{"id":884,"date":"2014-02-10T19:35:27","date_gmt":"2014-02-10T19:35:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.harpahreins.com\/blogg\/?p=884"},"modified":"2014-02-10T19:45:09","modified_gmt":"2014-02-10T19:45:09","slug":"gedveik-handavinna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2014\/02\/10\/gedveik-handavinna\/","title":{"rendered":"Ge\u00f0veik handavinna"},"content":{"rendered":"<p>Emil Kraepelin (1856-1926) var \u00fe\u00fdskur ge\u00f0l\u00e6knir sem stundum er kalla\u00f0ur \u201efa\u00f0ir n\u00fat\u00edma ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3magreininga\u201c. Hann lag\u00f0i miki\u00f0 kapp \u00e1 a\u00f0 st\u00fadera ge\u00f0sj\u00faka og flokka ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma eftir einkennum. \u00c1hrif Kraeplin \u00e1 ge\u00f0l\u00e6kningar um og fyrir aldam\u00f3tin 1900 voru g\u00edfurleg. Hann gaf \u00fat marga do\u00f0ranta um ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur s\u00ednar og birti \u00fear m.a. lj\u00f3smyndir af d\u00e6miger\u00f0um ge\u00f0sj\u00faklingum enda taldi hann a\u00f0 m\u00e6tti talsvert sty\u00f0jast vi\u00f0 \u00fatliti\u00f0 eitt og s\u00e9r til a\u00f0 greina sj\u00faklinginn r\u00e9tt. Fleira m\u00e1tti nota til sj\u00fakd\u00f3msgreiningar a\u00f0 mati Kraepelin, svo sem handskrift og jafnvel hannyr\u00f0ir sj\u00faklinganna.<\/p>\n<p>\u00cd sumum rita sinna l\u00fdsir Kraepelin s\u00e1ras\u00f3ttarge\u00f0veiki, \u00fe.e. ge\u00f0veiki af v\u00f6ldum s\u00fdfilis (dementia paralytica), sem var skelfilegur \u00f3l\u00e6knandi sj\u00fakd\u00f3mur og helsta \u00e1hyggjuefni ge\u00f0l\u00e6kna fram yfir heimstyrj\u00f6ldina s\u00ed\u00f0ari en \u00fe\u00e1 kom pensill\u00edn \u00e1 marka\u00f0 og s\u00e1ras\u00f3tt var\u00f0 au\u00f0l\u00e6knanleg. Kraepelin segir:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00c9g \u00e1 sm\u00e1safn af hannyr\u00f0um s\u00fdfilisge\u00f0veikra kvenna. \u00dear eru l\u00e9leg vinnubr\u00f6g\u00f0 \u00e1berandi, st\u00f3rar lykkjur, meirih\u00e1ttar villur og lykkjuf\u00f6ll. Samfara \u00feessu kemur ge\u00f0veikin fram \u00ed undarlegri l\u00f6gun, s\u00e9rstaklega sokkanna; einn sj\u00faklingur prj\u00f3na\u00f0i \u00fer\u00f6nga endatotu \u00e1 st\u00e6r\u00f0 vi\u00f0 fingur \u00e1 \u00f3l\u00f6gulegan sokkabolinn, annar prj\u00f3na\u00f0i endalausan strokk, s\u00e1 \u00feri\u00f0ji loka\u00f0i sokknum \u00ed b\u00e1\u00f0a enda.<br \/>\n(Emil Kraepelin.\u00a0<em>Psychiatrie: Ein Lehrbuch f\u00fcr Studirende und Aerzte<\/em>, \u00fatg. 1899, h\u00e9r \u00fe\u00fdtt eftir enskri \u00fatg\u00e1fu fr\u00e1 1913.)<\/p>\n<div id=\"attachment_878\" style=\"width: 410px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveikur_sokkur.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-878\" class=\"size-full wp-image-878\" alt=\"Kraepilin insane knitting\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveikur_sokkur.jpg?resize=400%2C680&#038;ssl=1\" width=\"400\" height=\"680\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveikur_sokkur.jpg?w=400&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveikur_sokkur.jpg?resize=176%2C300&amp;ssl=1 176w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-878\" class=\"wp-caption-text\">Sokkurinn sem var loka\u00f0ur \u00ed b\u00e1\u00f0a enda.<\/p><\/div>\n<p>L\u00edklega er \u00fea\u00f0 li\u00f0in t\u00ed\u00f0 a\u00f0 ge\u00f0l\u00e6knar greini sj\u00faklinga eftir vinnubr\u00f6g\u00f0um \u00ed hannyr\u00f0um.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Jakki Agnesar<\/strong><\/p>\n<div id=\"attachment_883\" style=\"width: 492px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveik_handavinna_forsida.