{"id":949,"date":"2014-03-27T20:21:28","date_gmt":"2014-03-27T20:21:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.harpahreins.com\/blogg\/?p=949"},"modified":"2014-08-19T09:27:50","modified_gmt":"2014-08-19T09:27:50","slug":"litla-stulkan-og-sjalfsvigslagid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2014\/03\/27\/litla-stulkan-og-sjalfsvigslagid\/","title":{"rendered":"Litla st\u00falkan og sj\u00e1lfsv\u00edgslagi\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 hafa margir deilt myndbandi af henni Angelinu Jordan (Astar) syngjandi Gloomy Sunday \u00e1 \u00a0<em>Facebook<\/em>. \u00deetta er lag sem fj\u00f6ldi t\u00f3nlistarmanna hefur spreytt sig \u00e1 en er einna \u00feekktast \u00ed flutningi Billie Holiday og \u00fea\u00f0 er t\u00falkunin sem Angelina tekur s\u00e9r til fyrirmyndar. A\u00f0d\u00e1un manna \u00e1 s\u00f6ng Angelinu stafar ekki hva\u00f0 s\u00edst af \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan var bara sj\u00f6 \u00e1ra \u00feegar myndbandi\u00f0 var teki\u00f0 upp \u00ed <em>Norske talenter<\/em> keppninni (sem er sams konar og \u00a0<em>\u00cdsland Got Talent<\/em>) snemma \u00ed \u00feessum m\u00e1nu\u00f0i. \u00dea\u00f0 er satt a\u00f0 segja \u00f3tr\u00falegt a\u00f0 heyra sj\u00f6 \u00e1ra barn syngja svona:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/2da7N6ADm9s\" height=\"350\" width=\"425\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lagi\u00f0 og textinn \u00e1 s\u00e9r ekki s\u00ed\u00f0ur \u00f3tr\u00falega s\u00f6gu. \u00dea\u00f0 er d\u00e1l\u00edti\u00f0 sn\u00fai\u00f0 a\u00f0 greina milli \u00fej\u00f3\u00f0sagna og \u00feess sem satt kann a\u00f0 vera \u00feegar leita\u00f0 er uppl\u00fdsinga um \u00feetta lag \u00e1 Vefnum. Helstu sta\u00f0reyndir vir\u00f0ast \u00fe\u00f3 \u00feessar:<\/p>\n<p>Lagi\u00f0 var sami\u00f0 af ungverska gy\u00f0ingnum og p\u00edan\u00f3leikaranum Rezs\u0151 Seress \u00fe\u00e1 hann bj\u00f3 \u00ed Par\u00eds 1932. Hann ger\u00f0i sj\u00e1lfur texta vi\u00f0 lagi\u00f0 en \u00feegar \u00fea\u00f0 birtist fyrst (\u00fatg. \u00ed n\u00f3tnahefti) \u00e1ri\u00f0 1933 var \u00fea\u00f0 me\u00f0 texta lj\u00f3\u00f0sk\u00e1ldsins L\u00e1szl\u00f3 J\u00e1vor og h\u00e9t Szomor\u00fa vas\u00e1rnap, \u00fe.e. Sorglegur sunnudagur.<\/p>\n<p>Texti J\u00e1vor hefst \u00e1 l\u00fdsingu \u00e1 sorglegum sunnudegi \u00feegar m\u00e6landinn bei\u00f0 eftir \u00e1stinni sinni sem aldrei kom, bei\u00f0 me\u00f0 hundra\u00f0 hv\u00edtra bl\u00f3ma. S\u00ed\u00f0an \u00fe\u00e1 hafa allir sunnudagar veri\u00f0 sorglegir, t\u00e1rin eru drykkur minn og sorgin brau\u00f0 mitt, segir m\u00e6landinn og heldur svo \u00e1fram \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: Fylgdu m\u00e9r \u00e1 \u00feeim hinsta sunnudegi. \u00dear b\u00ed\u00f0a \u00fe\u00edn bl\u00f3m, l\u00edkkista og prestur \u00fev\u00ed \u00feetta ver\u00f0ur m\u00edn hinsta f\u00f6r. Augu m\u00edn ver\u00f0a opin svo \u00e9g get s\u00e9\u00f0 \u00feig hinsta sinni, ekki hr\u00e6\u00f0ast augnar\u00e1\u00f0 mitt \u00fev\u00ed \u00e9g blessa \u00feig jafnvel \u00ed dau\u00f0a m\u00ednum, hinn hinsta sunnudag.