{"id":523,"date":"2013-09-10T11:40:57","date_gmt":"2013-09-10T11:40:57","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-09-10\/lestur-um-gedlaekningar\/"},"modified":"2013-11-19T09:36:22","modified_gmt":"2013-11-19T09:36:22","slug":"lestur-um-gedlaekningar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/09\/10\/lestur-um-gedlaekningar\/","title":{"rendered":"Lestur um ge\u00f0l\u00e6kningar"},"content":{"rendered":"<p>Af og til les \u00e9g um ge\u00f0l\u00e6kningar, einkum \u00feunglyndisl\u00e6kningar. \u00deetta er ekki s\u00e9rlega holl lesning \u00fev\u00ed manni fallast \u00e6vinlega hendur yfir hve l\u00e6kningaa\u00f0fer\u00f0irnar l\u00edkjast kukli og \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gum: Byggja \u00e1 \u00f3s\u00f6nnu\u00f0um tilg\u00e1tum (sumum \u00fat \u00ed bl\u00e1inn), r\u00e6kilega hagr\u00e6ddum &#8220;ranns\u00f3knarni\u00f0urst\u00f6\u00f0um&#8221; og \u00feegar jafnvel r\u00f6kstu\u00f0ning af \u00feessu tagi \u00fer\u00fdtur er gripi\u00f0 til \u00feess a\u00f0 r\u00f6ksty\u00f0ja me\u00f0 &#8220;kl\u00edn\u00edskri reynslu&#8221; ge\u00f0l\u00e6kna; gersamlega hugl\u00e6gu fyrirb\u00e6ri og \u00f6rugglega einstaklingsbundnu vi\u00f0 hvern og einn l\u00e6kni.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var \u00e1hugavert a\u00f0 lesa <a href=\"http:\/\/www.frontiersin.org\/Neuropsychiatric_Imaging_and_Stimulation\/10.3389\/fpsyt.2013.00094\/full\" title=\"Hvernig virkar raflost\">langloku um raflost\/rafl\u00e6kningar<\/a> \u00ed ritr\u00fdndu v\u00edsindariti, \u00fear sem sett er fram s\u00fa tilg\u00e1ta a\u00f0 raflost hafi s\u00f6mu \u00e1hrif \u00e1 heilann og alvarlegt \u00e1fall e\u00f0a langvarandi streita. Langlokan er samin af fr\u00e6\u00f0im\u00f6nnum \u00ed ge\u00f0heilbrig\u00f0isfr\u00e6\u00f0i og ver\u00f0ur ekki merkt a\u00f0 \u00feeir hafi neitt \u00e1 m\u00f3ti raflostme\u00f0fer\u00f0, \u00feeir eru a\u00f0 reyna a\u00f0 sk\u00fdra hva\u00f0 gerist \u00feegar heilinn er stu\u00f0a\u00f0ur. Af hverju nokkrum heilvita manni dettur \u00ed hug a\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 framkalla s\u00f6mu \u00e1hrif \u00ed heilandum og vi\u00f0 meiri h\u00e1ttar \u00e1fall geti veri\u00f0 &#8220;l\u00e6kning&#8221; \u00e1 einu e\u00f0a neinu er ofar m\u00ednum skilningi.<\/p>\n<p>Undanfari\u00f0 hef \u00e9g fylgst me\u00f0 f\u00e6rsluflokki Steind\u00f3rs J. Erlingssonar, <a href=\"http:\/\/www.madinamerica.com\/2013\/09\/journey-madness-back-part-3\/\" title=\"Steind\u00f3r J. Erlingsson\">A Journey into Madness and Back Again<\/a>, \u00e1 <em>Mad in America<\/em>. H\u00e9r er kr\u00e6kt \u00ed \u00feri\u00f0ja pistilinn en ne\u00f0st \u00ed honum eru\u00a0kr\u00e6kjur \u00ed fyrri tvo. \u00deetta eru vel skrifa\u00f0ir pistlar \u00fear sem Steind\u00f3r rekur s\u00f6gu s\u00edna \u00ed stuttu og hnitmi\u00f0u\u00f0u m\u00e1li. Fr\u00e1s\u00f6gnin er einl\u00e6g og hreinskilin. M\u00e9r finnst s\u00e9rlega eftirtektarvert hve vel hann l\u00fdsir heila\u00fevotti\u00a0\u00feunglyndissj\u00faklings, \u00fe.e.a.s. hvernig sj\u00faklingi er talin tr\u00fa um a\u00f0 \u00feunglyndi\u00f0 stafi af &#8220;efnaskipta\u00f3jafnv\u00e6gi&#8221; \u00ed\u00a0heila, \u00feegar