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-883\" class=\" wp-image-883 \" alt=\"Agnes Richter's jacket\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveik_handavinna_forsida.jpg?resize=482%2C300&#038;ssl=1\" width=\"482\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveik_handavinna_forsida.jpg?w=688&amp;ssl=1 688w, https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/gedveik_handavinna_forsida.jpg?resize=300%2C186&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 482px) 100vw, 482px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-883\" class=\"wp-caption-text\">Jakki Agnesar Richter<\/p><\/div>\n<p>Af \u00f6\u00f0ru tagi er hinn fr\u00e6gi jakki Agnesar, sem var\u00f0veittur er \u00e1 Prinzhorn safninu \u00ed Heidelberg, \u00de\u00fdskalandi. Jakkinn var ekki verkf\u00e6ri til sj\u00fakd\u00f3mgreiningar heldur m\u00f6gulega eina verkf\u00e6ri\u00f0 sem sj\u00faklingurinn haf\u00f0i til a\u00f0 tj\u00e1 sig.<\/p>\n<p>Agnes Richter var \u00fe\u00fdsk saumakona sem var l\u00f6g\u00f0 inn \u00e1 ge\u00f0sj\u00fakrah\u00fasi\u00f0 Hubertusburg (ekki langt fr\u00e1 Leipzig) laust fyrir aldam\u00f3tin 1900. N\u00e6r ekkert er vita\u00f0 um \u00e6vi hennar og sj\u00fakd\u00f3m en giska\u00f0 hefur veri\u00f0 \u00e1 a\u00f0 h\u00fan hafi \u00fej\u00e1\u00f0st af ge\u00f0klofa.<\/p>\n<p>\u00deessi jakki var var hluti af einkenniskl\u00e6\u00f0na\u00f0i sj\u00faklinganna \u00ed Hubertusburg, \u00far gr\u00f3fger\u00f0u gr\u00e1leitu l\u00e9refti og stimpla\u00f0ur me\u00f0 \u00fevottan\u00fameri\/n\u00fameri sj\u00faklingsins, 583. Me\u00f0an \u00e1 sj\u00fakrah\u00fasdv\u00f6l Agnesar st\u00f3\u00f0 sauma\u00f0i h\u00fan jakkann sinn allan \u00fat. A\u00f0allega eru \u00fatsaumu\u00f0 or\u00f0 og setningar en einnig teikningar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_882\" style=\"width: 459px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-882\" class=\" wp-image-882 \" alt=\"Jakki Agnesar Richter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki.jpg?resize=449%2C344&#038;ssl=1\" width=\"449\" height=\"344\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki.jpg?w=642&amp;ssl=1 642w, https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki.jpg?resize=300%2C229&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 449px) 100vw, 449px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-882\" class=\"wp-caption-text\">Jakki Agnesar Richter<\/p><\/div>\n<p>Erfitt e\u00f0a \u00f3m\u00f6gulegt er a\u00f0 lesa margt sem sauma\u00f0 er \u00ed jakkann. Sumsta\u00f0ar eru n\u00fd og n\u00fd or\u00f0 saumu\u00f0 ofan \u00ed eldri or\u00f0, leturger\u00f0in er illl\u00e6sileg og textinn sem tekist hefur a\u00f0 lesa \u00far er samhengislaus. Me\u00f0al \u00feess sem lesi\u00f0 hefur veri\u00f0 \u00far eru or\u00f0in \u201e\u00e9g\u201c og \u201eminn\u201c, sem eru margendurtekin; \u201eb\u00f6rn\u201c, \u201esystir m\u00edn\u201c,\u00a0\u201ebr\u00f3\u00f0ir frelsi? \u201c, \u201ehv\u00edtu sokkarnir m\u00ednir\u201c, \u201esokkarnir m\u00ednir eru 11\u201c, \u201e\u00c9g er \u00ed Hubertusburg \/ jar\u00f0h\u00e6\u00f0\u201c, \u201ekirsuber\u201c, \u201eengin kirsuber\u201c o.fl. Fyrir ne\u00f0an \u201e\u00c9g er \u00ed Hubertusburg \/ jar\u00f0h\u00e6\u00f0\u201c er klausan \u201e95 A. D. \/ A. I. B\u201c sem hefur veri\u00f0 t\u00falku\u00f0 sem svo a\u00f0 Agnes hafi loki\u00f0 vi\u00f0 jakkann 1895. Innan \u00e1 vinstri bo\u00f0ungi stendur \u201e19. Juni 73 geb\u201c sem e.t.v. er \u00fe\u00e1 f\u00e6\u00f0ingardagur Agnesar. V\u00ed\u00f0ar m\u00e1 lesa \u00e1rt\u00f6l og eitthva\u00f0 um fatna\u00f0 (t.d. \u201ejakkinn minn\u201c) en margt er \u00f3l\u00e6silegt og engan veginn h\u00e6gt a\u00f0 vita \u00ed hva\u00f0a r\u00f6\u00f0 \u00e1 a\u00f0 lesa textann, \u00ed hva\u00f0a \u00e1tt \u00e1 a\u00f0 lesa hann e\u00f0a hva\u00f0a klausur, jafnvel einst\u00f6k or\u00f0, heyra saman. \u00devottan\u00fameri\u00f0 e\u00f0a sj\u00faklingsn\u00fameri\u00f0 583 er sauma\u00f0 \u00fat um allt \u00ed jakkann.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/jakki_agnesar_ermi.