<\/p>\n<p>Fyrst heyr\u00f0ist lag og texti \u00e1 uppt\u00f6ku fr\u00e1 1935 \u00fear sem ungverski s\u00f6ngvarinn <a title=\"P\u00e1l Kalm\u00e1r Gloomy Sunday\" href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=p50EsuX_qiE\">P\u00e1l Kalm\u00e1r s\u00f6ng \u00fea\u00f0<\/a> og sl\u00f3 strax \u00ed gegn. (Kr\u00e6kt er \u00ed s\u00f6ng hans \u00e1 <em>Youtube<\/em>.) \u00dea\u00f0 var\u00f0 einnig vins\u00e6lt v\u00ed\u00f0a annars sta\u00f0ar; Var hlj\u00f3\u00f0rita\u00f0 \u00e1 fr\u00f6nsku, jap\u00f6nsku og ensku (amer\u00edsku) strax \u00e1ri\u00f0 1936.<\/p>\n<p>\u00cd <a title=\"Gloomy sunday\" href=\"http:\/\/www.lyricsfreak.com\/b\/billie+holiday\/gloomy+sunday_20017999.html\">amer\u00edska textanum eftir Sam M. Lewis<\/a>\u00a0er sj\u00e1lfsv\u00edg b\u00f3kstaflega nefnt: \u201eMy heart and I have decided to end it all\u201f en s\u00ed\u00f0an dregi\u00f0 \u00far alv\u00f6ru m\u00e1lsins me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 frumsemja vi\u00f0b\u00f3tarvers \u00fear sem kemur fram a\u00f0 \u00f6rv\u00e6nting m\u00e6landans var draumur einn. \u00deetta er s\u00e1 texti sem Billie Holiday ger\u00f0i fr\u00e6gan 1941 og s\u00e1 sami og Angelina litla syngur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/KUCyjDOlnPU\" height=\"350\" width=\"425\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hins vegar er <a title=\"Gloomy sunday\" href=\"http:\/\/www.phespirit.info\/gloomysunday\/lyrics_carter.htm\">texti Bretans Desmond Carter<\/a>, sem Paul Robeson s\u00f6ng 1936, miklu n\u00e6r frumtextanum og \u00fear er engin vi\u00f0b\u00f3t sem gerir \u00feetta allt a\u00f0 draumi einum:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/3gMiJbTuDR4\" height=\"350\" width=\"425\" frameborder=\"0\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Allar g\u00f6tur s\u00ed\u00f0an 1935\/36 hefur lagi\u00f0 veri\u00f0 vins\u00e6lt og fj\u00f6ldi t\u00f3nlistarmanna haft \u00fea\u00f0 \u00e1 sinni efnisskr\u00e1, \u00fear \u00e1 me\u00f0al Bj\u00f6rk (<a title=\"Gloomy sunday \" href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=r-KBYHXS2vs\">h\u00e9r er ein \u00fatg\u00e1fan hennar \u00e1 <em>Youtube<\/em><\/a>).<\/p>\n<h3><\/h3>\n<h3>Ungverska sj\u00e1lfsv\u00edgslagi\u00f0<\/h3>\n<p>Me\u00f0al enskum\u00e6landi \u00fej\u00f3\u00f0a gengur lagi\u00f0 stundum undir nafninu \u201eungverska sj\u00e1lfsv\u00edgslagi\u00f0\u201c sem tengist n\u00fat\u00edma\u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gum um hve mj\u00f6g \u00feetta lag og \u00feessi texti hvetji til sj\u00e1lfsv\u00edgs. \u00de\u00e6r \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gur hafa bl\u00f3mstra\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed lagi\u00f0 var\u00f0 vins\u00e6lt. Vi\u00f0 hra\u00f0sko\u00f0un heimilda \u00e1 Vefnum m\u00e1tti finna allt fr\u00e1 pistlum um einhvers konar