hann rekur s\u00f6gu s\u00edna. \u00deessar sk\u00fdringar \u00e1 \u00feunglyndi lifa enn g\u00f3\u00f0u l\u00edfi \u00ed vi\u00f0t\u00f6lum \u00feunglyndra vi\u00f0 l\u00e6kna (kannski einkum heimilisl\u00e6kna) \u00fe\u00f3tt aldrei hafi tekist a\u00f0 f\u00e6ra nokkra sto\u00f0 fyrir\u00a0kenningunni um bo\u00f0efnarugl \u00ed heila\u00a0og raunar hafi fr\u00e6\u00f0imenn \u00ed ge\u00f0l\u00e6kningum fyrir\u00a0\u00fe\u00f3nokkru afskrifa\u00f0 hana a\u00f0 mestu leyti. Kannski \u00feykir \u00feetta enn \u00fe\u00e6gileg \u00fatsk\u00fdring fyrir p\u00f6pulinn?<\/p>\n<p>M\u00e9r fannst l\u00edka eftirtektarvert\u00a0hvernig samtrygging ge\u00f0l\u00e6kningabatter\u00edins l\u00fdsir s\u00e9r: \u00cd \u00feessum \u00feri\u00f0ja pistli segir Steind\u00f3r fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00feegar <em>Genin okkar<\/em> kom \u00fat, \u00fear sem hann uppl\u00fdsti m.a. um s\u00f6lumennsku pr\u00f3fessors \u00ed ge\u00f0l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0um \u00e1 bl\u00f3\u00f0prufum \u00far sj\u00faklingum s\u00ednum,\u00a0og sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar, \u00feegar Steind\u00f3r \u00feurfti f\u00e1rveikur a\u00f0 leggjast inn \u00e1 ge\u00f0deild, hellti ge\u00f0l\u00e6knir \u00e1 \u00feeirri deild s\u00e9r yfir hann vegna umfj\u00f6llunarinnar \u00ed b\u00f3kinni. S\u00e1 hefur v\u00e6ntanlega veri\u00f0\u00a0dyggur l\u00e6risveinn pr\u00f3fessorsins &#8230;\u00a0Kannski t\u00f3k \u00e9g s\u00e9rstaklega eftir \u00feessu atri\u00f0i af \u00fev\u00ed \u00e9g hef heyrt l\u00fdsingar \u00e1 \u00fev\u00ed\u00a0hvernig ge\u00f0sj\u00faklingar\u00a0eru l\u00e1tnir gjalda fyrir a\u00f0 fjalla um ge\u00f0l\u00e6kningar\u00a0opinberlega, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00feeir hafi einungis veri\u00f0 a\u00f0 l\u00fdsa eigin reynslu. M\u00e9r finnst \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 svona ger\u00f0ist \u00feegar um a\u00f0rar st\u00e9ttir en ge\u00f0l\u00e6kna er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a: Finnst einhverjum l\u00edklegt a\u00f0 ps\u00f3r\u00edasis-sj\u00faklingur sem hefur opinberlega l\u00fdst gl\u00edmu sinni vi\u00f0 ps\u00f3r\u00edasis og misheppnu\u00f0um l\u00e6knisa\u00f0fer\u00f0um vi\u00f0 \u00feeim sj\u00fakd\u00f3mi f\u00e1i \u00feess vegna yfirhalningu starfandi h\u00fa\u00f0sj\u00fakad\u00f3mal\u00e6knis \u00e1 Landsp\u00edtala\u00a0n\u00e6st \u00feegar hann leggst \u00fear inn?<\/p>\n<p>N\u00fa, \u00e9g keypti m\u00e9r b\u00f3kina <em><a href=\"http:\/\/www.amazon.com\/Mad-Science-Psychiatric-Coercion-Diagnosis\/dp\/1412849764\" title=\"Mad Science\">Mad Science: Psychiatric Coercion, Diagnosis, and Drugs<\/a><\/em>,\u00a0sem hefur veri\u00f0 hr\u00f3sa\u00f0 \u00f3t\u00e6pilega s\u00ed\u00f0an h\u00fan kom \u00fat \u00ed vor. Einhverra hluta vegna n\u00e6 \u00e9g ekki tengslum vi\u00f0 umfj\u00f6llun hennar, finnst b\u00f3kin lei\u00f0inleg og ekki vel skrifu\u00f0 o.s.fr. Kannski er \u00fea\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00e9g er frekar lasin (af \u00feunglyndi) \u00feessar vikurnar, kannski hleyptu fyrirb\u00e6rafr\u00e6\u00f0ilegar