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-880\" alt=\"Ermin \u00e1 jakka Agnesar\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/jakki_agnesar_ermi.jpg?resize=410%2C281&#038;ssl=1\" width=\"410\" height=\"281\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/jakki_agnesar_ermi.jpg?w=585&amp;ssl=1 585w, https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/jakki_agnesar_ermi.jpg?resize=300%2C205&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 410px) 100vw, 410px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 gerir heldur ekki au\u00f0veldara fyrir a\u00f0 Agnes hefur sprett upp jakkanum og sauma\u00f0 hann saman upp \u00e1 n\u00fdtt, t.d. \u00feannig a\u00f0 \u00f6nnur ermin er n\u00fa \u00fathverf. \u00c1 ytra byr\u00f0i er einungis \u00fatsaumur \u00e1 ermunum en jakkinn er \u00feakinn \u00fatsaumu\u00f0um or\u00f0um \u00e1 r\u00f6ngunni. Sumir hafa t\u00falka\u00f0 \u00feetta sem svo a\u00f0 Agnes hafi vilja\u00f0 hafa or\u00f0in n\u00e6st s\u00e9r. Kannski var h\u00fan a\u00f0 reyna a\u00f0 fullvissa sig st\u00f6\u00f0ugt um a\u00f0 a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri \u201e\u00e9g\u201c en ekki bara sj\u00faklingur n\u00famer 583 \u00e1 Hubertusburg-ge\u00f0sp\u00edtalanum?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_879\" style=\"width: 370px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki_3.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-879\" class=\" wp-image-879 \" alt=\"Jakki Agnesar\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki_3.jpg?resize=360%2C270&#038;ssl=1\" width=\"360\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki_3.jpg?w=514&amp;ssl=1 514w, https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/agnes_jakki_3.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-879\" class=\"wp-caption-text\">\u00datsaumur \u00e1 r\u00f6ngunni<\/p><\/div>\n<p>Titilmynd og myndin af ermi \u00e1 jakka Agnesar eru birtar me\u00f0 leyfi\u00a0Liz Aldag, sem t\u00f3k myndirnar. \u00de\u00e6r birtust upphaflega\u00a0<a href=\"http:\/\/thelulubird.blogspot.com\/2009\/02\/art-inspiration-agnes-richter.html\">\u00e1 blogginu hennar,\u00a0<em>The Lulu Bird<\/em>, \u00ed febr\u00faar 2009<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Frekari uppl\u00fdsingar um jakka Agnesar Richter m\u00e1 f\u00e1 h\u00e9r:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/prinzhorn.ukl-hd.de\/index.php?id=50&amp;L=1\">Agnes Richter<\/a>. \u00a0<em>Sammlung Prinzhorn<\/em>\u00a0(textinn er \u00e1 \u00fe\u00fdsku en h\u00e6gt a\u00f0 stilla \u00e1 enska \u00fatg\u00e1fu)<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/menningarmidlun.wordpress.com\/2013\/03\/24\/dagbokarfaerslur-eda-listaverk\/\">Dagb\u00f3karf\u00e6rslur e\u00f0a listaverk?<\/a>\u00a0<em>Menningarmi\u00f0lun ehf.<\/em>\u00a0(blogg Sk\u00fala S\u00e6land).<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Emil Kraepelin (1856-1926) var \u00fe\u00fdskur ge\u00f0l\u00e6knir sem stundum er kalla\u00f0ur \u201efa\u00f0ir n\u00fat\u00edma ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3magreininga\u201c. Hann lag\u00f0i miki\u00f0 kapp \u00e1 a\u00f0 st\u00fadera ge\u00f0sj\u00faka og flokka ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma eftir einkennum. \u00c1hrif Kraeplin \u00e1 ge\u00f0l\u00e6kningar um og fyrir aldam\u00f3tin 1900 <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2014\/02\/10\/gedveik-handavinna\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[9,13],"tags":[],"class_list":["post-884","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gedheilsa","category-saga-prjons"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=884"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/884\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":888,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/884\/revisions\/888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}