{"id":531,"date":"2013-10-22T20:41:18","date_gmt":"2013-10-22T20:41:18","guid":{"rendered":"http:\/\/harpa.blogg.is\/2013-10-22\/treyjan-karls-i\/"},"modified":"2013-11-19T09:31:05","modified_gmt":"2013-11-19T09:31:05","slug":"treyjan-karls-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/10\/22\/treyjan-karls-i\/","title":{"rendered":"Treyjan Karls I"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karl_haus_saumadur_a.jpg\" title=\"Karl I Bretakonungur\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" border=\"1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karl_haus_saumadur_a_litil.jpg?resize=150%2C242\" alt=\"Karl I Bretakonungur\" align=\"left\" height=\"242\" width=\"150\" \/><\/a>\u00deann 30. jan\u00faar \u00e1ri\u00f0 1649 var Karl I Englandskonungur ger\u00f0ur h\u00f6f\u00f0inu styttri. Hann haf\u00f0i \u00e1tt \u00ed \u00fatist\u00f6\u00f0um vi\u00f0 \u00fdmsa s\u00edna landsmenn, t.d. \u00fat af sinni meintu p\u00e1p\u00edsku tr\u00fa sem ekki f\u00e9ll \u00ed krami\u00f0, og lent \u00ed \u00e1t\u00f6kum vi\u00f0 breska \u00feingi\u00f0 sem taldi hann stefna a\u00f0 einveldi. \u00c1 m\u00e1lverkinu h\u00e9r til hli\u00f0ar\u00a0s\u00e9st Karl eftir aft\u00f6kuna. (Smelltu \u00e1 myndina ef \u00fe\u00fa vilt sj\u00e1 st\u00e6rri \u00fatg\u00e1fu.)<\/p>\n<p>Sagnir herma a\u00f0 Karl hafi ekki vilja\u00f0 sj\u00e1 \u00e1 s\u00e9r nein hr\u00e6\u00f0slumerki og til a\u00f0 koma \u00f6rugglega \u00ed veg fyrir skj\u00e1lfta \u00e1 \u00feessum kalda jan\u00faardegi kl\u00e6ddist hann tveimur skyrtum e\u00f0a treyjum innanundir f\u00ednu f\u00f6tunum. \u00d6nnur treyjan er til umfj\u00f6llunar h\u00e9r.<\/p>\n<p>William Sanderson sem skrifa\u00f0i \u00e6viminningu Karls I (\u00fatg. 1658) segir a\u00f0 biskupinn af London, William Juxon, hafi li\u00f0sinnt Karli vi\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu handt\u00f6kin: &#8220;Biskupinn setti \u00e1 hann n\u00e1tth\u00fafuna og afkl\u00e6ddi hann a\u00f0 himinbl\u00e1u sat\u00edn-vestinu.&#8221; Himinbl\u00e1a\u00a0(\u00f6llu heldur lj\u00f3sbl\u00e1a) treyjan\u00a0komst svo \u00ed eigu dr. Hobbs, l\u00e6knisins hans Karls, \u00feegar l\u00edki\u00f0 var afkl\u00e6tt og fl\u00edkunum skipt milli f\u00f3lks sem vi\u00f0statt var aft\u00f6kuna. H\u00fan er n\u00fa geymd \u00ed Museum of London.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem gerir\u00a0treyjuna s\u00e9rlega spennandi eru blettirnir \u00ed henni sem m\u00f6gulega eru bl\u00f3\u00f0blettir. \u00deessir blettir voru rannsaka\u00f0ir \u00e1ri\u00f0 1959 og aftur \u00e1ri\u00f0 1989 en ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar voru ekki \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0ar; ekki komst \u00e1 hreint hva\u00f0 bletta\u00f0i treyjuna. Eins og bl\u00f3\u00f0blettir gera lj\u00f3ma \u00feessir fagurlega \u00ed \u00fatfj\u00f3lubl\u00e1u lj\u00f3si en \u00fea\u00f0 gera \u00fev\u00ed mi\u00f0ur einnig svitablettir og \u00e6lublettir. Fyrir \u00feremur \u00e1rum rata\u00f0i s\u00fa fr\u00e9tt \u00ed breska fj\u00f6lmi\u00f0la a\u00f0 gera \u00e6tti DNA-ranns\u00f3kn \u00e1 \u00feessum blettum til a\u00f0 ganga \u00far skugga um hvort \u00feetta v\u00e6ri \u00ed alv\u00f6runni bl\u00f3\u00f0 Karls. Falli\u00f0 var fr\u00e1 DNA-ranns\u00f3kninni \u00fev\u00ed svo oft er b\u00fai\u00f0 a\u00f0 handleika \u00feessa treyju \u00ed t\u00edmans r\u00e1s a\u00f0 \u00f3m\u00f6gulegt \u00fe\u00f3tti a\u00f0 nokku\u00f0\u00a0greindist sem mark v\u00e6ri \u00e1 takandi.