t\u00f6fram\u00e1tt sem byggi \u00ed laginu sj\u00e1lfu og fengi f\u00f3lk me\u00f0 yfirn\u00e1tt\u00farulegum h\u00e6tti til a\u00f0 vilja k\u00e1la s\u00e9r, til l\u00e6r\u00f0ra greina um \u00e1hrifam\u00e1tt sk\u00e1ldskapar og t\u00f3nlistar til a\u00f0 hvetja til sj\u00e1lfsv\u00edga. Af \u00feessari \u00e1st\u00e6\u00f0u, hermir sumsta\u00f0ar \u00e1 Vefnum, hefur s\u00f6ngur lagsins veri\u00f0 sums sta\u00f0ar banna\u00f0ur til skamms t\u00edma, t.d. \u00ed BBC, en leyft a\u00f0 flytja \u00fea\u00f0 \u00ed instr\u00famental-\u00fatg\u00e1fu.<\/p>\n<p>\u00deeir sem \u00feessari yfirn\u00e1tt\u00faru tr\u00faa v\u00edsa gjarna til h\u00e1rrar sj\u00e1lfsv\u00edgst\u00ed\u00f0ni \u00ed Ungverjalandi \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar og s\u00f6gum af \u00fev\u00ed a\u00f0 hinir l\u00e1tnu hafi \u00fdmist tengst laginu (t.d. v\u00e9lrita\u00f0 textann) e\u00f0a skili\u00f0 eftir sig eitthva\u00f0 sem tengdist \u00fev\u00ed. \u00cd \u00feessum s\u00f6gum er au\u00f0vita\u00f0 liti\u00f0 framhj\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 lag og texti var\u00f0 vins\u00e6lt \u00e1 t\u00edmum heimskreppunnar miklu og a\u00f0 sj\u00e1lfsv\u00edgst\u00ed\u00f0ni \u00ed Ungverjalandi hefur lengstum veri\u00f0 me\u00f0 \u00feeirri h\u00e6stu \u00ed Evr\u00f3pu.<\/p>\n<p>Svo breiddist \u00feessi n\u00fat\u00edma\u00fej\u00f3\u00f0saga \u00fat eins allar g\u00f3\u00f0ar \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gur og m\u00e1 nefna sem d\u00e6mi fr\u00e9tt <em>New York Times<\/em> \u00feann 6. apr\u00edl 1936 af \u00ferett\u00e1n \u00e1ra pilti \u00ed Michigan sem hengdi sig me\u00f0 textann \u00ed buxnavasanum e\u00f0a fr\u00e9tt <em>Time Magazine<\/em> 25. jan. 1937 um 24 \u00e1ra mann \u00ed Indianapolis sem greiddi s\u00f6ngvara til syngja fyrir sig lagi\u00f0 \u00e1 skemmtista\u00f0 og bj\u00f3st \u00fear n\u00e6st til a\u00f0 drekka fullt glas af eitru\u00f0um bj\u00f3r en var st\u00f6\u00f0va\u00f0ur \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu stundu. (M\u00e1 \u00feakka fyrir a\u00f0 textinn hefur aldrei veri\u00f0 \u00fe\u00fdddur \u00e1 \u00edslensku.)<\/p>\n<p>Og h\u00f6fundur lagsins, Rezs\u0151 Seress, framdi vissulega sj\u00e1lfsmor\u00f0. En \u00fea\u00f0 var ekki fyrr en r\u00famum 35 \u00e1rum eftir a\u00f0 hann samdi \u00fea\u00f0; \u00c1ri\u00f0 1968 fleyg\u00f0i hann s\u00e9r \u00fatum glugga \u00e1 h\u00e1h\u00fdsi \u00ed B\u00fadapest, lif\u00f0i falli\u00f0 af en kl\u00e1ra\u00f0i verki\u00f0 me\u00f0 a\u00f0 kyrkja sj\u00e1lfan sig me\u00f0 v\u00edr \u00e1 sj\u00fakrah\u00fasinu. (\u00d6llu sennilegra er a\u00f0 vist \u00ed fangab\u00fa\u00f0um nasista og sl\u00e6mt \u00feunglyndi hafi valdi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 Rezs\u0151 Seress t\u00f3k \u00feennan kost en \u00fea\u00f0 er svo sem \u00f3\u00fearfi a\u00f0 spilla g\u00f3\u00f0ri \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gu me\u00f0 svolei\u00f0is uppl\u00fdsingum.) Textah\u00f6fundurinn, L\u00e1szl\u00f3 