p\u00e6lingar um hvernig hugsun okkar og vi\u00f0horf m\u00f3tast af or\u00f0u\u00f0um hugt\u00f6kum\u00a0og hvernig or\u00f0in eru hugl\u00e6g og merking \u00feeirra breytingum h\u00e1\u00f0\u00a0o.s.fr. \u00ed mig einhverri m\u00f3t\u00fer\u00f3ar\u00f6skun, \u00e9g f\u00e9kk mig nefnilega fullsadda af svona p\u00e6lingum \u00ed lestri b\u00f3kmenntafr\u00e6\u00f0i \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. En \u00e9g \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 gefa b\u00f3kinni annan s\u00e9ns einhvern t\u00edma seinna \u00feegar \u00e9g v\u00e6ri betur stemmd &#8230; ekki a\u00f0 efni\u00f0 s\u00e9 n\u00fdtt af n\u00e1linni, \u00fe.e.a.s. umfj\u00f6llun um \u00f3forskamma\u00f0a marka\u00f0ssetningu lyfjafyrirt\u00e6kja og \u00fej\u00f3nkun ge\u00f0l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 \u00feau, \u00fevingun ge\u00f0sj\u00faklinga af \u00fdmsum toga,\u00a0st\u00f3rgalla\u00f0\u00a0sj\u00fakd\u00f3msgreiningarkerfi o.s.fr., \u00a0en \u00feetta ku sett \u00ed n\u00fdtt samhengi \u00ed \u00feessari b\u00f3k.<\/p>\n<p>A\u00f0 lokum get \u00e9g ekki stillt mig um a\u00f0 benda \u00e1 n\u00fdjar p\u00e6lingar amr\u00edskra ge\u00f0l\u00e6kna \u00ed <em>Psychiatric Times<\/em>; Nei, \u00feeir eru ekki a\u00f0 sp\u00e1 \u00ed l\u00ed\u00f0an sj\u00faklinga sinna sem undirgangast allra handa &#8220;l\u00e6kningar&#8221;; Nei, \u00feeir eru ekki a\u00f0 sp\u00e1 \u00ed hvernig ranns\u00f3knarni\u00f0urst\u00f6\u00f0unum sem \u00feeir byggja s\u00edn fr\u00e6\u00f0i \u00e1 hefur veri\u00f0 r\u00e6kilega hagr\u00e6tt og \u00fe\u00e6r gylltar; Nei, \u00feeir eru ekki a\u00f0 velta fyrir s\u00e9r hvort bo\u00f0efnaruglskenningin hafi nokkurn t\u00edma \u00e1tt s\u00e9r nokkra sto\u00f0 &#8230; <a href=\"http:\/\/www.psychiatrictimes.com\/blogs\/couch-crisis\/pretense-dressing-down\">\u00deeir eru a\u00f0 p\u00e6la \u00ed \u00fev\u00ed hvort borgi sig ekki a\u00f0 vera f\u00ednna kl\u00e6ddur en sj\u00faklingarnir!<\/a>\u00a0\u00deetta hefur veri\u00f0 t\u00edmam\u00f3tagrein \u00ed <em>Psychiatric Times<\/em> \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er ekki oft sem ma\u00f0ur s\u00e9r jafn virka umr\u00e6\u00f0u \u00ed \u00fev\u00ed \u00e1g\u00e6ta t\u00edmariti og \u00fe\u00e1 sem fylgir \u00ed halanum vi\u00f0 \u00feessa grein \ud83d\ude09<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Af og til les \u00e9g um ge\u00f0l\u00e6kningar, einkum \u00feunglyndisl\u00e6kningar. \u00deetta er ekki s\u00e9rlega holl lesning \u00fev\u00ed manni fallast \u00e6vinlega hendur yfir hve l\u00e6kningaa\u00f0fer\u00f0irnar l\u00edkjast kukli og \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gum: Byggja \u00e1 \u00f3s\u00f6nnu\u00f0um tilg\u00e1tum (sumum \u00fat \u00ed bl\u00e1inn), <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/09\/10\/lestur-um-gedlaekningar\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-523","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saga_gedlaekninga"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":547,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523\/revisions\/547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}