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00feykir d\u00e1l\u00edti\u00f0 grunsamlegt a\u00f0 enga bl\u00f3\u00f0bletti er a\u00f0 finna kringum h\u00e1lsm\u00e1li\u00f0, eins og \u00e6tla m\u00e6tti a\u00f0 v\u00e6ri raunin hef\u00f0i einhver veri\u00f0 h\u00e1lsh\u00f6ggvinn \u00ed \u00feessari treyju. Vegna \u00f3n\u00f3grar \u00feekkingar \u00e1 h\u00e1lsh\u00f6ggi get \u00e9g \u00fev\u00ed mi\u00f0ur ekki d\u00e6mt um hversu miki\u00f0 bl\u00f3\u00f0 sp\u00fdtist \u00far strj\u00fapa og hvert \u00fea\u00f0 leitar. Hefur og heyrst s\u00fa sko\u00f0un a\u00f0 einhver \u00f3t\u00edndur \u00e1horfandi hafi kl\u00e6\u00f0st skyrtunni og sta\u00f0i\u00f0 fulln\u00e1l\u00e6gt \u00feegar konungurinn var h\u00e1lsh\u00f6ggvinn. L\u00edklega er samt best a\u00f0 hafa \u00fea\u00f0 fyrir satt a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 treyjan sem Karl I kl\u00e6ddist s\u00ed\u00f0ustu m\u00edn\u00faturnar \u00ed sinni jar\u00f0vist og a\u00f0 innri skyrtan (sem var \u00far l\u00edni) hafi drukki\u00f0 \u00ed sig bl\u00f3\u00f0dropana sem l\u00e1ku me\u00f0 h\u00e1lsinum &#8230;<\/p>\n<p>Skyrtan (sem er oft k\u00f6llu\u00f0 jakki, jacket, e\u00f0a vesti, waistcoat, \u00e1 enskum s\u00ed\u00f0um) er prj\u00f3nu\u00f0 \u00far f\u00ednger\u00f0u lj\u00f3sbl\u00e1u silkigarni. Prj\u00f3nafestan er 8 1\/2 lykkja \u00e1 sentimetra. Skyrtan er prj\u00f3nu\u00f0 \u00ed hring, a\u00f0 ne\u00f0an og upp. H\u00fan er saumu\u00f0 saman \u00e1 \u00f6xlum og s\u00f6mulei\u00f0is eru ermarnar sauma\u00f0ar \u00ed. \u00de\u00e6r eru einnig prj\u00f3na\u00f0ar \u00ed hring.<\/p>\n<p>Karl I var enginn beljaki. Treyjan er 80 cm l\u00f6ng og yfirv\u00edddin er 44 cm, ne\u00f0st er treyjan 70 cm v\u00ed\u00f0. Ermas\u00eddd er 52,5 cm.<\/p>\n<p>Munstri\u00f0 er svokalla\u00f0 &#8220;damaskmunstur&#8221; (brocade pattern kalla enskum\u00e6lendur \u00feetta), \u00fe.e.a.s. upphleypt einlitt munstur, mynda\u00f0 af brug\u00f0num lykkjum \u00e1 sl\u00e9ttum grunni. Svipu\u00f0 lj\u00f3sbl\u00e1 treyja fr\u00e1 sama t\u00edma er var\u00f0veitt \u00ed Drummond kastala \u00ed Skotlandi og \u00f6nnur svipu\u00f0 en rau\u00f0 a\u00f0 lit \u00ed danska \u00dej\u00f3\u00f0minjasafninu. Ekkert er vita\u00f0 um uppruna \u00feessara treyja, \u00fe\u00e6r g\u00e6tu veri\u00f0 prj\u00f3na\u00f0ar hvar sem er \u00ed Evr\u00f3pu.<\/p>\n<p>Svona damaskmunstur ur\u00f0u seinna mj\u00f6g vins\u00e6l \u00e1 d\u00f6nskum &#8220;n\u00e1ttreyjum&#8221; \u00far ull, sem eru enn hluti af m\u00f6rgum sv\u00e6\u00f0isbundnum \u00fej\u00f3\u00f0b\u00faningum \u00ed Danm\u00f6rku.<\/p>\n<p>H\u00e9r eru myndir af silkiskyrtunni hans Karls og henni tengdar. Smelltu \u00e1 litlu myndirnar ef \u00fe\u00fa vilt sj\u00e1 st\u00e6rri \u00fatg\u00e1fur.<\/p>\n<table cellpadding=\"5\" cellspacing=\"5\" border=\"2\">\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/skyrta_karls_museum_london_stor.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/skyrta_karls_museum_london.jpg?w=540\" alt=\"Skyrta Karls I \ufffd Museum of London\" align=\"bottom\" \/><\/a><br \/>\nTreyja Karls I \u00ed Museum of London.<br \/>\n(Smelltu \u00e1 myndina til a\u00f0 sj\u00e1 st\u00e6rri \u00fatg\u00e1fu.)<\/td>\n<td><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" hspace=\"3\" vspace=\"3\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karl_jakki_utfjolubla.jpg?w=540\" alt=\"Skyrta Karls I \ufffd \u00fatfj\u00f3lubl\u00e1u lj\u00f3si\" align=\"bottom\" \/><br \/>\nTreyjan \u00ed \u00fatfj\u00f3lubl\u00e1u lj\u00f3si, sem s\u00fdnir (bl\u00f3\u00f0)blettina vel.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karl_skyrta_halsmal_smaatridi.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karl_skyrta_halsmal_smaatridi_litil.jpg?w=540\" alt=\"H\u00e1lsm\u00e1l \u00e1 skyrtu Karls I\" align=\"bottom\" \/><br \/>\n<\/a>H\u00e1lsm\u00e1li\u00f0 \u00e1 treyju Karls I.<br \/>\n(Smelltu \u00e1 myndina til a\u00f0 sj\u00e1 st\u00e6rri \u00fatg\u00e1fu.)<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karla_skyrta_naermynd_ermi_stor.