\u00f0l\u00e6knirinn David Carlat um raflost (\u00ed kaflanum The Seductions of Technology, s. 167-68):<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">\u00a0\u00a0 The major problem with ECT is identical to the problem with psychiatric medications. While ECT works, we have no idea how or why. [&#8230;] I wonder why psychiatrists need to be present at all. My role was the pusher of buttons, the turner of dials, and the observer of brain waves. [- &#8211; -] If something went wrong, and the patient had a cardiatric arrhythmia or a drop in blood pressure, I moved out of the way, and let the specialists sweep in to administer emergency treatment. [- &#8211; -]<\/font><br \/>\n<font size=\"-1\">\u00a0\u00a0\u00a0 But if we left ECT to techs, we would lose the only technical procedure that we can call our own. This would be another insult to our sense of being part of the community of physicians.<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"-1\">Saga ge\u00f0l\u00e6kninga fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1 19. \u00f6ld hefur einnig \u00e1 stundum markast af bar\u00e1ttu ge\u00f0l\u00e6kna gegn almenningi, \u00fe.e.a.s. hve mikilv\u00e6gt \u00feeim hefur \u00fe\u00f3tt a\u00f0 afneita \u00fev\u00ed a\u00f0 almenningur, t.d. sj\u00faklingar, hef\u00f0i minnsta vit \u00e1 ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3mum og me\u00f0fer\u00f0 \u00feeirra. Deilur Knuds Pontoppidan vi\u00f0 Amalie Skram o.fl. (sj\u00e1 f\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-04-25\/danskar-gedlaekningar-1850-1920\/\">Danskar ge\u00f0l\u00e6kningar 1850-1920<\/a>) sn\u00e9rust a\u00f0 hluta til um \u00feetta, grein Gu\u00f0finnu Eydal um kaff\u00e6ringar og illa me\u00f0fer\u00f0 \u00e1 sj\u00faklingum \u00e1 Kleppi \u00ed t\u00ed\u00f0 \u00de\u00f3r\u00f0ar Sveinssonar og svar \u00de\u00f3r\u00f0ar vi\u00f0 gagnr\u00fdninni eru l\u00edka gott d\u00e6mi um v\u00f6rn ge\u00f0l\u00e6knis gegn \u00e1liti sj\u00faklings bygg\u00f0u \u00e1 heilbrig\u00f0ri skynsemi. (Sj\u00e1 f\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-05-08\/upphaf-gedlaekninga-a-islandi\/\">Upphaf ge\u00f0l\u00e6kninga \u00e1 \u00cdslandi<\/a>.) <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00cd tilviki sj\u00faklingsins sem \u00e9g vitna\u00f0i \u00ed efst \u00ed \u00feessari f\u00e6rslu var eftir atvikin sem h\u00fan l\u00fdsir sett sem skilyr\u00f0i fyrir \u00fej\u00f3nustu ge\u00f0svi\u00f0s a\u00f0 sj\u00faklingurinn tj\u00e1\u00f0i sig ekki \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum (sj\u00e1 f\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-05-14\/hafa-gedsjuklingar-ekki-malfrelsi\/\">Hafa ge\u00f0sj\u00faklingar ekki m\u00e1lfrelsi?<\/a>). Ef illm\u00f6gulegt er a\u00f0\u00a0verja \u201el\u00e6knisme\u00f0fer\u00f0\u201c fyrir\u00a0heilbrig\u00f0ri skynsemi\u00a0almennings er kannski best a\u00f0 ekkert vitnist. Til eru d\u00e6mi \u00feess a\u00f0 sj\u00faklingurinn sj\u00e1lfur s\u00e9 ekki uppl\u00fdstur um sj\u00fakd\u00f3msgreininguna sem bendir til a\u00f0 ge\u00f0l\u00e6knar telji almenning\u00a0ekki botna miki\u00f0 \u00ed \u00feeirra\u00a0miklu fr\u00e6\u00f0um og \u00fev\u00ed \u00f3\u00fearft a\u00f0 nefna \u00feetta.