J\u00e1vor, l\u00e9st hins vegar af hjartaslagi \u00e1ri\u00f0 1956 svo textinn hefur v\u00e6ntanlega ekki jafn uggv\u00e6nleg \u00e1hrif og lagi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fearf varla a\u00f0 taka fram a\u00f0 bent hefur veri\u00f0 \u00e1 l\u00edkindi Angelinu litlu Jordan og og Amy Winehouse, b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00fatliti og t\u00f3nlistarsmekk, og fylgja \u00feeim \u00e1bendingum jafnvel illsp\u00e1r. Svo ekki s\u00e9 minnst \u00e1 a\u00f0 lagi\u00f0 sem Angelina valdi til a\u00f0 sl\u00e1 \u00ed gegn lofar ekki g\u00f3\u00f0u &#8230; tr\u00fai menn \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gum.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Heimildir og frekari uppl\u00fdsingar<\/strong><\/p>\n<p><a title=\"Angelina Jordan\" href=\"http:\/\/www.angelinajordanofficial.com\/\"><em>Angelina Jordan<\/em><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.snopes.com\/music\/songs\/gloomy.asp\">Gloomy Sunday<\/a>. <em>Snopes.com<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloomy_Sunday\">Gloomy Sunday<\/a>. <em>Wikipedia.org<\/em><\/p>\n<p>Stack S, Krysinska K, Lester D. <a href=\"http:\/\/www.researchgate.net\/publication\/5418190_Gloomy_Sunday_did_the_Hungarian_suicide_song_really_create-a_suicide_epidemic\/file\/79e415123899580b46.pdf\">Gloomy Sunday: did the &#8220;Hungarian suicide song&#8221; really create a suicide epidemic?<\/a> <em>Omega (Westport) 56<\/em>(4), s. 349-358. 2007-2008<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00deessi pistill birtist fyrst \u00ed <em>Kvennabla\u00f0inu<\/em>, 27. mars 2014.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 hafa margir deilt myndbandi af henni Angelinu Jordan (Astar) syngjandi Gloomy Sunday \u00e1 \u00a0Facebook. \u00deetta er lag sem fj\u00f6ldi t\u00f3nlistarmanna hefur spreytt sig \u00e1 en er einna \u00feekktast \u00ed flutningi Billie Holiday og \u00fea\u00f0 <span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span> <span class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/2014\/03\/27\/litla-stulkan-og-sjalfsvigslagid\/\" class=\"more-link\"><span>Read More &#8230;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":951,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[35,36,37],"class_list":["post-949","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tonlist","tag-angelina-jordan","tag-gloomy-sunday","tag-ungverska-sjalfsvigslagid"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/harpahreins.com\/blogg\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/angelina_billie.jpg?fit=688%2C435&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=949"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":958,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/949\/revisions\/958"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media\/951"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/harpahreins.com\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}