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/karl_skyrta_naermynd_ermi.jpg?w=540\" alt=\"N\u00e6rmynd af ermi \u00e1 skyrtu Karls I\" align=\"bottom\" \/><\/a><br \/>\nN\u00e6rmynd af ermi \u00e1 treyju Karls I.<br \/>\n(Smelltu \u00e1 myndina til a\u00f0 sj\u00e1 st\u00e6rri \u00fatg\u00e1fu.)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"http:\/\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/treyja_karls_I_adalmunstur.pdf\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/adalmunstur_karl_I.jpg?w=540\" alt=\"A\u00f0almunstur \u00e1 treyju Karls I\" align=\"bottom\" \/><br \/>\n<\/a>A\u00f0almunstri\u00f0 \u00e1 treyju Karls I.<br \/>\n(Smelltu \u00e1 myndina til a\u00f0 opna pdf-skjal<br \/>\nme\u00f0 munstrinu.)<\/td>\n<td><a href=\"http:\/\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/treyja_karls_I_munstur_a_berustykki.pdf\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" hspace=\"5\" vspace=\"5\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/this.is\/harpa\/blogg_nytt\/berustykki_karl_I.jpg?w=540\" alt=\"Munstur \u00e1 berustykki \u00e1 treyju Karls I\" align=\"bottom\" \/><br \/>\n<\/a>Munstri\u00f0 \u00e1 berustykkinu \u00e1 treyju Karls I.<br \/>\n(Smelltu \u00e1 myndina til a\u00f0 opna pdf-skjal<br \/>\nme\u00f0 munstrinu.)<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Heimildir<\/strong>:<\/p>\n<p>Hoffmann, Marta. Of knitted &#8220;nightshirts&#8221; and detachable sleeves in Norway in the seventeenth century. <em>Opera Textilium Variorum Temporum To honour Agnes Gejer on her nintieth birthday 26th October 1988<\/em>. Statens Historiska Museum, Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0.<\/p>\n<p>Rutt, Richard. 1989. <em>A History of Hand Knitting<\/em>. Interweave Press, Bandar\u00edkjunum. Upphaflega gefin \u00fat 1987.<\/p>\n<p>Thomas, Mary. 1972. <em>Mary Thomas&#8217;s Book of Knitting Patterns<\/em>. Dover Publications, Bandar\u00edkjunum. \u00d6nnur \u00fatg\u00e1fa, upphaflega gefin \u00fat 1943 \u00e1 Englandi.&lt;&lt;&lt;&lt;&lt;&lt;&lt;&lt;&lt;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.dailymail.co.uk\/news\/article-1251930\/Was-waistcoat-Charles-I-wearing-beheaded.html\">Was this the waistcoat that Charles I was wearing when he was beheaded?<\/a> 19. feb. 2010. <em>Daily Mail<\/em>.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/forums.canadiancontent.net\/history\/90199-waistcoat-charles-i-wearing-when.html\">Lengri \u00fatg\u00e1fa af s\u00f6mu grein<\/a> \u00e1 <em>Canadian Content<\/em>, 18. feb. 2010.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/collections.museumoflondon.org.uk\/online\/object.aspx?objectID=object-88989&amp;start=84&amp;rows=1\">Undershirt<\/a>. <em>Museum of London<\/em>.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.studio.signemarierichter.com\/tag\/danish-nightshirts\/\">Damask Knitting \u2013 A Danish tradition<\/a>. <em>NORDIC UNVENTIONS<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deann 30. jan\u00faar \u00e1ri\u00f0 1649 var Karl I Englandskonungur ger\u00f0ur h\u00f6f\u00f0inu styttri. Hann haf\u00f0i \u00e1tt \u00ed \u00fatist\u00f6\u00f0um vi\u00f0 \u00fdmsa s\u00edna landsmenn, t.d. \u00fat af sinni meintu p\u00e1p\u00edsku tr\u00fa sem ekki f\u00e9ll \u00ed krami\u00f0, og lent <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2013\/10\/22\/treyjan-karls-i\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-531","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saga-prjons"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=531"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":539,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/531\/revisions\/539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}