\u00a0(Sj\u00e1 fr\u00e9ttina <a href=\"http:\/\/www.dv.is\/frettir\/2012\/2\/9\/laeknafelagid-faer-baukinn\/\" title=\"Si\u00f0anefnd og L\u00e6knabla\u00f0i\u00f0 tapa m\u00e1li\">Si\u00f0anefnd l\u00e6knaf\u00e9lagsins f\u00e6r \u00e1 baukinn<\/a>, \u00ed <em>DV<\/em> 9. feb. 2012.) Sj\u00e1lf hef \u00e9g reynslu af \u00fev\u00ed a\u00f0 vera \u201esagt upp sem sj\u00faklingi\u201c af \u00fev\u00ed ge\u00f0l\u00e6kninum m\u00ednum fyrrverandi hugna\u00f0ist ekki a\u00f0 \u00e9g fjalla\u00f0i um ge\u00f0l\u00e6kningar \u00e1 bloggi, eigin sj\u00fakras\u00f6gu \u00fear me\u00f0 talda (sj\u00e1 f\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2012-11-14\/gedlaeknir-dompar-sjuklingi-vegna-bloggs\/\" title=\"Engilbert Sigur\u00f0sson ge\u00f0l\u00e6knir\">Ge\u00f0l\u00e6knir d\u00f6mpar sj\u00faklingi vegna bloggs<\/a>). <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Af \u00feessum d\u00e6mum dreg \u00e9g \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun a\u00f0 allt fr\u00e1 \u00ed \u00e1rdaga ge\u00f0l\u00e6kninga og til dagsins \u00ed dag hafi ge\u00f0l\u00e6knum\u00a0l\u00edka\u00f0 einkar illa a\u00f0 \u00f3t\u00edndur p\u00f6pullinn bygg\u00f0i \u00e1 eigin skynsemi um ge\u00f0l\u00e6kningar e\u00f0a l\u00e6si s\u00e9r til um ge\u00f0l\u00e6kningar, svo ekki s\u00e9 tala\u00f0 um a\u00f0\u00a0hann tj\u00e1i sig um reynslu af ge\u00f0l\u00e6kningum. Landsa\u00f0gangur a\u00f0 v\u00edsindat\u00edmaritum\u00a0um ge\u00f0l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i\u00a0hl\u00fdtur a\u00f0 fara \u00ed taugarnar \u00e1 \u00feeim einhverjum &#8230;<\/font><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p><font size=\"-1\">C) <b>Til a\u00f0 styrkja st\u00f6\u00f0u s\u00edna standa ge\u00f0l\u00e6knar saman, for\u00f0ast gagnr\u00fdni, for\u00f0ast jafnvel gagnr\u00fdna hugsun, og g\u00e6ta a\u00f0 or\u00f0spori st\u00e9ttarinnar<\/b>. Edward Shorter hefur bent \u00e1 a\u00f0 ge\u00f0l\u00e6knar s\u00e9u \u201el\u00edklegri til a\u00f0 stj\u00f3rnast af hjar\u00f0heg\u00f0un en l\u00e6knar \u00ed \u00f6\u00f0rum greinum l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0innar, \u00fear sem raunveruleg \u00feekking \u00e1 ors\u00f6kum sj\u00fakd\u00f3ma au\u00f0veldar m\u00f6nnum a\u00f0 halda me\u00f0fer\u00f0art\u00edskub\u00f3lum \u00ed skefjum\u201c (bls. 5 \u00ed <em>Before Prozac: The troubled history of mood disorders in psychiatry<\/em>, \u00fatg. 2009,\u00a0tilvitnun tekin \u00far\u00a0Steind\u00f3r J. Erlingsson. <a href=\"http:\/\/www.raunvis.hi.is\/~steindor\/felagsradgjafar.pdf\">Gl\u00edmir ge\u00f0l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0in vi\u00f0 hugmyndafr\u00e6\u00f0ilega kreppu? Um v\u00edsindi og hagsmuni<\/a>. <i>T\u00edmarit f\u00e9lagsr\u00e1\u00f0gjafa<\/i>, 5(1): 5-14, 2011.) Ge\u00f0l\u00e6knar tj\u00e1 sig ekki um ge\u00f0l\u00e6kningar starfsbr\u00e6\u00f0ra sinna (af b\u00e1\u00f0um kynjum), \u00feeir halda hj\u00f6r\u00f0inni saman og g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 enginn r\u00e1si \u00fatundan s\u00e9r. Eina undantekningin fr\u00e1 \u00feessu sem \u00e9g hef rekist \u00e1 er Helgi T\u00f3masson, sem ekki l\u00e9t rekast \u00ed h\u00f3p \u00edslenskra ge\u00f0l\u00e6kna \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Ge\u00f0l\u00e6knar spyrja sig ekki \u00f3\u00fe\u00e6gilegra spurninga heldur taka or\u00f0 hver annars fyrir s\u00f6nn og hl\u00faa \u00feannig a\u00f0 n\u00fat\u00edmago\u00f0s\u00f6gum. D\u00e6mi um \u00feetta er s\u00fa \u201esta\u00f0reynd\u201c sem \u00feeir halda gjarna \u00e1 lofti a\u00f0 \u00feunglyndi s\u00e9 miklu algengara me\u00f0al kvenna en karla. (Sj\u00e1 um \u00feetta t.d. erindi Arn\u00fer\u00fa\u00f0ar Ing\u00f3lfsd\u00f3ttur og Gloriu Wekker, <a href=\"http:\/\/www.academia.edu\/426601\/_Stadreyndir_lifsins._Ordraeda_gedlaekna_um_tvofalt_tidara_thunglyndi_kvenna\">\u201eSta\u00f0reyndir l\u00edfsins\u201c Or\u00f0r\u00e6\u00f0a ge\u00f0l\u00e6kna um tv\u00f6falt t\u00ed\u00f0ara \u00feunglyndi kvenna<\/a> og f\u00e6rsluna <a href=\"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-03-17\/thjodsagnir-um-thunglyndi-og-konur\/\">\u00dej\u00f3\u00f0sagnir um \u00feunglyndi og konur<\/a>.) <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Ge\u00f0l\u00e6knum\u00a0er sumum illa vi\u00f0 a\u00f0 sj\u00faklingar \u00feeirra leiti \u00e1lits annarra (ein \u00e1vir\u00f0ingin sem fyrrum ge\u00f0l\u00e6knir minn ber m\u00e9r \u00e1 br\u00fdn er a\u00f0 \u00e9g hafi tala\u00f0 vi\u00f0 s\u00e1lfr\u00e6\u00f0ing \u00e1n \u00feess a\u00f0 bi\u00f0ja hann leyfis fyrst) og vilja halda\u00a0\u00e1 lofti sinni\u00a0sj\u00fakd\u00f3msgreiningu\u00a0\u00e1 s\u00ednum sj\u00faklingum fram \u00ed rau\u00f0an dau\u00f0ann (eins og saga Matthildar Kristmannsd\u00f3ttur er gott d\u00e6mi um, sj\u00e1 bloggf\u00e6rslu hennar <a href=\"http:\/\/tilfinningatorg.wordpress.com\/2013\/04\/03\/heilbrigdiskerfid-brast\/\">Heilbrig\u00f0iskerfi\u00f0 br\u00e1st<\/a> og vi\u00f0tali\u00f0 <a href=\"http:\/\/www.frettatiminn.is\/frettir\/kvaldist_i_thrju_ar_vegna_laeknamistaka\/\" title=\"Matthildur Kristmannsd\u00f3ttir\">Kvaldist \u00ed \u00ferj\u00fa \u00e1r vegna l\u00e6knamistaka<\/a> \u00ed <em>Fr\u00e9ttat\u00edmanum<\/em> 31. jan. 2013). <\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">Ge\u00f0l\u00e6knar g\u00e6ta \u00feess s\u00ed\u00f0an \u00ed hv\u00edvetna \u00feegar \u00feeir fjalla um ge\u00f0l\u00e6kningar (t.d. \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum og s\u00f6gulegum skrifum) a\u00f0 ekki falli blettur \u00e1 st\u00e9ttina, \u00fear er enga gagnr\u00fdni a\u00f0 finna heldur minnir umfj\u00f6llun yfirleitt \u00e1 a\u00f0la\u00f0andi tr\u00fabo\u00f0.<\/font><\/p>\n<p><font size=\"-1\">\u00c9g held sem sagt a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 langt komin me\u00f0 a\u00f0 skilja ge\u00f0l\u00e6kna, a\u00f0 skilja af hverju ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3murinn (greindur me\u00f0 r\u00e9ttu e\u00f0a r\u00f6ngu) skiptir \u00ed \u00feeirra huga meginm\u00e1li, sem og (\u00f3v\u00edsindalegar) l\u00e6knisa\u00f0ger\u00f0ir vi\u00f0 sj\u00fakd\u00f3mnum, en sj\u00faklingurinn sj\u00e1lfur skiptir litlu m\u00e1li.\u00a0A, B og C li\u00f0irnir \u00ed f\u00e6rslunni, og f\u00e6rslurnar \u00e1 undan \u00feessari,\u00a0sk\u00fdra hir\u00f0uleysi ge\u00f0l\u00e6kna um aukaverkanir, upp \u00ed st\u00f3rska\u00f0legar aukaverkanir, af l\u00e6knisa\u00f0fer\u00f0um \u00feeirra.\u00a0Umfj\u00f6llunin svarar l\u00edka spurningu sj\u00faklingsins sem \u00e9g vitna\u00f0i \u00ed fremst \u00ed f\u00e6rslunni:<\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"-1\">L\u00edfi\u00f0 mitt er marka\u00f0 af mist\u00f6kum eins l\u00e6knis\u00a0 &#8211; afhverju f\u00e6r hann a\u00f0 sofa vel \u00e1 hverju kv\u00f6ldi en \u00e9g \u00fej\u00e1ist vegna mistaka hans ?<\/font><\/p><\/blockquote>\n<p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><\/p>\n<blockquote><p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><\/p>\n<p><font size=\"2\">\u00a0 <\/font><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0 7 jan\u00faar 2011 var \u00e9g dregin me\u00f0 valdi fr\u00e1 vinnu minni, sett \u00ed l\u00f6greglub\u00edl og keyr\u00f0 \u00e1 ge\u00f0deild. \u00dear var \u00e9g l\u00e1tin dvelja inni \u00ed herbergi \u00e1n nokkura \u00fatsk\u00fdringa hvers vegna. \u00dea\u00f0 var f\u00f6studagur <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/06\/02\/eg-held-eg-skilji-gedlaekna\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-513","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saga_gedlaekninga"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=513"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":572,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513\/revisions\/572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}